‘legale’ telers

Weinig animo voor wietproef kabinet

Het loopt niet storm met het aantal gemeenten dat wil deelnemen aan het wietexperiment van het kabinet. Tot dusver hebben zich alleen middelgrote en kleine gemeenten aangemeld. De vijf grootste steden (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven), die ook de meeste coffeeshops herbergen, doen onder de huidige voorwaarden niet mee.

Een bezoeker van coffeeshop Cremers in Den Haag steekt een joint op. In Nederland start een experiment met door de staat gereguleerde wietteelt. Het experiment moet aantonen of wiet uit de criminaliteit kan worden gehaald en wat het gebruik van wiet voor de gezondheid betekent. Beeld ANP

Utrecht onderstreept wel graag mee te doen aan ‘een werkbaar experiment’ en roept het kabinet op de spelregels alsnog aan te passen – ook veel andere gemeenten dringen daarop aan.

Formeel konden gemeenten tot afgelopen maandag aangeven of ze een rol willen spelen in de wietproef. Uit de top-10 van grootste gemeenten hebben alleen de subtoppers zich kandidaat gesteld: Tilburg, Almere, Breda en Nijmegen. Ook het college van Groningen, de zesde gemeente van Nederland, staat ‘positief’ ­tegenover het experiment. Maar hier hebben alle twaalf coffeeshops inmiddels ­laten weten geen heil te zien in de proef.

Het kabinet wil gedurende vier jaar in zes tot maximaal tien gemeenten alle coffeeshops laten bevoorraden door ‘legale’ en gecontroleerde wiettelers. Aan de proef, die vooral is bedoeld om de criminaliteit aan de achterdeur van de coffeeshops te bestrijden, kleven zo veel haken en ogen dat veel gemeenten afhaken. Vooral de eis dat alle coffeeshops in een deelnemende gemeente moeten meedoen aan de proef met ‘legale’ wiettelers, wordt als onuitvoerbaar beschouwd.

Grapperhaus

De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) sprak eerder zelfs de vrees uit dat het gewenste aantal proefgemeenten onder de huidige voorwaarden misschien niet gehaald zou worden. Maar minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid kan gerust zijn: dat aantal is er wel. Want uit een (niet-complete) inventarisatie blijkt dat onder meer ook Maastricht, Heerlen, Harderwijk, Zutphen, ­Culemborg en Helmond willen meedoen.

De spelregels voor het wietexperiment moeten nog worden behandeld in de Tweede Kamer – Grapperhaus heeft laten doorschemeren dat gemeenten zich ook na afgelopen maanden nog wel kunnen aanmelden.

Toch blijft het de vraag hoe waardevol en (wetenschappelijk) onderbouwd het experiment kan zijn als de vijf grootste gemeenten niet meedoen. Vorig jaar concludeerde de landelijke adviescommissie-Knottnerus al dat een proef in maximaal tien gemeenten veel te kleinschalig is.

Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam liet eerder weten dat het onmogelijk (en praktisch niet te controleren en te handhaven) is om alle 175 coffeeshops in de hoofdstad te bevoorraden met louter ‘legale’ wiet. Ook haar collega Ahmed Aboutaleb van Rotterdam noemde de proef onder de huidige voorwaarden ‘onuitvoerbaar’. Formeel komt hierover nog een raadsdebat, maar de kans dat Rotterdam met zijn 40 coffeeshops meedoet, wordt nihil geacht.

Coffeeshophouder Lisa Lankes hoopt al 35 jaar op legale wiettelers
‘Hartstikke frustrerend’ vindt ze het dat ze nog steeds ondernemer is in een illegale branche. Ook het wietexperiment zal daarin geen verandering brengen, vreest ze. ‘Je probeert zover mogelijk van de criminelen weg te blijven.’

Wiet in coffeeshop Cremers. Beeld ANP

Boemerang-effect

Den Haag (36 coffeeshops) heeft zich vorige maand formeel afgemeld. Burgemeester Pauline Krikke vindt de spelregels van de wietproef ‘onwerkbaar’. Ook heeft ze grote twijfels over de uitvoerbaarheid van het experiment. ‘Dit weegt niet op tegen de enorme inspanning die we als gemeente zouden moeten leveren’, aldus Krikke.

Utrecht (11 coffeeshops) liet afgelopen vrijdag weten dat de huidige randvoorwaarden de gemeente ‘voor onoverkomelijke problemen stelt’. Het gemeente­bestuur wil dolgraag meedoen aan ‘een werkbaar experiment’, maar daarvoor moeten de spelregels worden aangepast. Het college noemt het belangrijk dat ‘ten minste één van de grote steden (G4) deelneemt aan dit landelijke experiment’.  

Ook Utrecht dringt erop aan de eis te laten vallen dat alle coffeeshops in een gemeente verplicht zijn mee te doen. ‘Samenwerken met partners die niet vrijwillig willen meewerken aan het experiment, zal werken als een boemerang’, aldus wethouder Victor Everardt.

Veel gemeenten, ook zij die zich al wel hebben aangemeld, willen aanpassing van meerdere randvoorwaarden.

Zij hopen ook dat de Kamer daarop zal aandringen. Behalve met de verplichte deelname van alle coffeeshops hebben zij ook moeite met de financiële en juridische consequenties – verwacht wordt dat coffeeshophouders die zich benadeeld voelen naar de rechter zullen stappen. Ook wijzen zij op het probleem dat in de deelnemende coffeeshops geen buitenlandse hasj meer te koop zal zijn (goed voor 20 tot 25 procent van de omzet), waardoor verstokte hasjrokers zullen uitwijken naar de illegale markt.

LEES MEER

Wietexperiment begint pas in 2021 – als dit kabinet is uitgeregeerd

Het experiment met gereguleerde wietteelt onder overheidstoezicht zal pas op zijn vroegst halverwege 2021 beginnen. Dat is na de geplande Tweede Kamerverkiezingen in maart 2021, als het huidige kabinet is uitgeregeerd. Daardoor zal het nog lang onzeker blijven of het experiment met ‘staatswiet’ doorgaat. In de volgende kabinetsformatie kan het plan zomaar worden opgeschort of in de prullenmand verdwijnen.

Zeven vragen over de proef met ‘staatswiet’

Het experiment met de teelt van ‘legale’ cannabis moet in meer gemeenten plaatsvinden dan in het regeerakkoord is afgesproken. Dat adviseert de commissie Experiment gesloten coffeeshopketen woensdag aan het kabinet. De belangrijkste adviezen op een rij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden