Weinig zicht op seksuele uitbuiting van jongens die actief zijn in de prostitutie

Stel: een minderjarig meisje loopt telkens in nieuwe merkkleding rond, spijbelt veel en heeft soa's. Je hoeft geen hulpverlener te zijn om te bedenken dat de kans groot is dat hier een loverboy in het spel is.

Nieuwsuur wijdde zondagavond een uitzending aan het onderwerp jongensprostitutie. Beeld Nieuwsuur

Pas ditzelfde plaatje toe op een jongen en er wordt eerder gedacht aan een crimineel of losbandig karakter. Juist deze beeldvorming maakt dat jongensprostitutie onder de radar blijft. Reden voor de Eindhovense welzijnsorganisatie Lumens om voor de regio in kaart te brengen hoe groot dit probleem nou eigenlijk is.

De conclusie, na drie jaar onderzoek: zeker zeventig jongens tussen de 14 en 22 jaar zijn in Eindhoven en omgeving actief in de prostitutie. 'Het topje van de ijsberg', stelt Daniëlle van Went, zorgcoördinator mensenhandel bij Lumens. Ze trof schrijnende gevallen aan: kwetsbare jongens tussen de 10 en 17 jaar die door loverboys gedwongen in het circuit belanden en er niet meer uitkomen. Het gaat daarbij zowel om Nederlandse jongens als jongens uit het Oostblok die hun familie in het thuisland moeten onderhouden. Ook asielzoekers vormen volgens Van Went een kwetsbare groep.

Gechanteerd

Geregeld bieden deze jongens zich aan op chatboxen voor homo's, in eerste instantie vrijwillig. 'Ze zijn gevoelig voor geld en denken: ik doe dit één keer, mij kan niets gebeuren', zegt Van Went. 'Vervolgens blijven ze in het wereldje hangen. Onderling kent men elkaar. Jongens die eruit willens stappen, worden gechanteerd: wat zal je familie zeggen als die erachter komt dat jij seks hebt met mannen?'

Volgens de Nederlandse wet is seks met iemand onder de 16 jaar strafbaar als sprake is van ontuchtige handelingen. Is er uitbuiting in het spel, dan valt dit onder mensenhandel. Hiervoor geldt een maximumstraf van 15 jaar.

Still uit de aflevering van Nieuwsuur Beeld Nieuwsuur

Anoniem je gang gaan

Jongensprostitutie komt al sinds mensenheugenis voor. In de jaren tachtig stond Amsterdam bekend als vrijplaats voor pedofielen. Minderjarige jongens werden opgepikt in bordelen en cafés. Inmiddels hebben de raamadvertenties plaatsgemaakt voor het niemandsland van internet. 'Hierdoor speelt jongensprostitutie zich nog meer in de verborgenheid af', zegt Linda Terpstra, voorzitter van Fier, een behandel- en expertisecentrum op het gebied van geweld in afhankelijkheidsrelaties.

Er zijn grofweg drie klassieke profielen van jongens die in de prostitutie belanden, schetst onderzoeksbureau Regioplan: jongens die willen experimenteren met hun seksualiteit, jongens die worstelen met hun geaardheid vanwege een streng-religieuze of autoritaire opvoeding en jongens met een verslavingsproblematiek of schulden die over straat zwerven.

Still uit Nieuwsuur. Beeld Nieuwsuur

'Op jongensprostitutie rust een taboe', aldus Terpstra. 'Lang niet alle jongens in dit circuit zijn homoseksueel. Een jongen krijgt bovendien al snel te horen: dit laat je als kerel toch niet gebeuren?' Ook klanten zwijgen over betaalde seks met jongens - meer nog dan bij meisjesprostitutie. Terpstra: 'Er zitten ook huisvaders bij of mannen met een islamitische achtergrond. Het speelt zich af achter gesloten deuren.'

'Jongens zien zichzelf minder snel als slachtoffer', zegt ook Nico van Oosten, adviseur bij kennisinstituut Movisie. 'Ze presenteren zichzelf meer als creatieve partij die zichzelf verkoopt. Meisjes zien zichzelf makkelijker als slachtoffer.'

Hoe jonger hoe gewilder

Hoewel uit verschillende onderzoeken blijkt dat het merendeel van de jongensprostituees in Nederland meerderjarig is, geldt in de praktijk: hoe jonger hoe gewilder. Minderjarige jongens 'behoren tot de hoogste rangorde' en kunnen daarom veeleisender zijn, ontdekte Daniëlle van Went tijdens haar veldonderzoek in Eindhoven. 'Ze hoeven niet met jan alleman naar bed en verdienen meer geld. Om die reden doen zij zich jonger voor dan ze in werkelijkheid zijn.' Bij oudere jongens komt drugsgebruik vaker voor, aldus Van Went. 'Ze gebruiken deze middelen om de seks met mannen aan te kunnen. Je hoort dan taferelen als: ik ging op mijn buik liggen en wachtte tot het voorbij was.'

Alle experts zijn het met elkaar eens dat er meer expertise en aandacht voor het onderwerp moet komen. 'Deze problematiek gaat het hele veld aan van hulpverlening, gemeenten, politie en het Openbaar Ministerie', zegt Herman Bolhaar, sinds 1 februari aangetreden als de Nationale Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen. 'Het is van groot belang dat deze groep beter in beeld komt en beter beschermd wordt.'

Vooral online valt er voor Linda Terpstra veel winst te behalen. 'Daar moet de overheid al zijn innovatiemiddelen op inzetten. Criminelen lopen op dit gebied vijfhonderd stappen vooruit.'


Lokadvertenties

Terre des Hommes, Stichting Fier en Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel (CKM), verenigd in WATCH Nederland, gaan dit jaar de strijd tegen jongensprostitutie aan. Door middel van lokadvertenties, lokprofielen en intensief onderzoek worden klanten opgespoord. 'De gegevens worden overgedragen aan de politie', zegt Ellen de Ruiter van WATCH Nederland. Bij de Eerste Kamer ligt een wetsvoorstel dat reageren op lokadvertenties strafbaar stelt. 'Dan kan de informatie die wij verzamelen gebruikt worden als bewijsvoering', aldus De Ruiter. Vorig jaar plaatsten de hulporganisaties ook al zeven nepprofielen van minderjarige meisjes. Binnen een etmaal reageerden 1.200 mannen. De helft wilde de seksafspraak door laten gaan nadat duidelijk werd dat het om minderjarige meisjes ging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.