Wel een pak, maar nooit een stropdas

De voormalige Rode Bisschop wil van Paraguay ‘een veel beter land’ maken voor ‘degenen die altijd zijn vergeten’...

Fernando Lugo is in alle opzichten een opvallende verschijning. De tot president gekozen ex-bisschop is een kop groter dan zijn meeste landgenoten, zelfs op de sandalen die hij gewoonlijk draagt. Daar is nogal wat kritiek op in het conservatieve Paraguay, waar alleen de vele presidenten met een generaalsuniform de kledingscode aan hun laars mochten lappen.

‘Moet ik nu mijn baard gaan millimeteren en dure pakken aantrekken, zoals (de Braziliaanse president) Lula moest van zijn imagoteam?’, grinnikte Lugo tijdens de verkiezingscampagne. ‘Ik vertegenwoordig de meerderheid van de Paraguayanen en die zien er net zo uit als ik. Goed, ik trek wel eens een pak aan, maar ik heb nog nooit een stropdas om gehad.’

Lugo heeft met zijn zege een politieke en sociale aardverschuiving teweeggebracht in het ‘eiland omringd door land’, zoals de schrijver Augusto Roa Bastos Paraguay noemde. Toen Lugo op 30 mei 1951 werd geboren was de Partido Colorado al vier jaar aan de macht, een hegemonie waar de Rode Bisschop pas nu een eind aan maakt. In het achterlijke en corrupte rijk van dictator Stroessner (1954-1989) koos Fernando Lugo voor een leven in de katholieke kerk.

In 1977 werd hij tot priester gewijd. Zijn congregatie is die van de Missionarissen van het Heilig Woord, een missieorde die zijn hoofdkwartier heeft in het dorp Steijl in Limburg. Hij werkte eerst jaren als missionaris onder de indianen in Ecuador, waar hij in aanraking kwam met de Bevrijdingstheologie.

Na enkele jaren van studie in Rome keerde Lugo terug naar Paraguay, waar hij in 1994 door paus Johannes Paulus II werd benoemd tot bisschop van San Pedro, zijn straatarme geboortestreek die bol staat van de sociale conflicten.

Als bisschop steunde Lugo acties als landbezettingen: het grootgrondbezit is een van de hoofdproblemen van Paraguay. In 2005 nam hij de stap om de kerk definitief te verruilen voor de politiek: ‘De kerk is belangrijk, maar niet voldoende. Sociale veranderingen komen van de politiek.’

Lugo nam ontslag als bisschop en in december 2006 sneed hij de band helemaal door. Hij leverde symbolisch zijn priesterhabijt in bij de pauselijke nuntius in Asunción. Het Vaticaan erkent echter niet zoiets wereldlijks als ontslag nemen. Formeel is Lugo nog altijd bisschop, zij het geschorst. Rome zal nu naar een formule moeten zoeken om met de gekozen president van het door en door katholieke Paraguay te kunnen werken.

Met de keuze van Lugo voegt Paraguay zich naar de linkse golf die de politiek in Latijns Amerika domineert. Hoewel de ex-bisschop weigert zich te laten indelen – ‘Niet links, niet rechts: in Paraguay heb je tot dusver alleen degenen die stelen en degenen die bestolen worden’ – gaat hij meer aansluiting zoeken bij de buren: ‘Paraguay zal ophouden een eiland te zijn in een politiek en economisch veranderende omgeving in Latijns-Amerika.’ Dat zal niet makkelijk zijn. Zijn Patriottische Alliantie voor de Verandering is een ideologisch allegaartje van bewegingen en partijen die het lastig allemaal naar de zin te maken valt. Daarnaast mag de Colorado Partij dan uit het presidentiële paleis zijn verdreven, na 61 jaar heerschappij is zo ongeveer elke ambtenaar in het land aan de partij gebonden.

Lugo opereert daarom voorlopig heel voorzichtig: ‘Paraguay wordt geen paradijs in vijf jaar tijd, maar wel een veel beter land voor degenen die altijd zijn vergeten. Onze eerste taak is de democratische instituties te consolideren en ervoor te zorgen dat de staat en zijn instellingen gaan functioneren, zodat we nationaal en internationaal een serieus land worden.’ Dat streven op zich is voor een land als Paraguay al revolutionair.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden