Weg vrijwel vrij voor bouw nieuw Fries Museum

Indien de bevolking van Leeuwarden op 24 mei ja zegt tegen de plannen voor het Zaailand kan de nieuwbouw van het Fries Museum na vier jaar praten beginnen....

Er is flink over gebakkeleid. Maar het gat in de begroting is gedicht en nu kan alleen nog het referendum op 24 mei de bouw van een nieuw Fries Museum in Leeuwarden tegenhouden.

Vorige week stemden de Friese statenleden in met een bijdrage van 10,5 miljoen euro. Onder strenge voorwaarden, dat wel. En zo komt een einde aan een discussie die maar liefst vier jaar heeft geduurd.

Maximaal 2,5 miljoen euro mag de provincie per jaar in het museum steken. Het nieuwe museum moet zijn eigen broek ophouden en eventuele meerkosten bij de bouw zelf betalen. Ook betaalt de provincie niet mee aan een nieuw (kunst)depot. Die voorwaarden stellen CDA en VVD aan de bijdrage.

De besluitvorming is meerdere keren uitgesteld omdat de statenleden twijfels hadden. Is een verhuizing wel nodig? Zou nieuwbouw echt meer bezoekers trekken? Is het museum geen prestigeproject? En steeds kwamen er nieuwe onderzoeken en nota’s.

Al jaren is het huidige Fries Museum aan de Tweebaksmarkt te klein. Volgens de directeur loopt hij tentoonstellingen mis wegens gebrek aan ruimte en allure. Ook voldoet het gebouw niet aan de arbo-eisen. Maar het museum, inmiddels verdeeld over zestien panden die via tunnels en andere constructies verbonden zijn, is in de jaren negentig vernieuwd. Even kwam verhuizing ter sprake, toen de gevangenis leek te verdwijnen uit de monumentale Blokhuispoort. Die sluiting ging niet door en dus ook de verhuizing niet.

In mei 2002 werd alles anders. De in 2001 overleden architect Abe Bonnema bleek 18 miljoen te hebben nagelaten voor nieuwbouw van het Fries Museum.

Bonnema, die onder meer de Achmeatoren in Leeuwarden ontwierp, stelde wel voorwaarden. Het pand moet op of aan het Wilhelminaplein komen, in de volksmond het Zaailand. Ook moet het gebouw ontworpen worden door de Brabantse architect Hubert-Jan Henket.

De ontwikkelingen vallen samen met plannen die de gemeente Leeuwarden al had om het kille Zaailand flink aan te pakken. Over die plannen, waar het museum nu onderdeel van is geworden, gaat in mei het referendum.

Gedeputeerde Mulder van cultuur (PvdA) kreeg veel kritiek te verwerken gedurende de discussies. Zo zou hij ten onrechte op de stoel van het museumbestuur zijn gaan zitten. Ook zou hij de statenleden hebben overspoeld met een overdosis aan informatie. ‘Maar daar hebben ze zelf steeds om gevraagd’, reageert Mulder. ‘De Staten hadden vragen, wij hebben hen op hun wenken bediend.’ Vooral de ingewikkelde financiële constructies – met leningen van en door stichtingen – riepen vragen op.

Volgens Mulder komt de weerstand vooral voort uit verlatingsangst. ‘Het Fries Museum heeft 125 jaar in historische panden gezeten. Ik denk dat veel mensen het moeilijk vinden dat los te laten. Sentiment speelt een grote rol.’ Ook vinden volgens Mulder veel bestuurders dat Bonnema over zijn graf regeert. In Leeuwarden was opwinding over de exacte inhoud van het legaat, dat met geheimzinnigheid is omgeven. ‘Maar zo’n unieke kans kunnen we toch niet laten liggen?’

Het nieuwe museum moet in 2010 open. Het pand krijgt een centrale hal waar de parkeergarage op uitkomt en een doorloop naar de winkels. Het filmhuis heeft al aangegeven er ’s avonds voorstellingen te kunnen geven. Mulder: ‘Het huidige museum is niet gebouwd als museum. Nieuwbouw biedt veel meer mogelijkheden.’ De bouw kost 33,5 miljoen euro, waarvan 18 miljoen uit het legaat komen en 5 miljoen uit de Kompasgelden, investeringen van het rijk in het Noorden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden