Wel uit het raam

De westerse wereld kan veel leren van Allan Karlsson, beweert regisseur Felix Herngren over de man die uit het raam klom en verdween. Zeg maar de Europese Forrest Gump.

Een succesroman, uitgegeven in 38 landen. Wereldwijd zijn meer dan zes miljoen exemplaren verkocht. Dan kan het niet anders of de producenten staan in de rij voor de filmrechten. Dat is de wet van de boekverfilming.


Bij De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween was het niet anders. Iedereen wilde een film maken van deze schelmenroman, waarin een man op zijn 100ste verjaardag het raam van het verzorgingstehuis uitklimt en begint aan een doldwaze rondreis.


Het was de Zweedse komiek Felix Herngren die de schrijver Jonas Jonasson ervan wist te overtuigen dat hij zijn typische humor kon vertalen naar beeld.


'Jonasson schrijft vooral grappig; het verhaal zelf is geen dijenkletser. Ik wil het verfilmen alsof het drama is, vertelde ik Jonas bij onze eerste ontmoeting. Maar dan wel met een komiek in de hoofdrol, voor de finesses.'

Ik moet u toch de vraag stellen die u waarschijnlijk al miljoenen keren hebt gehoord.

'Waarom zo'n succesvol boek? Toen ik het las, heb ik alleen maar gelachen. En ik verfilm liever een beroemd, succesvol boek waarbij de verwachtingen hooggespannen zijn, dan een boek met een halfgaar verhaal dat niet verkoopt en waar mensen niets van verwachten. De kans dat het een goede film wordt, is in het eerste geval veel groter.'


'Waar ik me vooral zorgen over maakte, was de reactie van Jonas. Ik had hem het script gestuurd, maar dat wilde hij niet lezen. De eerste rushes wilde hij niet zien. Oké, dacht ik, maar er komt een moment dat je het wel moet bekijken...


'Na de première stuurde hij me 's ochtends vroeg een lange sms: 'Ik heb de film gisteravond gezien. De eerste keer was ik in shock en moest ik hem nog een keer zien. De tweede keer was het oké. En de derde keer vond ik het fantastisch.'

Waarom is het boek zo populair volgens u?

'De westerse wereld kan veel leren van het hoofdpersonage, Allan. Dat je het leven met volle teugen moet nemen, zonder zorgen over de toekomst, of spijt over dingen in het verleden.


'Daarbij geeft boek een mooi beeld van de geschiedenis van de afgelopen honderd jaar. En het is politiek incorrect. Ik weet niet hoe het in Nederland is, maar in Zweden zijn er dingen die je niet kunt zeggen, over gelijkheid bijvoorbeeld, zonder een storm van verontwaardiging over je heen te krijgen.


'Allan is een politieke idioot en hij komt ermee weg. Ik denk dat dat voor veel mensen een opluchting is. In Hollywoodfilms zijn de helden altijd keurige kerels die goede dingen doen, die vechten voor familie en de juiste moraal. Het is lekker een bejaarde te zien die daar allemaal geen fuck om geeft.'

Omdat Allan allerlei avonturen beleeft met historische figuren en betrokken is bij belangrijke gebeurtenissen, is hij een soort dronken Europese Forrest Gump.

'Ha, ja, precies! Ik heb het erover gehad met Jonas en hij vertelde dat hij al aan het boek werkte toen Forrest Gump uitkwam. O God, dacht hij in de bioscoop, er zijn zo veel overeenkomsten. De hele zaal zat te lachen terwijl hij met de minuut meer gestresst raakte. Maar hij geeft er een andere draai aan, vind ik.'

Vond u het lastig om los te komen van die film?

'Een van mijn slechtste eigenschappen is dat ik een uitzonderlijk slecht geheugen heb. Ik kan een film een tweede keer zien en denken dat het de eerste keer is. En ik ben heel slecht met gezichten. Ik herkende ooit mijn vrouw niet. Dat is nu mijn ex, trouwens. Dus ik heb Forrest Gump wel gezien, maar ik weet er amper nog wat van.'

Allan houdt ervan om dingen op te blazen. Ik hoorde dat u die voorkeur met hem deelt.

'Dingen opblazen is fijn. Het is alleen niet zo goed voor het milieu. En bij de meeste explosies gaan mensen dood en daar houd ik helemaal niet van. Omdat ik het grootste deel van mijn carrière, als acteur én regisseur, komedies heb gemaakt, was ik altijd bezig met dialoog en acteurs. Dat ik nu eindelijk zelf dingen kon opblazen, was heerlijk.'

Welke van alle dingen die Allan opblaast, was het leukst om te filmen?

'O, absoluut de buiten-wc. Dat was een enorme explosie. Wooo, schreeuwde ik. Geluidsman boos natuurlijk. Hele opname mislukt.'

Zijn er nog meer overeenkomsten?

'Als je een speelfilm maakt, dan heb je elk uur een probleem. Grote, wezenlijke problemen. Dan hielp Allans filosofie. 'Relax, Felix', zei ik dan tegen mezelf. 'Geen zorgen over de toekomst, je bent hier nu.'


'Binnenkort word ik 50 en hoe ouder ik word, hoe meer ik als Allan ga denken. Wat goed is, want ik was een nerveuzig mannetje. Ik haatte het om op een set te staan. Ik kon de avond ervoor nooit slapen. En als ik dan in slaap viel, ging ik slaapwandelen en sloopte ik mijn halve appartement. Nu vind ik het heerlijk op de set. Ik probeer tegenwoordig zelfs ruimte te maken voor toeval.'


Make-uptest


De 100-jarige in kwestie wordt gespeeld door Robert Gustafsson (49), die ook wel 'de grappigste man van Zweden' wordt genoemd. Hij moet Allan Karlsson portretteren van 20 tot 100-jarige. Felix Herngren wilde absoluut werken met één acteur. 'Twee jaar geleden, aan het begin van het traject, hebben we een grote make-uptest gedaan om te zien of het mogelijk was. Als het niet werkt, dan doe ik de film niet, zei ik. Dan wacht ik liever tot er betere materialen beschikbaar zijn, of nieuwe 3D-technieken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden