Wek duurzaam energie op met eb en vloed

Ons land biedt veel opties voor het opwekken van getijenergie. Laten we deze typisch Nederlandse innovatiekans grijpen...

De verkiezingsprogramma’s hebben allerlei ideeën over het stimuleren van duurzame energie en zien daarvoor in Nederland ook heel wat innovatiekansen. Het Innovatieplatform heeft benadrukt dat we bij het internationaal versterken van de Nederlandse industriële positie vooral moeten inzetten op innovaties in watertechnologie. Helemaal mee eens. Als we duurzame energie en watertechnologie combineren, is het duidelijk dat er nu veel te weinig oog is voor de mogelijkheden van getijenergie.

Tot nog toe doen we weinig met waterkracht omdat we in Nederland nauwelijks hoogteverschil hebben. Maar nieuwe technieken, ontwikkeld door Nederlandse bedrijven, gaan turbines inzetten die voldoende hebben aan een halve meter verval, in combinatie met grote hoeveelheden water. Juist die combinatie doet zich voor in de Zeeuwse en Zuid-Hollandse delta en in de toekomst bij de Afsluitdijk (wanneer het peil op het IJsselmeer is verhoogd, zoals de commissie-Veerman heeft voorgesteld).

Rijkswaterstaat heeft ruim een jaar geleden al gerapporteerd dat de Brouwersdam geschikt is voor een energiecentrale die gebruikmaakt van de eb-en-vloedbeweging en die elektriciteit voor minimaal 50 duizend huishoudens kan opwekken. De Brouwersdam vormt de verbinding tussen Zuid-Holland en Zeeland en sluit sinds 1971 het Grevelingenmeer af van de Noordzee. De dam wordt waarschijnlijk gedeeltelijk geopend om de kwaliteit van het water in het Grevelingenmeer, dat door de afsluiting achteruit is gegaan, te herstellen.

In die doorlaatopening kunnen turbines worden geplaatst die veel elektriciteit opleveren, omdat zij gebruikmaken van de enorme hoeveelheid water die zich vier keer per etmaal door de dam perst. Het Grevelingenmeer is meer dan 100 km2 groot en die hele waterkolom van ongeveer een halve meter wil bij eb door de Brouwersdam naar buiten en wil bij vloed weer de andere kant op. Dat gaat 365 dagen per jaar door.

Getijenergie is honderd procent duurzaam: geen afval, geen CO2 en geen horizonvervuiling. Steeds wordt gezocht naar oplossingen die geen schade toebrengen aan de visstand.

Deze techniek maakt gebruik van een typisch Nederlandse situatie: brede zeearmen, brede rivieren en grote hoeveelheden water. De kunst is dat te benutten en die kunst gaan we ons eigen maken. Bovendien kunnen de turbines in de Brouwersdam worden gebruikt om bij extreem hoog rivierwater op de Maas en de Rijn dat water naar de zee te pompen. Ook deze techniek is binnen handbereik en dan doet Nederland het weer: op waterstaatkundig gebied iets heel bijzonders bouwen.

In januari is de officiële verkenning begonnen naar deze reconstructie van de Brouwersdam. Die moet eind 2011 zijn voltooid. Alles wijst erop dat we de laagvervalturbines kunnen gaan toepassen op andere plekken: de Ooster- en Westerschelde, bij IJmuiden en in de Afsluitdijk. Wereldwijd zijn er nog tientallen delta’s die groter zijn dan de Nederlandse waar laagvervalenergie een bron van elektriciteit kan worden. Er ontstaat een nieuwe exportmarkt. Europese samenwerking over deze technieken komt op gang in het kader van het Okeanosprogramma.

De nu lopende verkenning moet aantonen waar het economische omslagpunt is waarop getijenergie van de Brouwersdam op eigen benen kan staan. In de aanloop is enige overheidssteun wellicht onvermijdelijk. In de verkiezingsprogramma’s lezen we afnemende steun voor directe subsidie en groeiende steun voor het Duitse model (een vaste prijs voor duurzame energie) of een verplichting aan energieleveranciers een bepaald percentage duurzaam te laten opwekken. Met deze modellen lukt het misschien zelfs getijenergie vanaf het begin zonder subsidie op te wekken. Laten we deze typisch Nederlandse innovatiekans grijpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.