Nieuws verbouwing Binnenhof

Weggestuurde architect: plan Binnenhof was sober en geheel binnen budget

De afkoopsom van 2,7 miljoen euro voor de weggestuurde toparchitect Ellen van Loon brengt de gemoederen rond de renovatie van het Binnenhof nog niet tot bedaren. Van Loon vindt dat ze vals is beschuldigd van een wanprestatie en dat er ‘bewust is gelekt’ om haar weg te krijgen. Met de onthulling van haar afgekeurde ontwerp, via de NOS, hoopt zij haar naam te zuiveren.

Architect Ellen van Loon.

De aanstaande ingrijpende renovatie van het politieke hart van het land, gepland vanaf zomer 2020, was tot nu toe in nevelen gehuld doordat het kabinet er bij aanvang in 2015 omwille van de 'staatsveiligheid’ een strikt besloten proces van maakte, waarover slechts enkele Kamerleden mochten meepraten. Toch ging het publiekelijk mis tussen de Kamer en architect Van Loon (partner bij het Rotterdamse OMA) toen Kamerleden zich in de pers anoniem beklaagden over haar plannen. Zij zou zich weinig aantrekken van de wens om de renovatie ‘sober en doelmatig’ te houden. Met name haar ontwerp voor een ‘palmentuin’, een nieuwe entree aan de Hofplaats en een extra grote zaal voor commissievergaderingen wekten ergernis. 

De sfeer tussen architect en Kamer raakte daarna zo bedorven, dat verantwoordelijk staatssecretaris Knops deze zomer geen andere uitweg meer zag dan het vertrek van Van Loon. Deze week vertrok zij inderdaad, met een afkoopsom van 2,7 miljoen euro. In haar plaats komt nu een grotere rol voor Pi de Bruijn, de architect die ook tekende voor de nieuwbouw van de Kamer uit 1992. 

Haar vertrek is niet van harte en bovendien onnodig, benadrukt Van Loon nu. Zij voelt zich aangetast in haar goede naam. ‘Het is de meest sobere renovatie die we ooit hebben gedaan. Het was allemaal binnen het budget’, aldus Van Loon vrijdagavond bij de NOS. De tekeningen die zij nu vrijgeeft, lijken te bevestigen wat rijksbouwmeester Floris Alkemade eerder al zei in de Volkskrant: ‘Die XL-vergaderzaal  stond gewoon in het programma van eisen: onderzoek de mogelijkheden voor een extra grote commissiezaal. De overkapte buitenruimte (de veelbesproken ‘palmentuin’, red.) betreft een ontwerpvariant die voortkomt uit studies naar de oorspronkelijke structuur van het complex. De tuin maakt zichtbaar waar ooit een gracht rond het Binnenhof lag, maar waar nu vooral loze ruimtes zijn. Hij past binnen het budget, en van groen is bekend dat het een positieve uitwerking heeft op de gezondheid.’

Vechten tegen schimmen

In NRC Handelsblad zegt Van Loon (die vrijdag de Volkskrant niet te woord wilde staan) dat zij het gevoel had dat zij moest vechten tegen schimmen: ‘De ergste kritiek – ze hadden het over ‘megalomane plannen’ – las ik in de krant van anonieme mensen. Het was shockerend dat er een serieuze politieke discussie werd gevoerd op basis van anonieme en onjuiste informatie.  Ik bén helemaal geen megalomane architect. We moesten jarenlang door een berg onwaarheden modderen. Ik kon me nooit verdedigen, gewoon uitleggen wat onze echte plannen waren. Die geheimhouding heeft alles kapotgemaakt. Over de inhoud ging het nooit. Je vecht tegen schimmen. En dat ging uiteindelijk mis.’

In het algemeen verwijt zij de Kamer een benauwde blik op de mogelijkheden die de komende renovatie biedt voor het tamelijk afgeleefde complex.  ‘Je hoeft maar even te schrapen of er komt een prachtig oud plafond tevoorschijn. Je hebt schilderijen die in het Rijksarchief liggen te verstoffen, die kun je bijna kosteloos ophangen in de Kamergebouwen. Dit is ons erfgoed, dat moeten we koesteren. En dat konden wij, binnen het budget.’

Nu Van Loon geen rol meer speelt, hopen Kamer en kabinet alsnog vaart te krijgen in de voorbereiding van de renovatie. Komend najaar moet het ontwerp in grote lijnen klaar zijn. Om nieuwe misverstanden daarover te voorkomen, heeft Knops de Kamer laten weten dat de strikte geheimhouding niet meer geldt.  Daardoor kon over de ontwerpvoorstellen en andere keuzes steeds niet publiekelijk worden gediscussieerd. Dat is de Kamer en andere betrokkenen zo slecht bevallen, dat vanaf nu alles rond de renovatie openbaar wordt, behalve wanneer het gaat om staatsgevoelige informatie. 

Meer lezen: ‘Een uit angst geboren vorm van verspilling’
Een megalomane operatie met uit de hand lopende kosten? Niks daarvan, zegt Rijksbouwmeester Floris van Alkemade. ‘Zoveel belastinggeld vertimmeren en dan verandering categorisch afwijzen heeft niets met sober en doelmatig te maken. Het is een uit angst geboren vorm van verspilling.’

‘Alles aan het Binnenhof is politiek, ook potpalmen’
Verslaggever Ariejan Kortweg op zoek naar waar het mis ging: Die renovatie kun je zien als een politieke laboratoriumopstelling. Dit keer hebben besluiten geen gevolgen voor eenoudergezinnen, studenten of varkenshouders. Dan blijkt: als de Kamer het uitsluitend over zichzelf heeft, wordt het pas echt ingewikkeld.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden