Weg van de VS

Als woensdag de nieuwe Amerikaanse president bekend is, keert NOS-correspondent Eelco Bosch van Rosenthal terug naar huis. Tegen zijn zin. Boos op de baas?

Eelco Bosch van Rosenthal hoopt morgen vooral op een hertelling. 'Ik mag hier niet stemmen, en ik bekijk het ook maar even niet als wereldburger. Dus dan hoop ik, vanuit journalistiek oogpunt, dat ze tot 2013 in Ohio met tellen bezig zijn.'


Woensdag zit het werk erop. Na vijf jaar stopt Bosch van Rosenthal (36) met zijn werk als Amerika-correspondent voor de NOS, tenzij de winnaar van de presidentsverkiezingen niet direct bekend is; in dat geval mag hij nog even door.


De interviewafspraak, via Skype, moest vanwege orkaan Sandy twee keer worden verzet. Bosch van Rosenthal moest naar het ondergelopen Atlantic City. Hij deed verslag in een stemmige bruine regenjas, in de stromende regen. Althans, zo leek het.


'Dat is niet zo. Ik stond onder een afdakje; de regen woei in mijn gezicht. Ik verdedig me, omdat ik me er bij anderen verschrikkelijk aan stoor. Als je ziet hoe CNN de orkaan Sandy versloeg, verschrikkelijk. Daar staat een hele dag een verslaggever tot zijn schouders in het water, met een camera op 40 meter afstand om maar te laten zien dat hij heus écht in het water staat. Anderson Cooper, die zichzelf vastbindt aan een lantaarnpaal en door de harde wind niet te verstaan is. Vreselijk effectbejag.'


Bosch van Rosenthal stoort zich aan zijn 'overijdele collega's': een journalist is geen personality en moet dat ook niet willen zijn. 'Het draait om het verhaal, niet om de verslaggever.'


Wat ga je doen, vanaf woensdag?

Gekraak. '... '


Je viel weg. Wat zei je?

'Ik zei: huilen.'


Als het aan jou had gelegen, was je gebleven?

'De NOS heeft een roulatiesysteem.'


Maar als je het zelf voor het zeggen had gehad, was je gebleven?

'Ja, natuurlijk was ik graag doorgegaan. Ik ken weinig correspondenten die na vijf of zes jaar klaar zijn en willen stoppen. Maar deze afspraken zijn al jaren geleden gemaakt. Dit is het beleid.'


Is het goed beleid?

'Als het beleid erop gericht is anderen de kans te bieden op een correspondentschap, snap ik het. Maar het is onzin om te zeggen dat een correspondent na vijf jaar is afgestompt. Ik verbaas me nog dagelijks en ik werk met evenveel enthousiasme als vijf jaar geleden. Ik doe mijn werk ook niet slechter dan vijf jaar geleden.'


Je wordt algemeen verslaggever bij de NOS. Had je liever een ander correspondentschap gewild?

'Ik heb er samen met mijn vriendin voor gekozen om terug te keren naar Nederland. Een nieuw correspondentschap sluit ik niet uit, wellicht over een paar jaar.'


Kijk je ook een beetje uit naar je terugkeer?

'Ehm, zo'n laatste week stemt weemoedig. Ik heb hier geweldig leuke jaren gehad. Ik heb tussen de graanboeren in Iowa gestaan, tussen de eskimo's in Alaska en in een kelder vol illegalen in Los Angeles.


Niks is leuker dan om 4 uur 's nachts het vliegtuig te pakken om een verhaal te gaan maken. Dat is heerlijk, bijna niet te beschrijven.'


Het is vooral 'ingewikkeld' om terug te gaan naar een baan met minder vrijheid. 'Dus nee, ik heb op dit moment niet veel zin om terug te gaan. Maar ik heb al helemáál geen zin om zo'n oud-correspondent te worden die alleen maar klaagt dat Nederland niet leuk is, want Nederland is hartstikke leuk.'


Maar eerst de verkiezingen, die toch nog spannend worden. 'Het is een spannende race, maar wel een die Obama waarschijnlijk gaat winnen. Dat het spannend werd, is overigens logisch. Er is nooit een president herkozen op het moment dat het werkloosheidscijfer boven de 7 procent lag. Obama zit op bijna 8 procent. Veel kiezers, meer dan in Nederland gedacht wordt, zijn bereid Obama te dumpen. Zeker na dat eerste debat, waarin Mitt Romney het onverwacht goed deed. Kiezers bleken ineens Romney als serieus alternatief te zien.'


De campagne van de Democraten was erop gericht Romney te beschadigen; dat bleek een weinig succesvolle tactiek. 'Hij werd afgeschilderd als een steenrijke hedgefondsmanager die nooit in zijn leven een persoonlijke worsteling heeft doorgemaakt. Een van de Obama-spotjes eindigde met de woorden: Romney is just not one of us. Het doel was karaktermoord. Het is opvallend, omdat Obama vier jaar geleden voor velen een betoverende boodschap had. De Obama van toen is verdwenen. Hij bleek al snel een heel gewone politicus te zijn.'


Is het frustrerend om als Nederlandse journalist in Washington te werken?

'Het was frustrerend geweest als ik had gedacht: ik kom hier en Obama belt mij wel, in plaats van ik hem. Je stelt hier niks voor. Je bent een horzel. Bij campagnebijeenkomsten van Romney word je soms gewoon buiten de deur gehouden, dan zeggen ze: sorry, no foreign press.'


Heb je Obama ooit één vraag gesteld?

'Er zijn weleens verkiezingsbijeenkomsten waarbij Obama na afloop handjes schudt met de eerste rij. Dan zijn er collega's die zich strategisch opstellen en gaan roepen: Mr. President! How's it going? Hij heeft geen idee wie er roept, dus hij roept iets terug zonder te kijken. Op televisie lijkt het dan of er echt contact is. Ik heb me er ook ooit aan bezondigd, maar niet vaak. Ik vind het redelijk beschamend.'


Bij Amerikaanse Congresverkiezingen wint in bijna 95 procent van de gevallen de kandidaat met het meeste geld, zei je eens. Is dat niet iets om treurig van te worden?

'Dat is buitengewoon treurig. Ieder Congreslid wordt bij zijn aantreden verteld dat hij zeker twintig uur in de week bezig moet zijn met fundraising, vooral voor zijn eigen herverkiezing. Bijna alle Congresleden worden herkozen, en dat is omdat ze zo veel kunnen uitgeven aan hun campagne. De politiek is hier in bijna alle opzichten vergiftigd en corrupt. Dat zal ik niet missen.'


Ben je anders naar Nederland gaan kijken?

'Voor ik er woonde, vond ik dat Amerika schrikbarend weinig over de eigen grenzen keek. Veel Amerikanen hebben geen idee wat zich in de rest van de wereld afspeelt, want er is niemand die het hun vertelt. Ik vond Nederland in vergelijking met Amerika altijd prettig internationaal, ook de politiek, maar nu ik er vanuit hier naar kijk, blijkt dat Nederland net zoveel met zichzelf bezig is als Amerika.'


Kijkt het NOS Journaal genoeg naar buiten?

'Ik las laatst dat de helft van ons bulletin nog steeds uit buitenlands nieuws bestaat. Puur dat percentage is niet genoeg, want als het gaat om parende koalabeertjes in China, zegt het niets. We hebben op de juiste plekken goede correspondenten; het is belangrijk dat dat zo blijft.'


Is het Journaal leuker geworden, luchtiger?

'Op elke redactie bestaan richtingenstromen, ook bij de NOS. Ik ben best kritisch als het om de NOS gaat, soms vind ik het inderdaad wat luchtig. Meestal niet. De eurocrisis en Syrië, om maar wat te noemen, hebben we bijvoorbeeld geweldig gedaan. Is dit genoeg zo? Ze vinden me namelijk al een beetje een zeikerd.'


Charles Groenhuijsen, een van je voorgangers, zei ooit in een interview dat hij 'niet linkser' was geworden van zijn verblijf in Amerika. Kun je je daar iets bij voorstellen?

'Nee. Mij wordt van alles verweten, dat ik pro-Obama ben, maar ook het omgekeerde. Ik ben niet rechtser of linkser geworden. Wel zou ik woedend worden als ik onderdeel zou uitmaken van het Amerikaanse zorgstelsel. Een situatie waarin 30 miljoen mensen geen zorgverzekering hebben, maakt een land er niet beschaafder op. Is dat een links standpunt? Ik vind het een beschaafd standpunt.'


Wat wilde je anders doen dan je voorgangers, toen je naar de Verenigde Staten vertrok?

'Ik wilde meer van het land laten zien. Charles was iemand die vrij veel op het dak stond te praten. Dat deed hij goed, overigens, ik wil niks lelijks zeggen over mijn voorganger. Maar er was na al die jaren meer behoefte aan reportages vanuit het land. Ik wilde weg van die linkse kusten, het land in, laten zien waarom de mensen daar op Bush hadden gestemd, en waarom ze daarna nóg een keer op Bush hadden gestemd.'


Bosch van Rosenthal is de Amerikanen inderdaad beter gaan begrijpen, zegt hij. 'Ik heb een echtpaar geïnterviewd, de dag voor de begrafenis van hun zoon. Hij was in Afghanistan gesneuveld, op het moment dat de oorlog al redelijk uitzichtloos leek. De ouders steunden de oorlog nog onverminderd, vertelden ze met tranen in hun ogen. Zoiets is bijna niet te begrijpen. Zij zeiden: als we de bad guys niet daar bevechten, komen ze hier. Ze hebben hun zoon opgeofferd in de strijd tegen het kwaad, zo zien zij dat. Daar denken wij niet aan als we Amerika een oorlogszuchtig land noemen.'


NOS-RIDDER

Eelco Alexander Bosch ridder van Rosenthal (inderdaad, hij is van adel, maar: 'Ik heb er niks mee en het speelt geen rol in mijn leven') studeerde amerikanistiek, overwoog kort een diplomatieke carrière en koos daarna voor de journalistiek. Het NOS Journaal is al zijn hele werkzame leven zijn werkgever. Eerst zat hij op de buitenlandredactie, daarna was hij algemeen verslaggever. Na een paar maanden vakantie keert hij in februari 2013 terug in Nederland, wederom als algemeen verslaggever.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden