Wel Brechts lol, niet de schaamte

THEATER


Mahagonny Songspiel & Het lied van de stad


Goed geoliede community-art voorstelling.

Tilburg -Na een eigen partij hebben Henk & Ingrid nu ook een eigen voorstelling. Het vinex-echtpaar dat in 2010 uitgroeide tot politiek symbool van de hardwerkende, boze Nederlander die straffe maatregelen eist tegen 'hufters' en 'subsidieslurpers', komt met oneliners volop aan bod in de tweeledige voorstelling Mahagonny Songspiel & Het lied van de stad van Het Zuidelijk Toneel.


In het tweede deel trekt een rondjes draaiende trein met wagenspelen voorbij: korte tableaus vivants, soms boventiteld met CBS-statistieken (zoals: '67 procent van de secretaresses heeft het te koud of te warm op het werk' boven typmiepen op een kar). Uit de taferelen doemen summiere verhaallijntjes op, eigenlijk meer situatieschetsjes, over werknemers die zich gemangeld voelen door efficiëntieprotocollen.


Een opgebrande agent (een geestig droeve rol van Han Kerckhoffs) raakt verstrikt in de veiligheidsparadox en weet totaal niet hoe 'criminelen hinderlijk te volgen'. Zijn meerdere zegt hem, vanachter de laptop, ontslag aan. Zijn vrouw (een lijzige José Kuijpers) reageert haar uitgebluste huwelijk af bij haar therapeut en eist korting op een Boeddhabeeld waarmee ze denkt geluk in huis te halen. Haar zoon - aankomend ambulancebroeder - verspreidt racistische moppen over Marokkanen via zijn walkietalkie.


Een hulpbehoevende bejaarde wordt genegeerd door een thuiszorgmedewerkster (een bikkelharde Nanette Edens), die alleen nog tijd heeft voor het afvinken van formulieren. En een hypochondrische Marokkaan in djellaba wil een scootmobiel, 'omdat iedereen er een heeft'. Het is het bekende ressentiment tegen de falende verzorgingsstaat, dat toneelschrijver Tom de Ket in rake krantenkoppen tentoonspreidt.


De scènes met professionele acteurs worden gemixt met karren vol amateurs en figuranten: een musicalkoortje of een groepje basisscholieren, die door acteur Lucas de Man worden bevraagd op hun toekomstdromen (in Tilburg in dit geval: elke speelstad waar deze double bill neerstrijkt, wordt uitgebreid benoemd in de enscenering).


Regisseur Matthijs Rümke pakt origineel uit met dit stapvoets treintje (als in een attractiepark) vol klagend stadsvolk, dat af en toe een tekstbord hoog houdt. Tussendoor toetert het Willem Breuker Kollektief stuwende composities van hun vorig jaar overleden bandleider: opruiend, melancholiek, schurend, klaaglijk of jazzy.


Deze goed geoliede community-art-voorstelling ademt volop Brechtiaans muziektheater: de stad wordt bezongen en beschimpt, de arbeider heeft het hoogste woord, operazangers zingen de longen uit hun lijf en het benepen gezag wordt gepersi-fleerd met bolhoeden en maatpakken. Daarmee past het nieuwe tweede deel naadloos bij de opmaat: een strakke, getrouwe vertolking van Mahagonny Songspiel van Bertolt Brecht en Kurt Weill.


Alleen blijft de toeschouwer wel buiten schot; er wordt meer op de lach gespeeld dan op de schaamte. Het publiek krijgt een spiegel voorgehouden, letterlijk zelfs aan het slot. Maar dat is net te makkelijk voor zo'n collectieve onderneming.


Mahagonny Songspiel & Het lied van de stad, door Het Zuidelijk Toneel. 22/1, Theater Tilburg. Tournee t/m 1/3. hzt.nl


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden