Wegwijzers op de elektronische snelweg

Nu zelfs de Belastingdienst Internet heeft ontdekt, als instrument om de klanten te helpen bij het doen van hun aangifte, wordt het toch ook voor de twijfelaars onder de pc-bezitters tijd eens serieus aandacht te besteden aan de elektronische snelweg....

Wie tot nu toe alleen op afstand de verbale drukte heeft gevolgd rond de elektronische snelweg (als je geen e-mail adres op je visitiekaartje hebt staan, tel je niet meer mee), kan snel de achterstand inhalen met twee zojuist verschenen Nederlandstalige boeken die elkaar wonderwel aanvullen. De elektronische snelweg van Nicholas Baran beschrijft op een onderhoudende manier welke mogelijkheden dat elektronisch netwerk kan gaan bieden. Internet compleet van Ed Krol gaat veel meer in op de praktijk van het Internetgebruik. En wat dat laatste betreft, valt er nog heel wat te leren.

Internet en elektronische snelweg worden vaak op één hoop gegooid en wellicht smelten die twee eens samen. Voorlopig echter is Internet geen snelweg. Het ruim twintig jaar oude netwerk is te moeilijk om te gebruiken door een groot publiek, het ontbeert cruciale diensten als databeschermning en betrouwbaar geldverkeer, en het is te langzaam voor al de potentiële mogelijkheden die een echte elektronische snelweg zal gaan bieden. Maar van Internet valt veel te leren.

Er zijn naar schatting zo'n twintig miljoen mensen in de wereld die toegang hebben tot Internet, maar het is de vraag wie van al die miljoenen bij benadering weet waar hij mee bezig is en ook regelmatig gebruik maakt van het net. Internet doorgronden is net zoiets als alle straten kennen van Amsterdam, Rotterdan en Den Haag samen, alsmede de namen en telefoonnummers van de inwonenden. Niemand zal dat net ooit helemaal kennen, temeer niet daar het dagelijks verandert van inhoud en samenstelling: er komen nieuwe informatiebronnen bij, nieuwe diensten, nieuwe gebruikers en nieuwe computers. Oude verdwijnen.

Dat het net niet te overzien is, wil nog niet zeggen dat het geen nut heeft om de hoofdlijnen te leren kennen. Van een bus hoef je niet het hele netwerk uit je hoofd te kennen om ermee te kunnen reizen, als je maar weet hoe je in en uit kunt stappen, dat je een kaartje moet kopen en welke richting je moet volgen.

Krol geeft een uitstekende handleiding voor het netwerkgebruik. Hij legt uit hoe Internet is opgebouwd, wie het financiert, wie het voor het zeggen heeft op het net en vooral hoe het werkt. De kunst is, bij de studie van het Internetgebruik door de technobabbel heen te bijten en Internet compleet is daar een prima leidraad bij. Schrijf de volgende zin op en als je het boek van Krol aandachtig hebt gelezen, weet je precies wat hij betekent: 'ux% ftp sonne.uiuc.edu.'

Heel handig zijn de schermafbeeldingen die vaak in het boek zijn gebruikt. Het zijn voorbeelden van het soort informatie dat we zelf op ons scherm kunnen tegenkomen als we inbellen op Internet. Uit een van die afbeeldingen blijkt bijvoorbeeld dat het zoeken naar de Internet-gebruiker Krol op een bepaald systeem met het programma Finger, twee hits oplevert. Krol zelf legt uit, aan de hand van het zoekresultaat op zijn scherm, dat de eerste hit aangeeft dat de gebruiker weinig actief is op Internet want de laaste keer dat hij er verbinding mee heeft gehad, is ergens in 1990 geweest. De andere Krol was er nog afgelopen zondag. Het heeft dus weinig zin aan de eerste een e-mail te sturen (een elektronisch bericht), tipt de auteur. Hij stopt zijn boek vol met dat soort vingerwijzingen.

Baran beschrijft (in een letter die zelfs nog zonder bril in bejaardenhuis Avondrood gelezen kan worden) vooral de grote lijnen rond de ontwikkeling van de elektronische snelweg. Hij ziet Internet als een aanzet tot zo'n snelweg, die uiteindelijk zal uitgroeien tot een elektronisch servicesysteem dat talloze diensten kan leveren. Internet is, zo zegt hij treffend, 'een koning die niet wil regeren', daarmee het anarchistische karakter duidend van het net. Niemand is er de baas, het is moeilijk in gebruik en de informatie ligt rijp en groen door elkaar, alleen te bereiken via een chaotische zoektocht.

Een meer volgroeide snelweg biedt in elk geval alles wat nu al kan op verschillende netwerken: nieuws, films, spelletjes, winkelen, reizen, sport, restaurants, studie, publieke diensten en een medische vraagbaak. Maar die snelweg biedt tevens diensten die nu alleen nog plannen zijn of in een rudimentaire fase verkeren: solliciteren via een professioneel en elektronisch sollicitatiecentrum, een universele elektronische encyclopedie die grote delen van de menselijke kennis ontsluit voor onervaren gebruikers, wereldwijd spelletjes spelen met behulp van glasvezelkabels, selectief boeken opvragen en thuis afdrukken na eerst een discussie opgevraagd te hebben tussen recensenten van het boek.

De huidige telefoonlijnen waar Internet voornamelijk van aan elkaar hangt, zijn niet geschikt voor die nieuwe diensten. Dat heeft te maken met bandbreedte, of de doorvoercapaciteit van zo'n telefoonlijn. Voor de snelweg moeten dus andere verbindingswegen komen en de door te voeren data moeten gecomprimeerd worden.

Zoals gezegd, legt Baran minder nadruk op de techniek dan op de randverschijnselen rond het net: vrijheid van meningsuiting, smaad, porno, auteursrecht, privacy, zaken doen, beveiliging van informatie. Verstandig van de uitgever om hier en daar dit van oorsprong Amerikaanse boek te 'vertalen' naar de Nederlandse situatie.

Gerard Geradts

Nicholas Baran: De Elektronische Snelweg

Bruna; ¿ 49,90

ISBN 90 229 3868 9

Ed Krol: Internet Compleet

Bruna; ¿ 79,90

ISBN 90 229 3866 2

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden