Achtergrondcontactonderzoek coronavirus

Wekenlang bereidde de GGD zich erop voor: het contactonderzoek van de coronapatiënt

Mensen dragen mondkapjes voor het centraal station in Amsterdam.Beeld ANP

Zodra er een coronabesmetting is vastgesteld, begint de GGD een zogenoemd contactonderzoek. Wat houdt dat precies in? En mag iemand medewerking eraan weigeren?

Als donderdagavond 27 februari blijkt dat de eerste coronabesmetting in Nederland is vastgesteld, gaat de GGD direct aan de slag. Via een zogenoemd contactonderzoek probeert de dienst zo snel mogelijk na te gaan wie de 56-jarige patiënt uit Loon op Zand nog meer besmet kan hebben. Intussen neemt het aantal ­besmettingen toe, in het weekeinde loopt het op tot tien en maandag zijn het er al achttien. Een deel van de nieuwe besmettingen komen aan het licht dankzij de contact­onderzoeken. Zo blijken de echtgenote, de dochter en de broer van de man uit Loon op Zand besmet te zijn, en maandag wordt duidelijk dat nog een bekende van de man uit Loon op Zand het virus heeft.

De GGD heeft zich wekenlang voorbereid op het logistieke vraagstuk dat contactonderzoeken zijn. De kans van slagen hangt mede af van het geheugen van de patiënt. Die krijgt snel een zorgverlener van de GGD aan de telefoon. ‘Als we aan de patiënt vertellen dat hij corona heeft, beginnen we in datzelfde gesprek direct met het contactonderzoek’, zegt een woordvoerder van GGD Hart van Brabant.

Knuffels en handdrukken

Samen maken ze een tijdlijn van alle sociale activiteiten en bezochte plekken vanaf het moment dat de gezondheidsklachten opspeelden. Ook familieleden en bekenden worden ondervraagd. ‘Je komt vaak terug met vragen tot je alles duidelijk hebt’, verduidelijkt Ariene Rietveld, GGD-arts infectiebestrijding in Brabant. In Amsterdam begon het contactonderzoek van de patiënt uit Diemen al vóór ze positief was getest op het ­virus; al bij de eerste verdenkingen werd de vrouw gevraagd naar haar ­fysieke aanrakingen de dagen ervoor.

Als alle contactmomenten chronologisch zijn geanalyseerd, beoordeelt een arts de uitgedeelde knuffels, handdrukken en andere aanrakingen. Op basis daarvan maakt hij een lijst met risicocontacten. Alle risicogevallen worden opgebeld en gevraagd de eigen temperatuur op te meten. Bij een verhoging, koorts, keelproblemen of andere ziekteverschijnselen volgt een coronatest met een watje in de keel, dat onderzoekers in een laboratorium verder onderzoeken.

Buslijn 36

De GGD steekt energie in de contactmomenten die traceerbaar zijn. Toevallige confrontaties, zoals een toerist die de weg vraagt, vallen daar niet onder. Als de besmette patiënt een drukke plek met veel onbekenden heeft bezocht, kan de GGD ervoor kiezen een oproep te plaatsen, maar daarbij is grote zorgvuldigheid geboden. ‘Op het moment dat wij via Facebook vragen wie er op een bepaald moment buslijn 36 heeft genomen, creëren we alleen maar onrust in de samenleving. Dat soort oproepen doen we niet’, zegt een woordvoerder.

Hoe hoger het aantal contactonderzoeken, des te meer coronatests volgen. Om alle onderzoeken op tijd te kunnen afronden, heeft de GGD extra mankracht vrijgemaakt. ‘We weten al weken dat dit eraan zit te komen. Dus hebben we veel voorbereidende maatregelen getroffen’, aldus GGD-arts Rietveld. Donderdagavond werden al de eerste contacten gebeld. Als op bepaalde locaties onvoldoende capaciteit voor handen is, schieten GGD-collega’s uit andere regio’s te hulp.

A-ziekte

Tot dusver zijn in Nederland achttien infecties aan het licht gekomen. De GGD kan niet zeggen bij welk aantal infecties de dienst tegen haar eigen capaciteitsgrenzen aanloopt, maar beklemtoont op dit moment alles onder controle te hebben. Pas op het moment dat het aantal coronabesmettingen ‘Chinese proporties aanneemt’, hebben de contactonderzoeken geen zin meer omdat het overzicht vertroebelt. Minister Bruno Bruins van Medische zorg en het RIVM nemen daarover een besluit. ‘In een volgende fase moeten we al onze medische zorg op de kwetsbare patiënten richten, maar zover is het nog niet’, meldt het RIVM. 

De huidige contactonderzoeken naar corona gaan verder dan vergelijkbare situaties uit het verleden zoals besmettelijke geelzucht en kinkhoest. Anders dan bij die infecties is corona een A-ziekte, vanwege het besmettingsgevaar en de directe dreiging voor de volksgezondheid. De burgemeester kan daardoor bijvoorbeeld ook medewerking opleggen aan betrokkenen die uitdrukkelijk weigeren te mee te doen aan het contactonderzoek.

Dit moet u weten over het coronavirus

Wat begon als een mysterieus virus in de Chinese miljoenenstad Wuhan heeft zich over de hele wereld verspreid. Inmiddels is ook Nederland besmet met het coronavirus. In dit dossier leest u alles wat wij schrijven over het virus.

En in dit liveblog vindt u het laatste nieuws.

Moeten we evenementen gaan afgelasten? ‘Utrecht Centraal is ook elke dag een evenement.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden