Weinig meeslepende ‘Penelope’ als halfslachtig rechtbankdrama

Penelope door OT..

Annette Embrechts

rotterdam Mythen bestaan niet zomaar. Het zijn universele verhalen omdat ze onze angsten en verlangens weerspiegelen. In chaotische tijden herinneren ze ons eraan wat het betekent mens te zijn. Het is dus bewonderenswaardig dat het duo Ton Lutgerink en Els van der Jagt voor zijn vijfde jongerenvoorstelling bij Onafhankelijk Toneel – de eerste was De Vijanden in 1998 – geen puberproblemen verstopt in een hiphopjasje, maar teruggrijpt op de klassieke mythe over Penelope, de vrouw van Odysseus die twintig jaar wacht op zijn terugkeer uit de Trojaanse Oorlog (de Odyssee van Homerus).

Maar het lange wachten an sich, dat Penelope zo beroemd maakten, is als thema voor een jongerenvoorstelling natuurlijk minder dankbaar. Daarom vroegen ze Simon van der Geest een bewerking te schrijven in de geest van auteur Margaret Atwood, die twee jaar geleden haar feministische visie gaf op de mythe van de vrouw van Odysseus. Zij zoomt in op het lot van de twaalf dienstmeisjes van Penelope, die als straf voor hun omgang met haar belagers (honderd vrijers die tijdens Odysseus’ afwezigheid naar haar hand dongen) werden opgehangen door de teruggekeerde oorlogsheld en zijn zoon Telemachos.

Waarom nam Penelope de slavinnen niet in bescherming, na jarenlang haar eenzaamheid en wanhoop met hen te hebben gedeeld? Gaf zij hen opdracht te collaboreren met de vrijers, om te spioneren en als bliksemafleider voor hun hitsig gedrag? ‘Laat ons nou maar hangen, hangen, hangen. Schaamstreek op de wangen, koningin ik dacht vriendin!’, zingen de twaalf meiden beschuldigend in een lied van muzikant William Bakker (die achter de vleugel Telemachos vertegenwoordigd).

Ook in Atwoods boek wordt gezongen: klaagliederen en zeemansverzen. Bovendien leent Van der Geest de rechtbankformule van Atwood: het dozijn meiden roept Penelope af en toe ter verantwoording, zoals in de Amerikaanse juryrechtspraak (‘Objection, your honour!’). Toch maken Lutgerink en Van der Jagt één belangrijke fout in hun Penelope. De twaalf jonge meiden worden geen individuen maar blijven een anonieme groep slavinnen waarmee het moeilijk meeleven is. Hun spreekkoren en klaagzangen smeren zich democratisch uit over twaalf jeugdige stemmen. Het verhaal achter het vriendschappelijk verraad van Penelope wordt niet hun verhaal.

Ook actrice Romana Vrede houdt het publiek in haar vertelling op afstand, hoe mooi ze ook in haar rubberen jurk figureert op verrijdbare rotsen. Odysseus (danser Andreas Denk) is een trompetterende schim, soms nabij, soms in de verte.

De voorstelling blijft hangen tussen een halfslachtige rechtbankformule en een muzikale vertelling, met zang, dans en video ter illustratie. Goed voor de twaalf onervaren tieners om zich in al die disciplines te bekwamen, maar weinig meeslepend voor het publiek. Deze nieuwe mythe herinnert er vooral aan wat het betekent actrice te zijn.

Annette Embrechts

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden