WEG MET de vouwfiets

Eén blik op de ochtendlijke fietschaos in de Amster damse binnenstad is genoeg: de vouwfiets is terug. Het onderdeurtje in de wereld van de fiets is opgeklommen tot een volwaardig, modieus en zelfs imago verbeterend vervoermiddel....

tekst deedee derksen ; fotografie marcel van den bergh

Voor de uitgang van een Amsterdamse par keergarage speelt zich elke doordeweekse ochtend een klein ritueel af. Ronald Biemans (gladgeschoren bruin gezicht, marineblauw pak en enkellange beige regenjas) zet voorzichtig het pakketje chroom met groen neer dat hij zojuist uit de kofferbak van zijn auto heeft getild. Zorgvuldig verricht Biemans de dagelijkse handelingen: stuur opklappen en vastzetten, en dan het zadel; achterwiel uitklappen; tot slot nog even verifiëren of het zadel op de goede hoogte staat.

Trots laat hij het resultaat zien: een uit gevouwde spiksplinternieuwe gifgroene Bernds vouwfiets. 'Ik heb hem sinds januari en ik ben er erg tevreden mee. Het scheelt me elke dag zeker twintig minuten lopen van en naar mijn werk op de gracht.' Dan stapt Biemans zelfverzekerd op de fiets en scheurt weg. De wapperende beige jas op twee wieltjes lost op in de ochtendlijke fietschaos in de Amster damse binnenstad. Wie goed kijkt, ziet ineens dat het tussen het andere verkeer van gammele omafietsen, degelijke Gazelles en snelle mountainbikes, krioelt van de Biemansen op vouwfietsen.

Er is maar een conclusie mogelijk: de vouwfiets maakt een weergaloze comeback. Wie bij nog steeds denkt aan een zich wezenloos trappende wereldverbeteraar op een krakkemikkig modelletje uit de jaren zeventig, loopt achter. Opgestaan is de moderne, technisch hoogstaande designvouwfiets waar voor geen zakenman zich hoeft te schamen. De aktentas in de ene, de vouwfiets in de andere hand, zo gaat een beetje zakenman/vrouw tegenwoordig door het leven. Met een goede reden: zijn auto kan hij bijna nergens meer kwijt.

Als warme broodjes gaan de fietsen over de toonbank, stelt de Amsterdamse vouwfietsspecialist Eddy Tromm tevreden vast. Zijn zakeninstinct heeft hem niet bedrogen. Eind jaren tachtig voorzag hij al dat het drukker wordende Amsterdam binnen korte tijd rijp zou zijn voor een frisse doorstart van de vouwfiets. 'Mensen zijn steeds meer gedwongen hun auto aan de rand van de stad te laten staan, omdat er geen parkeerruimte is bij het werk. Of ze nemen, moe van de files, de trein. In beide gevallen is de vouwfiets een fantastische oplossing: je bent sneller en flexibeler dan met bus of tram.'

Toen hij twaalf jaar geleden begon met zijn specialisatie, kon Tromm tevreden zijn als hij vijftig vouwfietsen per jaar verkocht. Nu verlaten jaarlijks zo'n duizend exemplaren zijn winkel. In heel Nederland werden er vorig jaar 15.000 vouwfietsen verkocht. Dat is een stijging van 33 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Omdat de populariteit van de vouwfiets nauw samenhangt met de drukte op de weg, is het vooralsnog vooral een rand stedelijk fenomeen. 'In Groningen voel ik me als een roepende in de woestijn', verklaart Tromm, die de door hem geïmporteerde Cresswell Fold-it aan andere fietswinkeliers probeert te slijten.

De vouwfiets van nu heeft niets uit te staan met de tweedehandsjes uit de ViaVia waar geitenwollensokken op plachten rond te rijden. Tromm reageert bijna verontwaardigd als hem om een vergelijking wordt gevraagd. 'Dat is iets totaal anders. Die oude modellen fietsten echt voor geen meter en bovendien kon je ze niet klein opvouwen. Er is op dat gebied een enorme technische vooruitgang geboekt. De vouwfietsen van nu zijn volwaardige fietsen die je ook heel compact kunt opvouwen.'

Tromm roemt de Brompton, een degelijke Engelse fiets die vijftien jaar geleden op de markt kwam. 'Dat is de kleinst opvouwbare fiets: 56,5 bij 56,5 bij 25 centimeter meet het totale pakketje, gewicht 13,1 kilo. Erg handig voor in de trein.' De Touring Brompton met drie versnellingen is Tromms best verkochte fiets. Kosten: 2006 gulden. Maar dan heb je ook wat, volgens Tromm. 'Het is de Mercedes onder de vouwfietsen zeg ik altijd. De Rolls Royce is de Birdy (gewicht 12,3 kilo), die fietst nog beter, onder meer door de voor- en achtervering.'

In het vouwfietsenonderzoek van de Fietsersbond, dat werd gepubliceerd in het maart nummer van de Vogelvrije Fietser, komt de Birdy (Blue, 2999 gulden) echter op de tweede plaats na de Brompton. Sommige testrijders vonden de lage zit van de Birdy niet prettig, zo meldt de Vogelvrije Fietser. Dit euvel is volgens het blad te verhelpen door er een verstelbare stuurpen bij te kopen. De Birdy deelt de tweede plaats met de Da hon Roo (1498 gulden, gewicht 12,7 kilo). De testrijders waren lovend over de snelheid (door goede hogedrukbanden) en de comfortabele zit (door de verende zadelpen).

Alle kwaliteit ten spijt, 2000 gulden vinden velen te duur voor een vouwfiets. 'Ik denk dat er ongeveer evenveel goedkope vouwfietsen bij de Maxis of Halfords worden gekocht als bij de fietswinkel, waar de nadruk ligt op kwalitatief goede maar prijzige merken', meent Kees Bakker van de Fietsersbond.

De bond testte de Rhino Week endstar (299 gulden) en die voldeed aan alle verwachtingen die je van een goedkope fiets kan hebben: hij fietst slecht, vouwt onhandig en ligt waarschijnlijk zo weer uit elkaar, aldus Bakker. 'Maar ze hebben één groot voordeel: ze worden niet zo snel gestolen en als het gebeurt, is het niet zo heel erg.'

De 'diefstalgevoeligheid' is een groot nadeel van de dure vouwfiets, menen vele gebruikers. Biemans: 'Ik ben erg tevreden met mijn fiets, maar ik zal er niet zo snel mee gaan winkelen want dan moet ik hem buiten neerzetten. Dat is dus wel een beperking aan zo'n ding.' Tromm vindt de hele discussie onzin: 'Het echte probleem is dat mensen vaak te lui zijn om het ding op te vouwen. Ik neem die fiets overal mee naar binnen. Ja, ook als ik ga winkelen. Zelfs naar de Stopera neem ik hem mee. Ik doe er een zak omheen en ik geef hem af bij de garderobe. Dat vindt men prima.'

Ook de klanten van makelaar Jan Willem de Koning van makelaarskantoor Babs Persoons reageren doorgaans sympathiek als hij met zijn rood-witte Brompton komt aanzetten. 'Het is nooit een probleem om de fiets binnen te stallen. En het creëert zelfs goodwill bij de klanten want ze verwachten natuurlijk een makelaar in een dikke auto.'

Jonge makelaars die bij haar kantoor beginnen, staan beteuterd te kijken als ze de 'wagen van de zaak' zien, vertelt Babs Persoons grinnikend. 'Maar na een tijdje willen ze niet anders meer. Die vouwfietsen zijn zo praktisch, zeker nu de binnenstad openligt.' De Koning: 'Op een rustige zonnige maandagmorgen is het heerlijk op de fiets. Je hebt het gevoel dat de stad van jou alleen is.'

Al sinds het begin, 25 jaar geleden, worden de makelaars van Persoons met een fiets er op uit gestuurd. Behalve bij slecht weer, dan gebruiken ze de auto. Persoons: 'Op een fiets kijken ze nog eens om zich heen, en zo leren ze de markt goed kennen. Bovendien geeft het een leuk imago van sportieve jonge mensen. Onderhand staan we bekend als het fietsenkantoor.'

Vijf jaar geleden schafte Persoons een stel Bromptons aan: 'We verhuisden naar een nieuw kantoor en ik wilde van de mooie marmeren hal geen fietsenstalling maken. Ik ben op zoek gegaan naar kekke fietsjes die niet zo veel ruimte innamen, en zo kwam ik terecht bij de Brompton. Ik was de eerste, maar inmiddels hebben ook andere kantoren fietsjes.'

De sympathie voor de vouwfietsen kent echter z'n grenzen, zo blijkt bij de spoorwegen. Met name forenzen maken gretig gebruik van de regeling dat vouwfietsen in tegenstelling tot gewone fietsen gratis en ook in de spits met de trein meemogen. De ns vervoert zo'n tienduizend vouwfietsen per dag.

Veel treinreizigers storen zich hieraan, blijkt op de anti-vouwfietsensite op internet. De grieven zijn legio: 'Die krengen staan altijd in de weg, blokkeren in- en uitgangen, zijn gevaarlijk op roltrappen, en worden ook nog weleens in de trein vastgeketend aan klapstoeltjes. Ze zitten vol scherpe uitsteeksels waar je in no-time je enkels aan stoot.'

Ook de NS registreert een toenemend aantal klachten rondom de vouwfiets. Bovendien neemt de vouwfiets ruimte in, en dat is een schaars goed in de trein. De NS zint daarom op maatregelen om paal en perk te stellen aan het meenemen van de vouwfiets. 'We gaan voorwaarden formuleren waaronder een vouwfiets gratis in de trein kan worden meegenomen. Wat die voorwaarden precies zullen worden, weten we nog niet precies. Maar het zou bijvoorbeeld kunnen dat in de toekomst alleen de vouwfietsen van een bepaalde afmeting of merk gratis meemogen. We worstelen echter nog met de definitie van een vouwfiets', aldus een voorlichter.

'Soms krijg ik rotopmerkingen naar mijn hoofd als ik met mijn vouwfiets de trein instap', zegt Rineke Sangster, beleidsmedewerkster bij een woningcooperatie in Am sterdam. Ze zit in de sneltrein van 17.36 uur naar haar woonplaats Utrecht. Met haar gele Bromp ton pendelt ze dagelijks tussen het station en huis of werk. De Brompton staat keurig opgevouwen achter de rug van de eerste bank in de coupé. Sangster: 'Zo heeft niemand er last van.' Ze zit zelf een paar banken verder. Af en toe kijkt ze of haar fiets er nog staat. 'Ze nemen hem zo mee.'

Sangster (blonde krullen, spijkerbroek) verklaart een 'echte fan' te zijn van de vouwfiets. 'Ik word er chagrijnig van om de bus te nemen. De fiets geeft me vrijheid.' Haar investering van 1100 gulden voor de tweedehands Brompton, heeft ze er binnen een jaar uit. 'Met de bus van het station naar mijn werk kost 100 gulden per maand. Mijn vouwfiets in de trein is gratis. Dat is ideaal.'

Neemt Sangster de vouwfiets nog mee in de trein mee als dat niet meer gratis is? De blonde krullen schudden resoluut nee. 'Dat zou veel te duur worden voor mij. Ik zou de bus weer pakken.' Maar Sangster denkt dat het voor haar niet zo'n vaart zal lopen. 'Ik denk dat de Brompton nog wel gratis meemag omdat het een klein opvouwbare fiets is. Ik zou hem dan in een tas doen.'

De Fietsersbond is fel tegenstander van de NS-plannen. Bovendien zijn nieuwe regels tot 2010 onrechtmatig, meent de bond. Tot die tijd is de NS immers gebonden aan afspraken met de overheid, ook wat betreft de vouwfiets. Als de NS voor 2010 ook maar iets probeert, volgen juridische stappen, dreigt de bond.

Dat de Fietsersbond op brede steun kan rekenen, blijkt merkwaardig genoeg op de anti-vouwfietsensite. Daar woedt een virtuele vouwfietsoorlog tussen voor- en tegenstanders, waarbij de eersten zichtbaar de overhand krijgen. Het gaat hard tegen hard. 'Alle kritiek op de vouwfiets, die in opgeklapte toestand onder de treinbank staat, is gebaseeerd op afgunst en jaloezie', meent een zekere Ben. 'Jan' schrijft: 'De Nederlandse klaagcultuur heeft weer een dieptepunt bereikt: ''de anti-vouwfietstreinreiziger'' is opgestaan en zeurt ons dmv internet aan de kop. Ga toch weg, hou toch op, ga fietsen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden