Welke films moet u absoluut zien op het IDFA

Vandaag begint de kaartverkoop voor documentairefestival IDFA, dat op 19 november losbarst. De recensenten van de Volkskrant noemen alvast hun favorieten.

Still uit de documentaire Of Men and War.

Austin to Boston

James Marcus Haney (VS, 2014, 72 min.)

Geen seks, geen drugs en slechts een beetje rock 'n' roll. De tour die een groep muzikanten in 2012 door de VS maakt, ademt een andere sfeer dan menig voorganger (Festival Express). Veel blijheid (Ben Howard), close harmony (The Staves, Bear's Den) en vijf oude VW-busjes. Begonnen na het SXSW-festival in Texas, twee weken later geëindigd in besneeuwd Boston. Sfeervol en poëtisch vormgegeven, met homevideo-achtige beelden en de sonore vertelstem van singer-songwriter Gill Landry. Film als een onvergetelijk schoolreisje.

Captivated - The Trials of Pamela Smart

Jeremiah Zagar (VS, 2014, 98 min.)

Slim opgebouwde onderzoeksdocumentaire over de idiotie rondom 's werelds eerste geheel op tv uitgezonden strafzaak, die leidde tot een Hollywoodfilm (To Die For, met Nicole Kidman). Pamela Smart - mooie, blonde onderwijzeres - liet haar echtgenoot ombrengen door haar jonge minnaar. Of niet? Captivated belicht de ontwrichtende werking van roem op de rechtsgang.

The Case of the Three Sided Dream

Adam Kahan (VS, 2014, 87 min.)

Veel 'talking heads', in deze terugblik op het leven van de blinde fluitist en saxofonist Rahsaan Roland Kirk, maar nog meer archiefmateriaal. Prachtig zijn de opnamen van een optreden van Kirk in de band van Charles Mingus, voor de Ed Sullivan Show in 1971, waar Kirk was uitgenodigd omdat hij zich inmiddels nadrukkelijk had gemanifesteerd als 'jazzmilitant' en strijder voor zwarte burgerrechten.

IDFA-app

Het volledige filmprogramma inclusief events, trailers en het laatste festivalnieuws vindt u op de de IDFA-app voor iPad, iPhone en Android-smartphones. De app biedt ook een up-to-date overzicht van alle films en events waarvoor nog tickets beschikbaar zijn.

Democrats

Camilla Nielsson (Denemarken, 2014, 100 min.)

Effectieve ontleding van een farce. Ze willen in hun missie geloven, de twee politici die samen Zimbabwe doorkruisen om de bevolking te horen over president Mugabe's beleid. Paul Mangwana hoort bij Mugabe's partij ZANU-PF en Douglas Mwonzora vertegenwoordigt de oppositie, maar ze delen hun hoop op vooruitgang. Wanneer de bijeenkomsten door angst geregeerde schijnvertoningen blijken, worden ze onwaarschijnlijke bondgenoten.

Dominguinhos

Eduardo Nazarian/Joaquim Castro/Mariana Aydar (Brazilië, 2014, 86 min.)

De bescheiden accordeonist en componist Dominguinhos (1941-2013) behoorde tot de kopstukken van de Braziliaanse muziek; hij trad op met artiesten als Gilberto Gil en Caetano Veloso en schreef veel nummers voor Chico Buarque. Dit dromerige, fraai vormgegeven portret laat zien hoe hij door de muziek ontsnapte aan de armoede.

The Forecaster

Marcus Vetter (Duitsland, 2014, 100 min.)

Het wonderbaarlijke verhaal van Martin Armstrong, een selfmade econoom die menig financieel crisis accuraat voorspelde aan de hand van zijn geheime formule, waarin het getal pi een rol speelt. De film vertelt met veel overtuigingskracht over zijn opkomst, ondergang en wederopstanding. De grootste economische crisis staat nog voor de deur, voorspelt Armstrong.

From Caligari to Hitler

Rüdiger Suchsland (Duitsland, 2014, 115 min.)

Aan de hand van het gelijknamige standaardwerk van journalist en criticus Siegfried Kracauer (1947) geeft deze film een tamelijk uitputtend beeld van een van de rijkste perioden uit de filmgeschiedenis (de Weimarrepubliek, 1918-1933). Een overrompelende en indrukwekkende hoeveelheid fragmenten komt voorbij, bewonderenswaardig duidelijk geordend. Behalve alle bekende namen (o.a. Marlene Dietrich, Fritz Lang, Friedrich Murnau, Louise Brooks, Leni Riefenstahl) bevat de documentaire ook onbekendere voorbeelden (Menschen am Sonntag) die tonen dat de periode ook een ander gezicht had dan alleen het bekende omineuze. Voorbeeldige filmgeschiedenisles.

Iris

Albert Maysles (VS, 2014, 78 min.)

Het is een mooi stel. Hij, 87, de documentairemaker. Zij, 93, icoon en goeroe van de modeminnende wereld. Albert Maysles (Gimme Shelter) maakte op zijn vertrouwde direct-cinemawijze een portret van Iris Apfel, groot geworden in interieurdesign en inmiddels beroemd om haar modecollectie. Albert Maysles, die zowaar zelf een keer in beeld komt en geregeld wordt aangesproken door Iris Apfel ('Don't you think so, Albert?'), volgde de opmerkelijk kwieke Apfel tijdens optredens en thuis in New York en Palm Beach.

Keep on Keepin' On

Alan Hicks (VS, 2014, 84 min.)

De muziek stroomt onophoudelijk door het lijf, zelfs wanneer dat lijf van de nu 93-jarige jazztrompettist Clark Terry ('CT') hem langzaam in de steek lijkt te laten. De Australische muzikant Alan Hicks portretteerde de aanstekelijk muzikale Terry, leermeester van Quincy Jones en Miles Davis, onder meer tijdens de verrukkelijke muzieklessen waarin hij een blinde, getalenteerde jongen van 23 zijn fijnbesnaarde gevoel en muziekkennis overbrengt. De beelden die dat oplevert zijn niet alleen swingend en energiek, maar bovenal hartverwarmend en liefdevol.

The Look of Silence

Joshua Oppenheimer (Denemarken, 2014, 99 min.)

In de controversiële documentaire The Act of Killing maakte de wereld kennis met de Indonesische volksheld Anwar, die zijn gruweldaden jegens (vermeend) communistische landgenoten trots naspeelde. In het meer conventioneel gefilmde, maar even indringende vervolg The Look of Silence richt Oppenheimer zijn camera op de dappere optometrist Adi, die de moordenaars van zijn broer confronteert. Tezamen vormen de films een imposant tweeluik over de moderne Indonesische geschiedenis en de wreedheid van de mens.

The Newsroom - Off the Record

Mikala Krogh (Denemarken, 2014, 96 min.)

Ontstellend en openhartig kijkje in de keuken van de Deense boulevardkrant Ekstra Bladet, waar men de oplagedaling tracht te keren met nog meer sensatie. Het oprekken van ethische grenzen wordt penibel wanneer de redactie zich actief bemoeit met een gijzelingszaak en mensenlevens in gevaar brengt.

Paco de Lucía: A Journey

Francisco Sanchez Varela (Spanje, 2014, 92 min.)

Het plotselinge overlijden van flamencogitarist Paco de Lucía begin dit jaar brak het hart van de Spaanse natie. Goddank was de documentaire al in de maak. In Paco de Luciá: A Journey vertelt de gitarist zelf zijn levensverhaal van verlegen wonderkind tot wereldster en dat van de evolutie van de flamencokunst. De ontroerende film eindigt abrupt, bij de dood van de protagonist.

Paths Through the Labyrinth - The Composer Krzysztof Penderecki

Anna Schmidt (Duitsland/Polen, 2013, 88 min.)

De befaamde Poolse componist Penderecki houdt van bomen. Hij plantte er honderden op zijn grote landgoed. Regisseur Anna Schmidt verbindt Penderecki's liefde voor de natuur op overtuigende wijze met zijn composities en manier van werken. Dit liefdevolle, zorgvuldige portret maakt duidelijk waarom zijn muziek zo vaak in films (o.a. The Shining, Shutter Island) te horen is.

Pixadores

Amir Escandari (Finland/Denemarken/Zweden, 2014, 93 min.)

Smakelijk geserveerde versmelting van vorm en inhoud, dit wilde, grotendeels in mooi rauw zwart-wit gefotografeerde portret van een vijftal graffiti-artiesten in de grotestadsjungle van São Paulo. Hun bestaansrecht ontlenen ze aan maatschappelijke afwijzing; hun werk is een vorm van guerrilla-oorlogvoering tegen de controlerende macht, met de spuitbus als wapen. Pixadores maakt de adrenaline die deze strijd oplevert voelbaar: ook wanneer ze ontspannen tijdens een treinsurfsessie, surft de cameraman mee.

The Queen of Silence

Agnieszka Zwiefka (Duitsland/Polen, 2014, 81 min.)

Ze is doof en wordt in het woonwagenkamp voor gek versleten. Toch zet regisseur Agnieszka Zwiefka de 10-jarige Denisa niet neer als slachtoffer, maar dansend als een ster in haar eigen kleurrijke Bollywoodfilm. Juweeltjes van scènes rondom een prachtig hoofdpersonage in een verhaal dat ondanks de opgewekte toon niet minder schrijnend wordt.

Red Army

Gabe Polsky (VS/Rusland, 2014, 85 min.)

Vermakelijk, verrassend perspectief op de Koude Oorlog. Het Sovjet-ijshockeyteam leek in de jaren tachtig onoverwinnelijk en regisseur Polsky onderzoekt hoe dat kwam, door middel van geweldig archiefmateriaal en gesprekken met toenmalige ijshockeysterren. De KGB reisde gezellig mee als er in Amerika werd gespeeld. Red Army heeft een vrolijke stijl - veel Russisch mandolinegetokkel op de geluidsband - maar bindt in als de getuigenissen tragischer worden.

Regarding Susan Sontag

Nancy Kates (VS, 2014, 100 min.)

Intellectueel Susan Sontag was wars van hokjes. In deze biografie probeert Nancy Kates haar te vangen in al haar nuances en facetten. Vrienden, familie, collega's en ex-geliefden schetsen haar liefdevol als scherp, charmant, complex en bij vlagen onmogelijk. Steeds glipt Susan Sontag tussen de vingers door en transformeert ze, voordat ze echt in woord en beeld is gevangen - precies zoals ze zelf zou willen.

Rio 50°

Julien Temple (Brazilië/Engeland/Duitsland, 2014, 100 min.)

Opzwepend, bomvol, hyperactief gemonteerd stadsportret. Heden en verleden, bossanova en funk, favela's en dure flats, feestvreugde en dodelijk geweld; de Britse filmmaker Julien Temple (Absolute Beginners, The Filth and the Fury) probeert in 100 minuten een zo volledig mogelijk beeld te geven van Rio de Janeiro.

Something Better to Come

Hanna Polak (Denemarken/Polen, 2014, 110 min.)

De titel verwijst naar een hoopvol citaat uit een theaterstuk van de Rus Maxim Gorki: 'Everyone, my friend, lives for something better to come.' De uitwerking laat zich kijken als radicale documentairetegenhanger van filmhuishit Boyhood. 14 jaar volgde de Poolse Hanna Polak het Russische meisje Yula, dat met haar familie leeft op een vuilnisbelt bij Moskou. Kijken met open mond, dankzij Polaks oog voor optimisme, menselijkheid en verjaardagstaart in een context van nauwelijks te bevatten uitzichtloosheid.

The Term

Aleksej Pivovarov/Alexander Rastorgjev/Pavel Kostomarov (Rusland/Estland, 2014, 83 min.)

Totdat de protesten de kop werden ingedrukt, leek de oppositie in Rusland in 2012 daadwerkelijk kansrijk: de tegenstanders van Poetin verenigden zich en Moskou was maandenlang het toneel van grote demonstraties. De makers van The Term zaten er bovenop en volgden de belangrijkste oppositieleiders op de voet. Een spannend verslag van binnenuit over de heroïek, de intimidatie en de arrestaties, maar ook over het gekonkel achter de schermen.

To Be Takei

Jennifer M. Kroot (VS, 2014, 93 min.)

Liefdevol portret van de man die in Star Trek ruimtevaarder Hikaru Sulu speelde. George Takei (1937) laat als acteur en homo-activist nog altijd graag zijn gezicht zien. En anders ruziet hij met William Shatner (captain James T. Kirk),of vertelt hij met zijn typerende, gebronsde stem over de gedwongen internering van Japanse Amerikanen in 1942. Kroot springt van de hak op de tak, maar haar charmante hoofdpersoon kan het hebben.

War of Lies

Matthias Bittner (Duitsland, 2014, 89 min.)

In een kruisverhoorachtige setting vertelt Irakees Rafid Ahmed Alwan al-Janabi, bekend als informant Curveball, waarom hij de leugens verzon die in 2003 de invasie in Irak legitimeerden. Hoe konden zijn bedenksels over massavernietigingswapens doorgaan voor de waarheid? Wie is deze even fascinerende als trieste figuur? Regisseur Matthias Bittner doorspekt het interview met archiefmateriaal en griezelig geënsceneerde taferelen, in deze uit het leven gegrepen paranoia-thriller.

In the Basement

Ulrich Seidl (Oostenrijk, 2014, 81 min.)

Oostenrijk en kelders: het blijft een ongemakkelijke combinatie, ook bij meesterprovocateur Seidl (Paradies: Liebe). Commentaarloos en in kenmerkend cleane beelden toont hij het ene bizarre keldertafereel na het andere, van nazi-drinkebroeders en SM-slaven tot een mevrouw die babypoppen knuffelt. De toeschouwer moet zelf oordelen. Ook over de film, die als freakshow kan worden beschouwd of toch eerder als ongefilterd hommage aan het van daglicht verstoken leven.

Beeld X

Citizenfour

Laura Poitras (VS, 2014, 114 min.)

Edward Snowden die nog wat gel in zijn haar smeert voor de bleke jongen zijn hotelkamer te Hongkong ontvlucht als meest gezochte mens op aarde. Laura Poitras, de eerste journalist die contact legde met de klokkenluider en ex-medewerker van de NSA en CIA, ontmoette haar geheime bron met draaiende camera. Die sensatie maakt Citizenfour tot spannende thriller én uniek, historisch document over het verzet tegen onwettig opererende veiligheidsdiensten.

Beeld IDFA

Those Who Feel the Fire Burning

Morgan Knibbe (Nederland, 2014, 74 min.)

Intrigerend en origineel debuut van het Nederlandse documentairetalent Morgan Knibbe (25), over een verdronken bootvluchteling wiens geest langs de rafelranden van Zuid-Europa scheert - het rauwe en geïsoleerde leven dat hij had kunnen leiden trekt daar in fraaie, dromerige impressies aan zijn oog voorbij. Those who feel wordt geen slachtofferpamflet, maar is gefilmd vol nieuwsgierigheid naar de alledaagsheid van verborgen en verboden levens, geïnspireerd door de fluïde beeldtaal van filmer Gaspar Noé (Enter the Void).

Beeld IDFA

Of Men and War

Laurent Bécue-Renard (Frankrijk/Zwitserland, 2014, 140 min.)

Jarenlang volgde de Franse regisseur Bécue-Renard een groep getraumatiseerde Irak-veteranen uit Amerika tijdens hun verblijf in een opvanghuis, waar de therapie bestaat uit het - soms tot kotsens toe - vertellen over hun gruwelijke ervaringen. Of Men and War is een schokkende, respectvolle en bijzonder knap gemaakte film met een niet te missen boodschap.

Kaartverkoop

De 27ste editie van het IDFA, het International Documentary Film Festival Amsterdam, wordt gehouden van 19 t/m 30 november in Amsterdam. Het complete festivalprogramma staat in de festivalkrant die vandaag bij deze krant verschijnt, is te vinden op idfa.nl en staat ook op de gratis app IDFA 2014. De reguliere onlinekaartverkoop begint dinsdag 11 november om 19 uur. Voor sommige programmaonderdelen is de verkoop reeds begonnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden