Wegwijzen in het informatiebos

Infographics heten ze, een lelijke term voor een handig fenomeen: pakkend verbeelde informatie. Uitgeverij Taschen maakte een historisch overzicht, vol 'informatieporno'.

BOB WITMAN

Hoe meer informatie ons bestormt, hoe meer behoefte we hebben aan overzicht. Dat verklaart de populariteit van de information graphic, een verzamelnaam voor visueel gemaakte informatie. Kranten, populaire wetenschap, beleidsmakers en het bedrijfsleven: ze zijn dol op data die in plaatjes worden verpakt.

Tijd dus voor een klassieke overzichtsuitgave van Taschen. Deze Duitse uitgever is de kampioen van het populaire-maar-toch-verantwoorde-boek. En zoals vaker is het resultaat intimiderend: 3,5 kilo proppievol kostelijke informatieporno! Wat is het verband tussen innovatie in de alcoholbranche en drankconsumptie door de eeuwen heen? Hoe is de etnische verdeling bij sportprofessionals in de grootste Amerikaanse sporten? En hoeveel files en benzineverbruik scheelt het als iedereen in een Mini rijdt?

Wat een infographic kan, is je in één blik het gevoel geven dat je het probleem helder krijgt voorgeschoteld. En dat is een prettig gevoel. Als je al twintig jaar leest over het Palestijns-Israëlische wapengekletter, en je krijgt The Atlas of Conflict voorgelegd, waarin Malkit Shoshan het conflict terugbrengt tot een cartografisch fenomeen, dan lijkt het of je de wereld beter begrijpt.

Infographics gaan dus net als 'gewone' journalistiek over het toegankelijk maken van informatie. En daar is heel veel van. Hoeveel, wordt in dit boek nog eens voorgerekend: de Vietnamoorlog beslaat zevenduizend overheidspagina's, terwijl het Afghanistan-conflict via Wikileaks nu al een half miljoen A4'tjes van staatswege heeft opgeleverd.

De vraag is: hoe verwerkt de infographicsmaker al die data. Om een beeld begrijpelijk te maken, streept de beeldmaker/journalist informatie tegen elkaar weg. Hij kiest metaforen of beeld- associaties. Dat is zelden een objectieve vertaling van de werkelijkheid. Op zijn best zijn het verdedigbare simplificaties. Op zijn slechtst stuurt de maker ons verder het informatiebos in.

Het beroemdste voorbeeld van zinvolle beeldsimplificatie is de Londense metromap uit 1933 van Harry Beck. Hij vervormde de stadsplattegrond om de treinroute helder te maken. Dit is een relatief overzichtelijke ingreep, maar als je een infographic maakt over het stemgedrag bij het Eurovisiesongfestival, zoals het Svenska Dagbladet deed, kom je meer problemen tegen (al blijft één ding helder: straks in Baku staan Oost en West weer keihard tegenover elkaar. Die oosterlingen gunnen onze Joan nul punten en wij hen niet).

De infographic heeft nog een keerzijde. Het maakproces is arbeidsintensief en dus duur. Een stukje tikken is veel efficiënter. Anders zou je morgen een krant kunnen maken en de helft van de letters weggooien.

Sandra Rendgen en Julius Wiedemann: Information Graphics.

Taschen, import Librero; 480 pagina's; € 49,99.

ISBN 978 3 8365 2879 5.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden