Weinig kans op regering van nationale eenheid

Ariël Sharon heeft zijn bijnaam bulldozer eer aangedaan. Zijn verpletterende overwinning op de linkse premier Ehud Barak heeft een spoor van vernietiging achtergelaten in het Israëlische politieke landschap....

Sharon vulde de dag na zijn zege met symbolische gebaren. Bij een bezoek aan de Klaagmuur in Jeruzalem leunde hij tegen de antieke steenblokken en leek zo even naar goddelijke inspiratie te zoeken. Het kan ook een gebaar zijn geweest om de nationalistische partijen te verzekeren van zijn belofte om Jeruzalem niet te verdelen.

Met zijn bezoek aan de Tempelberg, de Haram al Sharif voor moslims, luidde Sharon eind september het begin van het einde in voor Barak. Zijn bezoek werd in elk geval gebruikt als aanleiding voor de Palestijnse intifada, waardoor Barak nog meer vertrouwen verloor in het parlement.

Nu wil Sharon het liefst gaan regeren met de Arbeidspartij van diezelfde Barak. Maar die partij wil, zo lijkt het, juist wel delen van Jeruzalem aan de Palestijnen overdragen om tot een vredesakkoord te komen. Om niet te spreken van de overdracht van ruim 90 procent van de Westoever van de Jordaan, het ontruimen van nederzettingen en het accepteren van de terugkeer van tienduizenden Palestijnse vluchtelingen.

Dat zijn allemaal concessies die taboe zijn voor Sharon. Hoe hij hoopt die verschillen te overbruggen en de Arbeidspartij te verleiden tot een coalitie, is zeer onduidelijk. Het is niet ondenkbaar dat de oproepen van Sharon tot een regering van 'nationale eenheid' bedoeld zijn als een politieke truc.

Sharon, die zelf al een voldoende extreem imago heeft om niet alleen het internationale publiek maar ook veel Israëli's af te schrikken, kon moeilijk tijdens zijn campagne al verkondigen dat er niets anders voor hem op zit dan te gaan regeren met de meest rechts-radicale partijen in het Israëlische parlement.

De Arbeidspartij zou haar eigen belangen ernstig schaden als ze Sharon uit de puree zou helpen. Hoe extremer zijn regering, hoe meer kans er is dat de mensen bij de volgende verkiezingen weer een linkse premier kiezen. Bovendien zou deelname van de Arbeidspartij Sharon een premierschap van twee jaar kunnen opleveren, terwijl er met een regering op smalle, extreem-nationalistische basis, een grote kans bestaat dat er binnen drie maanden al weer verkiezingen komen. Deelname van linkse politici zou Sharon ook internationale legitimiteit verschaffen .

Een regering-Sharon zal waarschijnlijk nooit aan de minimumvoorwaarden voldoen om tot een realistische vrede te komen met de Palestijnen. Als links Israël overtuigd is van de concessies die nodig zijn om vrede te bereiken, boycot het een regering-Sharon.

De winnaar van de Israëlische verkiezingen heeft nu 45 dagen om een regering samen te stellen. Lukt hem dat niet, dan komen er automatisch nieuwe verkiezingen voor premier en parlement. Tot er een nieuwe regering gevormd wordt, blijft Barak premier.

De merkwaardige situatie kan dus ontstaan dat Sharon wel massaal gekozen is, maar nooit premier wordt. Die kans lijkt echter ook klein. De rechts-religieus-nationalistische coalitie zou zichzelf enorm in de vingers snijden als de partijen het niet eens worden. Het is immers beter om zelfs maar enkele maanden te hebben gediend als minister dan helemaal niet. Het zelfbelang zal er wel voor zorgen dat er voor eind maart een regering komt.

Israël zal daar waarschijnlijk een hoge prijs voor moeten betalen, letterlijk. De religieuzen willen meer geld voor hun inefficiënte en corrupte scholenstelsel, de Russische immigranten willen geld om hun opname in de Israëlische maatschappij te verbeteren, de nationalisten willen meer geld voor nederzettingen.

Het echte gevaar van een regering-Sharon zou wel eens niet kunnen schuilen in de oorlogsdreiging maar in een dreigend failliet van Israël. Ook binnen de Arbeidspartij speelt het individuele zelfbelang echter een rol. Mogelijk wil een aantal ministers graag nog een paar jaar dienen. Dan komt er toch nog een regering van 'nationale eenheid'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.