GEZOND

Welke invloed heeft ongesteldheid op sportprestaties?

Als ze ongesteld is, gaat profwielrenster Marijn de Vries 'als de brandweer'. Een paar dagen voor de menstruatie is ze wat hangerig en humeurig, maar als het eenmaal zover is, staat niets een topprestatie meer in de weg, liet ze weten in haar column in Trouw.

Dafne Schippers tijdens het EK in Zurich, Zwitserland, 2014. Beeld afp

De Vries herinnert aan het wereldrecord dat wielrenster Leontien van Moorsel in 2003 vestigde terwijl ze menstrueerde. Volgens Van Moorsel lag haar pijngrens tijdens de race hoger dan normaal en deden haar benen het beter dan normaal. Het moment van haar ongesteldheid had ze gepland.

Opmerkelijk. Menige sportvrouw geeft juist te kennen dat ze minder presteert door de girly things. Hoe zit het? Heeft menstruatie invloed op sportprestaties en, zo ja, is die dan negatief of positief?

Het verschilt van vrouw tot vrouw, maar de meeste sportsters hebben er last van, zegt Frank Backx, sportarts en hoogleraar sportgeneeskunde bij het UMC Utrecht. 'De duur van de menstruatieperiode en de ernst van de verschijnselen zijn niet bij iedereen gelijk. Over het algemeen kun je zeggen dat de symptomen die vaak optreden - hoofdpijn, buikpijn, vermoeidheid - de prestaties negatief beïnvloeden.'

Ook in de dagen voor de menstruatie kunnen zich fysieke klachten - zoals gespannen borsten - voordoen, die een mindere prestatie tot gevolg hebben. Sommige vrouwen krijgen mentale klachten omdat ze weten dat er fysieke klachten aankomen.

Bloedverlies kan leiden tot een tekort aan ijzer, zegt Backx. IJzer is nodig voor de opbouw van hemoglobine, de stof die in de rode bloedcellen het transport van zuurstof regelt, en van myoglobine, een eiwit in de spieren dat zuurstof opslaat. Door ijzertekort kan vermoeidheid ontstaan en herstel na inspanning trager worden. Je kunt daar wat aan doen met ijzerpillen, zegt Backx. Ook de anticonceptiepil kan klachten verlichten.

Positief effect

De prestaties van sportvrouwen kunnen tijdens de menstruatie ook beter worden, stelt Ingrid Paul, voormalig schaatsster en coach (schaatsen, wielrennen) en als topsportarts verbonden aan het ziekenhuis Gelderse Vallei. Paul: 'Tijdens de cyclus verandert de balans in de geslachtshormonen. Kort voor de ongesteldheid hebben vrouwen naar verhouding meer mannelijke hormonen in hun lichaam. Geslachtshormonen werken op vele processen in het lijf en hebben invloed op de gemoedstoestand van de sportster. Sommige sportsters zijn na eventuele ongemakken in de aanloop naar de menstruatie op de eerste en tweede dag van de ongesteldheid op hun best.'

Paul heeft de ervaring dat bloedverlies zelden van invloed is op prestaties in de topsport. Vaak verdwijnt de menstruatie bij vrouwen die op hoog niveau duursporten als wielrennen beoefenen. Dat gebeurt als het vetpercentage in het lichaam en de body mass index onder een bepaald niveau zakken. Bovendien gebruiken veel sportvrouwen de pil zodat ze de menstruatie kunnen uitstellen als ze denken dat die een topprestatie in de weg staat of als ze een topmoment willen plannen, aldus Paul.

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar gezond@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden