Weinig kans op Finse verandering

De Finnen hebben gekozen voor verandering, maar dat ze die krijgen is onwaarschijnlijk. De centrum-rechtse regering van Esko Aho is zondag naar huis gestuurd en de sociaal-democraten haalden hun grootste verkiezingsoverwinning sinds 1939....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

Maar de sociaal-democraten, die 63 van de 200 parlementszetels wonnen, moeten om te kunnen regeren een coalitie vormen, met Aho's Centrumpartij, met de eveneens vertrekkende Conservatieve Partij of met allebei. Daarnaast dwingt de economische situatie ook de sociaal-democraten tot bezuinigingen.

Veel keuzes voor een radicaal ander beleid heeft Lipponen niet, zelfs al liet hij in het laatste grote tv-debat voor de verkiezingen weten dat Finland de keuze had tussen 'op weg gaan naar een verpauperde samenleving of onze verzorgingsstaat ook voor de toekomst bewaren'. Lipponen heeft niet gezegd waar hij de bezuinigingen van 20 miljard mark die volgens hem nodig zijn, wil realiseren.

De centrum-rechtse regering lijkt vooral afgestraft voor de enorme stijging van de werkloosheid, de afgelopen vier jaar. Toen Aho in 1991 aantrad, was het werkloosheidspercentage nog 6,4. Het is sindsdien opgelopen tot 19,7 in januari.

De terugval van de Centrumpartij is overigens minder verrassend dan haar winst was, vier jaar geleden. Toen leidde de indertijd pas 36-jarige Aho zijn partij, die haar basis heeft in de slinkende boerenbevolking, naar een monsterzege met vijftien zetels winst. Elf daarvan verloor de Centrumpartij zondag weer, zodat ze nu nog 44 zetels over heeft. Dat zijn er overigens beduidend meer dan in peilingen was voorspeld.

De jonge, energieke Aho geniet nog steeds groot vertrouwen bij de Finnen. In een recente opiniepeiling zei een meerderheid hem de meest geschikte kandidaat voor het premierschap te vinden. Lipponen werd van de leiders van de drie grote partijen de minst bekwame premier geacht. De bedachtzame, bijna saaie pragmatist Lipponen moet het niet van zijn persoonlijk populariteit hebben.

Zoals in Finland de gewoonte is, zal de president, Martti Ahtisaari, pas na de openingszitting van het nieuwe parlement (volgende week woensdag) een formateur aanwijzen. Lipponen is gisteren onmiddellijk met informele besprekingen begonnen.

De coalitiebesprekingen beloven een langdurige aangelegenheid te worden, al zei Ahtisaari te hopen dat in april de nieuwe regering rond is.

De Centrumpartij heeft, omdat ze toch nog beter presteerde dan verwacht, een tamelijk sterke positie in de besprekingen. Maar van Lipponen wordt gedacht dat hij een voorkeur heeft voor een 'paarse' coalitie, zoals die van 1987 tot 1991 bestond. De conservatieve partij heeft nog 39 zetels over, een verlies van een.

De overwinning van de Sociaaldemocratische partij is de de derde op rij voor Noordse sociaal-democraten in nog geen half jaar tijd - ook in Zweden en Denemarken kwamen sociaal-democraten weer aan de macht. In Noorwegen is de sociaal-democrate Gro Harlem Brundtland halverwege haar regeringstermijn van vier jaar.

De nieuwe regering staat voor de taak Finland een plaats te geven binnen de Europese Unie, waar het op 1 januari lid van werd, na een referendum vorig jaar.

Lipponen is een veel fanatieker aanhanger van Europese samenwerking dan Aho, die weliswaar voor toetreding was, maar rekening moet houden met zijn agrarische achterban. Sinds het EU-lidmaatschap inging, zijn de extreem hoge agrarische subsidies verlaagd, en zijn de boeren er 10 procent in inkomen op achteruit gegaan.

Hanneke de Klerck

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.