Weg met het stoffige imago van opa's jenever

De tijd is rijp om jenever van zijn stoffige imago te ontdoen, zegt directeur Myriam Hendrickx van distilleerderij Rutte & Zn. Haar producten kunnen zich meten met de beste whisky's.

Distillateur Ad Vermeij proeft een product Beeld raymond rutting
Distillateur Ad Vermeij proeft een productBeeld raymond rutting

In de glimmende koperen ketel in de distilleerruimte pruttelt vandaag het extract voor een gin met selderij. Een probeersel, waarmee de Dordtse distilleerderij Rutte & Zn wil inspelen op de ginhype die momenteel door de horeca waart. Directeur Myriam Hendrickx houdt haar vinger onder het druppelende extract uit de ketel en knikt goedkeurend naar distillateur Ad Vermeij. 'Lekker', zegt ze als ze haar vinger aflikt. 'Niet te overheersend, die selderij. Precies goed.'

In de lage ruimte ernaast worden de alcoholdistillaten verwerkt. De dranken worden afgemaakt voor vervoer in tanks naar de bottelarij, op houten vat gelegd in de berging ernaast of ter plekke gebotteld als het om kleine hoeveelheden gaat. De werkplaats staat vol met glazen maatbekers, pipetten en halfvolle flessen met probeersels van jeneverdistillaten, likeuren en vruchtenextracten. Handgeschreven etiketten verraden de inhoud: kersenextract, oranjebloesem, zeewierjenever, amandellikeur of droptinctuur.

Rutte is een van de weinig overgebleven distilleerderijen in Nederland die nog zelf hun distillaten stoken met verse kruiden en zelf geabstraheerde fruitextracten. Na de Middeleeuwen waren er vele tientallen van dergelijke distilleerderijen in steden als Dordrecht die als belangrijke doorvoerhaven zogenoemde stapelrechten hadden: alle goederen die langs de stad werden vervoerd, moesten in die stad worden opgeslagen en verkocht. Dat voorrecht zorgde ervoor dat exotische specerijen als kruidnagel, kaneel en later bijvoorbeeld verse sinaasappels uit de Westelijke koloniën in de Antillen ruim voorradig waren om te experimenteren met het distilleren of fabriceren van alcoholische dranken.

null Beeld Wendy van der Waal
Beeld Wendy van der Waal

Profiel

Bedrijf Distilleerderij Rutte & Zn

Waar Dordrecht

Sinds 1872

Aantal werknemers 15, inclusief oproepkrachten

Jaaromzet 'enkele miljoenen'

Kluis met recepten

Toen algemeen directeur Hendrickx in 2003 aantrad, lagen er in de kluis honderden handgeschreven recepten van zes generaties Rutte, vaak gekrabbeld op een bierviltje of de achterkant van een envelop. 'Van de zestig belangrijkste recepten waren soms meerdere varianten. Het was een enorm gepuzzel om daar wijs uit te worden, maar nu is alles veilig gedigitaliseerd. Wij weten precies wat alle kruiden en fruitextracten doen en zo kunnen we blijven experimenteren met nieuwe smaken.'

Gin met selderij is een van die probeersels, maar Rutte brengt ook nieuwe likeuren en zogenoemde 'premium' jenevers op de markt die na jaren rijping op eikenhouten vaten vergelijkbaar zijn met de zachte vanilleachtige houtsmaak van whisky zoals het paradepaardje Koornwyn XO. 'Jenever kampt met een oubollig imago. Veel mensen associëren jenever met hun opa, maar daarmee doe je geen recht aan de complexe smaakstructuren van oude graanjenevers of korenwijnen', vindt Hendrickx.

Algemeen directeur Myriam Hendrickx van distilleerderij Rutte & Zn. Beeld raymond rutting
Algemeen directeur Myriam Hendrickx van distilleerderij Rutte & Zn.Beeld raymond rutting

Promotie

Rutte werkt net als de andere overgebleven Nederlandse distillateurs hard aan de promotie van de oude Hollandse jenevers, met name de houtgerijpte. Terwijl de Zuid-Europese landen hun op fruit gebaseerde distillaten als eau de vie, grappa, calvados of kirsch internationale bekendheid wisten te geven en de Engelsen hun gin en whisky, bleef de Nederlandse klassieker graanjenever internationaal vrijwel onbekend. Een gemiste kans, vindt Hendrickx. Een van haar eerste daden als directeur was dan ook het openen van een proeflokaal, waar nu vrijwel dagelijks proeverijen en workshops worden georganiseerd.

Haar nieuwste stunt om jenever van zijn stoffige imago te ontdoen is Vatjenever. Inmiddels hebben zo'n veertig slijters een eigen vat gekocht, dat ze gedurende vijf jaar in kleine porties kunnen bestellen. De smaak van de jenever verandert door de rijping op eikenhout, waardoor klanten steeds iets nieuws te proeven hebben uit hun 'eigen' vat. De tijd voor dergelijke 'educatieve' acties is rijp, denkt Hendrickx. 'Consumenten zijn echt geïnteresseerd in smaak en beleving van kwaliteit. Dat is zeker niet altijd zo geweest. We hebben jaren lang geleden onder smaakvervlakking', zegt ze, verwijzend naar de populariteit van zoete mixdrankjes en goedkope likeurtjes die gemaakt zijn van kunstmatige smaak- en geurstoffen.

Natuurlijke producten

Rutte gaat prat op het gebruik van natuurlijke producten en de kennis van 'botanicals' - kruiden en planten. Voor de likeur Black Berry haalt ze de rode en zwarte bessen eigenhandig bij de boer. Voor een nieuwe koffie-likeur wordt 100 procent Arabica koffie uit Cuba gehaald, volgens Hendrickx 'de lekkerste ter wereld'. 'We kijken niet op een dubbeltje, maar naar de lekkerste producten. We zoeken altijd naar de bijzonderste smaak. Als we iets missen, blijven we zoeken en proeven. Nog wat johannesbrood, koriander of soms een scheutje wijn.'

In het nauwe sluip-door-kruip-doorpand in de Dordtse Vriesestraat lijkt de tijd te hebben stilgestaan. De geur van kruidnagel, kaneel en verse sinaasappel die tussen de eikenhouten vaten, stenen kroezen en talloze flessen gedestilleerd hangt, roept herinneringen aan vervlogen VOC-tijden op. Het pand werd in 1872 oorspronkelijk aangekocht als café door Simon Rutte. Het stokersvak had hij al van zijn Brabantse voorouders geleerd. Het café werd aanvankelijk vooral bezocht door katholieken die na de mis een borrel kwamen drinken. Ondertussen experimenteerde Rutte achter het dranklokaal met zijn eigen distillaten die hij later door zijn vrouw in het dranklokaal liet verkopen. Het bedrijf bleef zes generaties in de familie, tot 1991. De kinderen van de laatste Rutte, John, hadden geen belangstelling meer voor het distillateursvak en het bedrijf werd verkocht aan een groep liefhebbers.

Landelijke bekendheid

De aandeelhouders, prominenten uit het bedrijfsleven, gaven Rutte ruim baan om te expanderen en landelijke bekendheid te verkrijgen. In 2011 werd Rutte verkocht aan Koninklijke De Kuyper BV uit Schiedam. De Kuyper, een familiebedrijf dat in 1695 in Schiedam is begonnen als vatenbouwer - vroeger kuiper geheten - wilde zijn internationale positie als kwaliteitsproducent versterken en beschouwt Rutte als 'de absolute parel onder de jenevers'. Rutte op zijn beurt kan op het veel grotere distributienetwerk van De Kuyper bouwen en profiteert van overheadvoordelen. 'Maar we vinden elkaar vooral in de passie voor het ambacht', zegt Hendrickx.

Vorige week organiseerde Rutte in de distilleerderij van De Kuyper in Schiedam de 'Check your Barrel day', voor de eigenaren van een vat jenever. Het was Blue Monday, officieel de somberste dag van het jaar. Hendrickx: 'De perfecte dag om te ontdekken welke wereld aan verfijnde smaken er nog valt te ontdekken in eigen land.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden