achtergrondcoronaregels

Wel naar Griekenland en niet naar de Efteling, of andersom? Hoe zit het nou in de herfstvakantie?

Hoe minder we onnodig reizen en recreëren, hoe moeilijker het coronavirus zich kan verspreiden. Toch blijven vakantieparken, pretparken en musea open. In deze herfstvakantie staat iedereen voor een dilemma, inclusief de koning.

De achtbaan Max and Moritz blijft ook tijdens de ‘gedeeltelijke lockdown’ gewoon rijden.Beeld EPA

De Indische waterlelies zingen onverminderd door in de Efteling, Museum Speelklok in Utrecht opent een tentoonstelling over orgelbeelden en de huisjes van Roompot-vakantieparken zijn populair tijdens de herfstvakantie. Tegelijkertijd adviseert de rijksoverheid ter bestrijding van het corona-virus: ‘Door op minder plekken te komen en minder te reizen, is er minder contact met andere mensen. Zo kan het virus zich minder snel verspreiden.’ Iedere burger op zoek naar vertier moet een eigen afweging maken.

Dat pakt niet altijd even gelukkig uit. Vrijdag werd bekend dat de koning en zijn gezin met het regeringsvliegtuig naar hun vakantievilla in Griekenland waren vertrokken. Premier Mark Rutte was hiervan op de hoogte. Officieel is zo’n vakantiereis niet verboden (de streek waarin de koninklijke villa zich bevindt heeft code geel), maar de trip verhoudt zich slecht tot de boodschap van Rutte aan de rest van het land: Blijf zo veel mogelijk thuis.

Een storm van kritiek stak dan ook op, het koninklijk gezin besloot van de weeromstuit meteen weer terug te keren naar Nederland  (‘We zien de reacties van mensen op berichten in de media. En die zijn heftig, en die raken ons.’) en Rutte zal zich hierover  in de Kamer moeten verantwoorden.

Terwijl in het buitenland steeds meer landen en regio's ‘oranje’ kleuren (en vakantiereizen worden afgeraden), mogen we overal in Nederland nog wél gewoon op vakantie. Het is toegestaan om naar een camping, vakantiehuis of hotel in Nederland te gaan. Op die vakantieadressen gelden dezelfde basisregels als in de eigen woonplaats: houd 1,5 meter afstand, was je handen en vermijd drukte. Er zijn geen extra beperkingen voor regio’s waar het aantal coronabesmettingen (veel) hoger is dan in andere gebieden. Het kabinet adviseert wel om op je vakantiebestemming het aantal uitstapjes te beperken. Op de site van de rijksoverheid staat letterlijk:  ‘Reis zo min mogelijk. Blijf zoveel mogelijk op je vakantieadres. Beperk het aantal uitstapjes en vermijd drukte.’

Is dat advies niet een beetje dubbel: je mag binnenlands reizen, maar reis zo min mogelijk?

Dat klopt en dat wordt ook erkend door de rijksoverheid. ‘Het is een balans die we zoeken tussen het land op slot gooien en de mensen toch nog wat perspectief bieden, dat ze er nog uit kunnen’, aldus een woordvoerder van het nationaal kernteam crisiscommunicatie covid-19. In de strijd tegen het virus is een reisverbod, ook in eigen land, natuurlijk een krachtig wapen. Maar zover wil het kabinet niet gaan. Daarbij spelen niet alleen economische overwegingen een rol, maar wordt ook rekening gehouden met het sociaal en psychologisch welbevinden van de burgers. ‘Je kunt mensen niet helemaal opsluiten’, aldus de overheidswoordvoerder. ‘Ze moeten ook nog wel wat ruimte krijgen voor ontspanning.’

Logisch

‘Wij vinden het heel logisch dat we open mogen blijven’, zegt directeur Kees Klesman van de Club van Elf, de belangenorganisatie van de 23 grootste dagattracties van Nederland (Van Rijksmuseum tot GaiaZoo). Die bedrijven laten volgens hem nog maar dertig procent van de bezoekerscapaciteit toe en doen er alles aan om de afstandsregels te realiseren. ‘Er heeft zich sinds juni geen enkele grote besmetting voorgedaan in een museum of attractiepark.’  Volgens Klesman is dagrecreatie belangrijk voor ons welzijn. ‘Zolang iedereen met eigen vervoer komt, kan dat superveilig.’

‘Er wordt van ons zelfcontrole gevraagd’, zegt gedragswetenschapper Frenk van Harreveld (Universiteit van Amsterdam). ‘We begrijpen dat niet iedereen naar een pretpark kan, maar wil jij degene zijn die dan thuisblijft? Volgens de hoogleraar weegt ieder mens voortdurend korte termijn-behoeftes en -verlangens af tegen lange termijn-doelen die abstracter zijn. ‘Zoals een virus bestrijden dat je niet ziet.’ Het vervelende is, stelt Van Harreveld, dat de korte termijn-verlangens meestal winnen. 

De boodschap van de overheid is weliswaar ambigu, stelt de gedragswetenschapper, maar dat is volgens hem geen ramp. ‘Het kabinet legt nu duidelijk minder verantwoordelijkheid bij de burger dan voorheen. Het sluiten van de horeca is bijvoorbeeld een grote stap.’ Alle attracties dichtgooien kan volgens Van Harreveld de balans de verkeerde kant doen omslaan en tot meer sociale en mentale problemen leiden. ‘Tijdens de eerste golf hadden veel mensen al last van eenzaamheid, stress en depressie. En nu zitten we in de herfst met een lange, donkere winter in het vooruitzicht. Dus dat kan alleen maar erger worden.’ 

Het kabinet verbiedt buitenlandse reizen niet. Op de wereldkaart van Buitenlandse Zaken waarop risico’s staan aangegeven, domineren de kleuren rood (afgeraden) en oranje (alleen noodzakelijke reizen). Enkele Europese regio’s zijn geel, waaronder het vaste land van Griekenland waar koning Willem-Alexander zijn vakantiehuis heeft.   

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden