Weinig weerwoord op pleidooi voor verminderen aantal moslims in Nederland

Reconstructie debat De Balie

Islamcriticus Bernadette de Wit vraagt maandagavond in debatcentrum De Balie in Amsterdam het woord. Ze zit in het publiek en wil haar oplossing geven voor het moslimvraagstuk. 'Per westers land moeten er niet meer dan 1 tot 2 procent moslims zijn. Dat vertaalt zich in: minder moslims in Nederland.'

Beeld anp

Arabist Jan Jaap de Ruiter zit ook in de zaal. Hij is 'verbijsterd'. Niemand grijpt in. Hij ook niet, maar geeft wel als een van de weinigen geagiteerd weerwoord. Kort daarna ontstaat grote ophef op Twitter, waar De Ruiter later schrijft dat hij de bijeenkomst beschouwt als 'een dieptepunt van het maatschappelijk debat'

Heeft hij gelijk? Zijn die avond grenzen overschreden? Moet alles maar gezegd kunnen worden in Nederland?

De Wit baseert zich op de in 2015 overleden arabist Hans Jansen. Die had volgens haar een goed recept voor een drastische verdunning van de moslimbevolking. 'We moeten eerst beginnen met het uitzetten van beroepsmoslims, daar gaat een goed signaal van uit naar gematigde moslims', zegt ze. 'Die gaan dan dimmen, ze zullen geen gebedsruimten en halal-kantines meer eisen in hoge scholen. Ze gaan hun geloof privé thuis beleven. Dan is het probleem opgelost.'

De Ruiter ergert zich mateloos aan de interventie van De Wit, vertaalster van het boek Weg met de islam van de afvallige Pakistaanse schrijver Ibn Warraq. Joop.nl , de opiniesite van de VARA, trekt feller van leer. De Balie wordt vergeleken met een 'Beierse bierkelder uit de jaren dertig'.

Joop.nl: 'Thema van de bijeenkomst was 'Waarom haten ze ons eigenlijk?'. Met 'ze' worden de moslims bedoeld. Maar de titel had net zo goed kunnen zijn: 'Waarom haten wij hen eigenlijk?'.' Onthutst stelt Joop.nl vast dat de hand die avond in De Balie niet in eigen boezem ging.

Volgens Yoeri Albrecht, directeur van De Balie, was het debat evenwichtig van opzet. Op het podium zaten twee auteurs van het vorig jaar verschenen boek dat het debat zijn titel heeft gegeven: Wim van Rooy en Halim el Madkouri. De eerste is een Belgische filosoof en schrijver die tegen het Vlaams Belang aanschurkt. De tweede arabist en islamdeskundige Halim el Madkouri, PvdA-raadslid.

Extreme sfeer

Albrecht: 'Ze hebben tegengestelde meningen. Van Rooy valt de hele islam aan. El Madkouri vooral de uitwassen van die religie.'

De Balie schuwt geen meningen in het fel gepolariseerde islamdebat, zegt Albrecht. Eerder zijn de omstreden Belgische auteur Dyab Abou Jahjah uitgenodigd en de 'haatprediker' Haitham al-Haddad. Misschien had hij zelf wel ingegrepen als hij het debat had geleid. 'Maar je moet dat niet te snel doen. We mogen onze ogen niet sluiten. We moeten ons bewust zijn van wat leeft.'

Rechtsfilosoof Paul Cliteur, een van de organisatoren van het debat, noemt de ophef 'een storm in de glas water'. Toegegeven er zijn heftige dingen gezegd. 'Maar het was een leuke avond, we zijn elkaar niet in de haren gevlogen', zegt hij. De dame in het publiek met de omstreden interventie had een kaartje gekocht. 'Had ik haar de zaal moeten uitzetten, de politie moeten bellen?'

Zelf roept hij niet zo snel schandelijk, zegt Cliteur. 'Misschien ben ik wel een beetje een poezelaar.'

'Cliteur had uitlatingen volmondig moeten veroordelen'

De Ruiter vindt dat Cliteur de uitlatingen van De Wit 'volmondig had moeten veroordelen'. Het laatste half uur ontstond in De Balie een extreme sfeer, zegt hij. Van Rooy had betoogd dat internationale verdragen het onmogelijk maken om zijn oplossing voor het islamprobleem te implementeren. Hij wil kunnen discrimineren. Onderscheid kunnen maken tussen de joodse en christelijke en de islamitische cultuur.

De Ruiter: 'Toen kwam de interventie van De Wit. Het werd niet met zoveel woorden gezegd, maar eigenlijk was het een pleidooi voor deportatie.' Na maandagavond is hij een illusie armer, zegt De Ruiter. Hij is voor de dialoog. 'Maar dit is zo extreem, ik krijg de kloof niet meer overbrugd.'

Dat vreest ook El Madkouri. 'Tot voor kort heb ik islamcritici nooit openlijk horen spreken over uitzetten', zegt hij. De overwinning van Donald Trump heeft hen gesterkt. Ze durven nu een volgende stap te zetten. El Madkouri: 'Dat is beangstigend. Trump laat zien dat als ze politieke macht krijgen, ze zonder schroom hun plannen gaan uitvoeren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.