Weinig persoonlijke aanvallen in eerste debat Trump en Clinton

Voor het eerst in de verkiezingsrace naar het Witte Huis gingen Donald Trump en Hillary Clinton met elkaar in debat in Hempstead, New York. Het debat werd geleid door NBC-journalist Lester Holt. Waar Trump vaak vol in de aanval ging en zich regelmatig opwond, bleef Clinton zich op de inhoud concentreren en kaatste ze meer dan eens terug met humor.

Donald Trump (links) en Hillary Clinton en Hempstead. Beeld getty

De kandidaten hadden het in zes onderdelen van vijftien minuten over onderwerpen als de economie, raciale spanningen en het geboortebewijs van Barack Obama. Dit was het eerste debat van in totaal drie debatten tussen de twee kandidaten. Allebei kregen ze aan het begin van ieder segment de kans om twee minuten te spreken. Daarna debatteerden ze met elkaar. Het publiek was vooraf gevraagd om stil te blijven, om de concentratie van de kandidaten niet te verstoren. Dat ging niet altijd even goed: meerdere malen was gejuich en applaus te horen.

Trump had zoals verwacht moeite de vragen van Holt inhoudelijk te beantwoorden. Meerdere malen moest hij eraan worden herinnerd wat de vraag ook alweer was. Hij viel regelmatig terug op zijn zakelijke succes en zijn investeringen. Clinton, die er vaak van wordt beticht stijf te zijn, probeerde meerdere malen met humor de uitspraken van Trump van zich af te duwen.

Economie en werk

Het eerste onderdeel van het debat ging over banen. Inkomens in de VS gaan de afgelopen jaren weer omhoog, maar er is nog steeds veel ongelijkheid. Na het opgooien van een muntje was eerder op de dag al bepaald dat Hillary als eerste mocht spreken. Ze ging ambitieus van start en stelde direct een paar grote vragen, die ze vervolgens probeerde te beantwoorden. 'Wat voor land willen we zijn en wat voor toekomst willen we samen opbouwen?' vroeg ze het publiek en de kijkers. Haar focus ligt op het verhogen van het minimumloon, gelijken lonen voor mannen en vrouwen, en winstdeling voor werknemers. Ook is ze voor betaalde ziektedagen en betaald ouderschapsverlof.

Donald Trump begon voor zijn doen kalm. Hij wil Amerikanen weer aan banen helpen door het werk niet uit te besteden aan andere landen en haalde een anonieme vriend uit Mexico aan, die zegt dat er in dat land enorme, nieuwe fabrieken worden gebouwd dankzij al het door de VS uitbesteedde werk. Honderden bedrijven laten dingen in andere landen maken, aldus Trump, en hij wil dat bestrijden door belastingen te verlagen. 'Dat gaat banen opleveren zoals we dat sinds Ronald Reagan niet gezien hebben.'

Clinton vergeleek haar jeugd (middenklasse) met die van Donald (rijk opgegroeid) en ze denkt niet dat Trump zich kan inleven in arme Amerikanen. Voor het eerst viel ze hem aan: Trump heeft verdiend aan de economische crisis van acht jaar geleden en daar zelfs over opgeschept. Trump sloeg terug: 'Hillary, je doet dit al 30 jaar, waarom kom je nu pas met oplossingen?' Daarna steggelden de kandidaten over handelsovereenkomsten. Over het algemeen gesproken is Donald tegen en Hillary voor. Bedrijven kunnen niet groeien als er te veel regels en belastingen zijn, aldus Trump. Rijke mensen helpen zorgt voor meer banen. Niet waar, zegt Hillary, die het publiek vertelde dat op haar website een feitenchecker staat. Wat Trump zegt is simpelweg niet waar, mensen die interesse hebben in de waarheid kunnen online kijken, zei Clinton.

Volgens Clinton doen de bedrijven van Trump niets om banen terug naar de VS te brengen. 'Politieke praat', reageerde Trump, die vervolgens een vraag over zijn belastingpapieren - hij wil ze niet vrijgeven en zegt dat hij dat niet kan, omdat de belastingdienst hem op dit moment onderzoekt - ontweek door te zeggen dat zijn bedrijven zeer succesvol zijn. 'Ik zal mijn belastingpapieren vrijgeven, zodra zij haar e-mails vrijgeeft', zei Trump, die voor het eerst over het e-mailschandaal rond Clinton begon.

Clinton sloeg terug: 'Trump verbergt iets. Als hij zijn belastingpapieren niet vrijgeeft, weet het Amerikaanse volk niet wat de belangen van Trump zijn, mocht hij in het Witte Huis terechtkomen.' Moderator Holt wees er meerdere malen op dat Trump zijn papieren gewoon kan vrijgeven, of er nou een onderzoek loopt of niet.

Hillary en Bill Clinton na afloop van het debat. Beeld afp

Liveblog

De Volkskrant hield tijdens het debat een uitgebreid liveblog bij. Lees het hier terug.

Rassenkwestie

'Helaas bepaalt ras nog steeds teveel', aldus Clinton op een vraag over schietpartijen waarbij de afgelopen jaren ongewapende, zwarte burgers omkwamen. 'Er moet hard gewerkt worden om het vertrouwen tussen minderheden en de politie te herstellen, politie moet goed worden opgeleid en het aantal wapens in de handen van burgers moet omlaag', vindt ze.

Trump reageerde: zwarte burgers en Latino's leven 'in een hel'. Hij schermde met moordcijfers, onder andere uit Chicago. De wapens moeten weggehaald worden bij de mensen die ze niet zouden moeten hebben (zoals illegale immigranten) en de politie moet harder kunnen optreden, vindt de Republikein. Trump is het met Clinton eens dat de relatie tussen de politie en burgers moet worden verbeterd, maar verder lopen de meningen van de beide kandidaten op dit gebied uiteen. Trump wordt gesteund door de machtige Amerikaanse wapenlobby NRA (National Rifle Association) en kan zich daarom niet te kritisch uitlaten over wapenbezit.

Trump is negatief over de zwarte gemeenschap, vindt Clinton. Ze zei dat 'stop and frisk', een methode waarbij de politie op straat mensen maar mensen kon aanhouden en fouilleren, niet werkt. Uit onderzoek is gebleken dat vooral jonge, zwarte mannen door de politie staande werden gehouden en onnodig vast kwamen te zitten. Deze methode gaat in tegen de grondwet, zei Clinton. 'Het is een feit: als je een jonge, zwarte man bent, heb je meer kans om vast te zitten en veroordeeld te worden dan een jonge, blanke man.' Ze ging ook tekeer tegen het maken van winst in het Amerikaanse gevangenissysteem. Trump verdedigde 'stop and frisk': het werkte wel, zei hij. Clinton wil het gevangenissysteem hervormen (geen privégevangenissen meer waar bedrijven winst op maken), Trump ging hier niet op in.

Vrij uitgebreid kwam het geboortebewijs van Barack Obama aan bod. Trump heeft jarenlang geloofd en gezegd dat Obama geen echte Amerikaan is en was een belangrijke stem in de zogenaamde 'birther beweging'.. Tijdens het debat zei hij trots te zijn dat het geboortebewijs van Obama (geboren in de staat Hawaï) is opgeduikeld, omdat hij daarom gevraagd had. Volgens Clinton was de ophef over het zogenaamde buitenlandersschap van Obama beledigend voor de president.

Donald Trump Jr, Donald Trump en Melania Trump. Beeld getty

Veiligheid

Wat veiligheid betreft begon Holt in eerste instantie over cyber security. Het is niet verwonderlijk dat beide kandidaten vinden dat Amerika sterker moet sterker optreden tegen cyberaanvallen. Volgens Clinton wordt de VS op dat gebied aangevallen door Rusland, Trump wilde dat niet zeggen. 'Misschien waren het de Chinezen.'

Op het gebied van terrorisme en online propaganda vindt Clinton dat de leider van Islamitische Staat (IS) uitgeschakeld moet worden. Trump sloeg toe: Obama en Clinton hebben in Irak een 'vacuüm' gecreëerd en daaruit is IS ontstaan. De kandidaten gingen terug in de tijd naar het presidentschap van George W. Bush en het begin van de oorlog in Irak. Trump was voor, maar zegt nu dat hij altijd tegen was. Zowel Holt als Clinton spraken hem daarop aan, maar hij hield vol altijd tegen te zijn geweest.

Wat moet er gebeuren om aanvallen op Amerikaans grondgebied door Amerikaanse staatsburger tegen te gaan, vroeg Holt. Betere samenwerking, zei Clinton. Tussen landen en met de NAVO en vooral met de Amerikaanse moslimgemeenschap en moslimlanden. Trump heeft al vaker laten weten tegen de NAVO te zijn. 'Het Midden-Oosten is een rommeltje, mede door jou', aldus Trump. De NAVO richt zich niet genoeg op terrorisme, vindt hij. 'We moeten snel tegen IS optreden.'

Het Amerikaanse leger moet uitgebreid worden, zei de Republikein. Andere landen lopen qua strijdmacht voor op de VS. Hij haalde Rusland en Noord-Korea aan. China moet Noord-Korea binnenvallen en zo de nucleaire dreiging neutraliseren. Hij uitte kritiek op de deal die VS sloot met Iran over het inperken van nucleaire wapens. Als Trump een deal wil bekritiseren die goed werkt, zei Clinton, dan moet hij de Amerikanen laten weten wat hij zou doen. Ze drukte buitenlandse leiders op het hart dat overeenkomsten zullen worden nageleefd als zij president wordt.

Vrouwen

Lester Holt vroeg Trump wat hij bedoelde toen hij zei dat Clinton er 'niet uitziet' als een president. 'Ik bedoelde dat ze geen uithoudingsvermogen heeft', antwoordde Trump. Clinton reageerde laconiek en somde een aantal dingen op die ze tijdens haar politieke carrière heeft gedaan, waarvoor wel degelijk uithoudingsvermogen nodig is. Zo is ze in 112 landen geweest en heeft ze dagenlange vredesonderhandelingen geleid. Trump: 'Hillary heeft ervaring, maar het is slechte ervaring.'

Hillary haalde het feit aan dat Trump zich negatief heeft uitgelaten over vrouwen in het verleden. Trump ontkent dat. Hij zei dat hij 'nare dingen' had kunnen zeggen over Hillary en haar familie, waarmee hij hoogstwaarschijnlijk doelde op het vroegere ontrouw van Bill Clinton, maar dat hij ervoor heeft gekozen dat niet te doen.

In aanloop naar het debat was gesproken over de grens tussen het persoonlijke en politieke. Zo liet Donald Trump weten wellicht Gennifer Flowers, een vrouw waarmee Hillary's echtgenoot Bill een slippertje maakte, uit te nodigen. Flowers kwam niet opdagen, hoewel ze dat vooraf op Twitter wel aan Trump beloofd had.

Als afsluitende vraag wilde Holt weten of de kandidaten elkaar zouden steunen als hun rivaal in het Witte Huis terechtkomt. Clinton antwoordde diplomatiek: ze respecteert de democratie. Trump sloot af: 'Als ze wint, dan steun ik haar.'

Op 9 en 19 oktober zijn de laatste twee debatten tussen Trump en Clinton. Op 4 oktober gaan Tim Kaine (D) en Mike Pence (R), de kandidaten voor het vicepresidentschap, met elkaar in debat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden