WEGGEGOOID GELD

C ITAAT uit het Rapport van de Enquête-Commissie RSV: 'De Koninklijke Marine hechtte grote waarde aan de handhaving van de Nederlandse marinebouwcapaciteit....

Intern commentaar van Financiën: 'Het is buitengewoon pijnlijk om thans waar te nemen hoe de verantwoordelijke defensieambtenaren de ''schuld'' voor dit tekort proberen af te schuiven.'

Ik heb het rapport van de commissie waar ik vice-voorzitter van was er maar even bijgehaald om de jongste reddingsoperatie van de Schelde in het goede perspectief te kunnen zetten. Na de ineenstorting van het RSV-concern kreeg Defensie zijn zin: de Koninklijke Maatschappij de Schelde werd verzelfstandigd. De staat nam via een stichting 90 procent van de aandelen en 10 procent van de aandelen ging naar de provincie Zeeland en enkele Zeeuwse gemeenten. De staat betaalde nog eens 323 miljoen aan bijzondere steun en 11 miljoen aan een achtergestelde lening. De provincie Zeeland en enkele Zeeuwse gemeenten bepaalden als aandeelhouders van de Provinciale Zeeuwse Electriciteits Maatschappij dat deze maatschappij uit de reserves 50 miljoen ter beschikking moest stellen. De KMS verwierf van Defensie een opdracht voor de bouw van vier M-fregatten en een optie voor de bouw van nog eens vier.

Behalve dat de Schelde bleef voortbestaan, slaagde Defensie er dus in om indirect zijn begroting te spekken via steun aan de Schelde. Pikant was dat de inwoners van Zeeland daar ongevraagd via hun electriciteitsrekening ook nog aan hebben bijgedragen.

We zijn nu bijna vijftien jaar verder. Opnieuw slaagt de Schelde erin om van de overheid 50 miljoen los te krijgen, waarvan 25 miljoen van Economische Zaken. Zogenaamd om het bedrijf klaar te maken voor overname. Niet valt in te zien waarom dan nu geen overnamekandidaat kan worden gevonden die dan 50 miljoen van de overheid zou kunnen krijgen om het bedrijf te saneren. Zo'n kandidaat was er kennelijk niet en zal er hoogstwaarschijnlijk ook niet komen.

Want de Schelde kan op de civiele markt niet overleven, zoals de werven van het RSV-concern dat ook niet konden. Daarom kan de Schelde alleen blijven bestaan als het tot in lengte van jaren opdrachten van de marine krijgt. Maar sinds de val van de Muur hebben we al die schepen die bij de Schelde werden gemaakt niet meer nodig. Toch moet Defensie wel schepen blijven kopen om de Schelde te laten voortbestaan. En zo gaan we maar door een krijgsmacht in stand te houden die we in de huidige omvang absoluut niet nodig hebben. De 50 miljoen steun aan de Schelde had dan ook beter gebruikt kunnen worden om voor het personeel ander werk te creëren of te zoeken.

De hele krijgsmacht is alweer druk in de weer om de bezuinigingen die in het regeerakkoord zijn afgesproken zodanig te versleutelen dat het hele apparaat in stand kan blijven. De kaasschaafmethode noemt men dat. In een eerdere fase riepen de militairen dat bezuinigingen via die methode absoluut niet meer mogelijk waren. Als er verder bezuinigd zou worden, dan zou het aantal taken moeten worden verminderd.

Dat was bedoeld als dreigement. Nu is er dus besloten om verder te bezuinigen, zij het niet meer dan 375 miljoen op een begroting van 14 miljard. Minister De Grave heeft de uitspraken van de militairen serieus genomen en heeft aangekondigd dat de taken van Defensie zullen worden aangepast. Maar dat was niet echt de bedoeling. Dus werd er nu in de concept 'hoofdlijnennotitie' door de bevelhebbers en de chef defensiestaf duidelijk gemaakt dat er toch geen taken weg hoeven en dat er nog wel 375 miljoen is te vinden via de verfoeide kaasschaafmethode.

Wat nieuwe aankopen uitstellen, een paar tanks minder, een paar vliegtuigen minder, een paar schepen minder, overal een klein beetje vanaf maar vooral elk onderdeel in stand houden. En zodra de kans zich voordoet het verloren gegane terrein weer proberen te heroveren.

Het is onbegrijpelijk dat bijna tien jaar na de val van de Muur en na de complete ineenstorting van het Warchau Pact en van de legers die daar onderdeel van uitmaakten, Nederland grosso modo nog steeds over dezelfde krijgsmacht beschikt, zij het hier en daar wat afgeslankt. Het is vooral onbegrijpelijk dat ook de Partij van de Arbeid dat kennelijk een acceptabele zaak vindt. Terwijl er toch waarachtig met dat geld wel wat beters is te doen.

Trouwens: steeds meer standpunten van de PvdA begin ik onbegrijpelijk te vinden. Terwijl ik toch een begrijpend mens ben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden