Weldaad voor geest en lichaam

Even lijkt Cherry het trio niet te kunnen bijhouden, dan klikt de combinatie als een dichtvallende kluisdeur.

Neneh Cherry met freejazztrio The Thing. Melkweg, Amsterdam. 16/7

Waarom begeeft popzangeres Neneh Cherry zich op het toch wat moeilijk begaanbare terrein van de freejazz? Die vraag moet maandag bij menige bezoeker in de goed gevulde Oude Zaal van de Melkweg door het hoofd hebben gespookt. Het dit jaar verschenen compromisloze album The Cherry Thing vormt in ieder geval geen enkele reden te verwachten dat Cherry zichzelf deze avond over haar grootste hits Buffalo Stance en Manchild zal ontfermen.


Voor wie de persoonlijke geschiedenis van Neneh Cherry kent, komt de samenwerking met freejazztrio The Thing niet uit de lucht vallen. Haar stiefvader Don Cherry is een icoon van de freejazz. Dat moet hebben meegespeeld in haar nieuwe muzikale koers. Tegenover de BBC verklaarde Cherry over The Cherry Thing: 'Het moest relevant zijn. Ik probeer alle muzikale grenzen zoveel als ik kan te negeren.'


De acht stukken van het album bieden samen een vlammend, eigentijds pleidooi voor hoe urgent freejazz kan zijn, mits met de juiste intensiteit en verbeeldingskracht gebracht. The Thing laat zich niet verleiden tot louter volumineuze stoerdoenerij (zoals in slechte freejazz). Zo schildert de contrabassist met gestreken spel bijna filmische scènes, om later (in Accordion) een bijna hiphopachtige groove neer te zetten, waarin de combinatie van Cherry's beatpoetry prachtig werkt met de erupties van The Thing.


In de Melkweg vormen baritonsaxofonist Mats Gustafsson, bassist Ingebrigt Haker Flaten en drummer Paal Nilssen-Love een perfect ingespeelde eenheid, zelfs zó goed dat de niet officieel in jazz of improvisatie getrainde Cherry aanvankelijk hoorbaar moeite heeft met het bijhouden van dit onstuimige trio. Het hoogtepunt van de plaat, Suicide-cover Dream baby dream, die in haar versie de gestalte krijgt van een Albert Ayler-achtige meditatie, krijgt hier een tamme uitvoering, waarbij zangeres en trio elkaar nog niet echt vinden.


Het vocale bereik van Cherry lijkt naast de veelkleurige en zeer opwindende muziek van The Thing simpelweg te mager. Een ongemak dat Cherry overigens ruimschoots compenseert met charisma en de meest funky dansbewegingen die ooit op improjazz zijn vertoond.


Valt er te dansen op freejazz? Wel degelijk! Gedurende de set blijkt bovendien dat die eerste indruk te voorbarig was. Ineens klikt de combinatie als een dichtvallende kluisdeur. Cherry laat freejazz klinken als wilde blues, swingende zydeco of snoeiharde rock. Met dit laatste, in de vorm van Viking, een compositie van The Thing, krijgt freejazz ineens een rockintensiteit die weldadig aandoet voor geest en lichaam.


Dit is allesbehalve een comeback om de gebruikelijke redenen: het cultiveren van nostalgie of het binnenhalen van geld - of allebei tegelijk. Hier werd niet alleen een ferm en in alle opzichten overtuigend artistiek statement gemaakt, er zijn ongetwijfeld ook mensen gewonnen voor freejazz. Het dankwoord dat Cherry rechtstreeks vanuit het hart aan het einde van het concert uitspreekt naar het trio ('this is all about The Thing, really') is dan ook even sympathiek als terecht.


Hippiekind via new-wavebands naar top-40

Neneh Mariann Karlsson wordt op 10 maart 1964 geboren in Stockholm. Haar vader is een Sierra Leonese drummer, haar moeder een Zweedse kunstenares. De jonge Neneh wordt grotendeels opgevoed door stiefvader Don Cherry, vermaard vanwege zijn bijdragen als cornettist aan het baanbrekende werk van freejazzpionier Ornette Coleman. Als communekind verlaat Neneh op 14-jarige leeftijd school en huis en gaat in Londen wonen. Een wilde periode volgt waarin ze als zangeres opduikt in roemruchte new-wavegroepen zoals The Slits, Rip Rig + Panic en The The.


Als rap-dj heeft ze haar eigen programma op een Londense piratenzender. In 1991 breekt ze Europees door met de top-40-hits Buffalo Stance en Manchild. Dit succes weet ze daarna in commerciële zin niet meer te evenaren, maar wel blijft ze goede kritieken krijgen, onder meer voor haar Cole Porter-cover I've got you under my skin. In juni 2012 keert ze zeer verrassend terug met het in alle opzichten jazzgeoriënteerde album The Cherry Thing. Opvallende covers van new-wavepioniers Suicide (Dream Baby Dream) en aartsvaders van de punk The Stooges (Dirt) wijzen op haar achtergrond in de pop.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden