Weg met de verliefdheidspolitie

Moeten we straks tijdens een vergadering op het werk melden dat de verliefdheid op een collega is weggezakt? Moeten we ermee instemmen dat relaties tussen collega's worden gemeld bij de vertrouwenspersoon?...

ZES UUR 's avonds. Telefoon gaat: 'Ja, goedenavond, met Adviesbureau Bezemer en Kuiper, mogen wij een vraagje stellen? Bent u op dit moment verliefd?'

- Nou, om eerlijk te zijn, ja. Het is lang geleden dat ik me zo goed heb gevoeld. Maar waarom vraagt...

'Het punt is dat er toch ook negatieve kanten aan uw situatie zitten. Wij van B & K kunnen u een training aanbieden, en u helpen deze aspecten te reguleren.'

- PRC atx bin dev etc lib lpp mnt new prt tmp tom usr var Nou zeg. Is het feit dat ik verliefd ben niet gewoon mijn eigen zaak, een privé aangelegenheid?

'Goed dat u dit punt aan de orde stelt. Dit wordt namelijk vaak gedacht, maar ten onrechte.'

Niet echt gebeurd hoor, bovenstaand telefoongesprek. Ik ben alleen bang dat dit de volgende stap is van de marktgerichte adviesbureaus. Op 19 april was onder meer in de Volkskrant een verslag te lezen van het symposium 'Eros op de werkvloer'. Na de ongewenste intimiteiten moeten nu de gewenste intimiteiten uit de taboesfeer. Centrale vraag van het symposium: dient intimiteit tussen collega's gereguleerd?

Psychologe Willeke Bezemer van adviesbureau Bezemer en Kuiper weet het antwoord: Ja. 'Veel werkgevers vinden dat zij zich niet mogen bemoeien met het privé-leven van hun werknemers. Ten onrechte. Verliefde collega's kunnen wel bergen werk verzetten, maar er zijn ook negatieve effecten. Zoals de kans op onzuivere beslissingen en op misbruik van vertrouwen. Om maar te zwijgen over de gevolgen als het misgaat: spanningen op de afdeling en uiteindelijk vaak ontslag of overplaatsing van een van beiden.'

Zij pleit voor een poldermodel inzake gewenste intimiteiten met vier regels: intieme relaties zijn toegestaan; alle werknemers kunnen op hun verliefdheid worden aangesproken; iedereen is zelf verantwoordelijk voor de consequenties, en als er problemen zijn, vertrekt de hoogste in rang.

Het artikel staat zo gewoontjes tussen de andere. De toon is zakelijk. Probleempje gesignaleerd (negatieve aspecten van verliefdheid op de werkvloer) en adviesbureau biedt poldermodel als oplossing. Klaar.

Belangrijke vraag: is hier wel sprake van een probleem? Lopen de werkgevers tegen de muur op, gek wordend van al die gewenste intimiteiten? Veel werkgevers vinden dat zij zich niet mogen bemoeien met het privé-leven van hun werknemers meldt het krantenartikel. Dat is gezond verstand, dat is beschaving.

Als we de privacy van werknemers gaan aantasten, had ik wat sterkere argumenten verwacht. Bezemer verklapt zelf ook al: verliefde mensen kunnen bergen werk verzetten. Wegen de negatieve aspecten op tegen de positieve? Hoeveel schade zouden bedrijven dan wel lopen? Is dat onderzocht? Hoe groot is het probleem waar het adviesbureau ons van wil verlossen? Of is men op zoek naar nieuwe klandizie?

Het adviesbureau dat het symposium organiseerde, is gespecialiseerd in het bespreekbaar maken van ongewenste intimiteiten in bedrijven. Eind jaren tachtig werd duidelijk hoe vaak seksueel misbruik voorkomt. Nel Draaijer publiceerde de resultaten van haar onderzoek Seksuele traumatisering in de jeugd. Even was het huis te klein in Nederland. Zo vaak als misbruik zou voorkomen: dat kon niet waar zijn. Maar die geluiden waren binnen de kortste keren verstomd. Internationaal werden dezelfde cijfers gevonden. In alle geledingen van de hulpverlening - medisch en sociaal, huisartsen, maatschappelijk werkers, specialisten, verloskundigen, de Rutgers Stichting - gebeurde het dat patiënten hun ervaringen op tafel legden. Er was nog geen kennis van zaken hoe te reageren in zo'n geval, behalve misschien bij de psychotherapeuten.

Als je als hulpverlener je vaardigheden wilde updaten, was er 'Tegen haar wil', een groep van ervaringsdeskundigen. Zij begonnen de hulpverleners te scholen, althans te vertellen hoe zij zelf opgevangen hadden willen worden.

De grotere openheid had een sneeuwbaleffect. Er lag een berg van nooit vertelde ervaringen die nu naar buiten kwam. Spoedig werden er meer professionele trainingen aangeboden aan werkers in de gezondheidszorg en de hulpverlening. De vraag naar misbruik werd standaard in de anamnese opgenomen. Zitten er hartklachten in de familie, ben je ingeënt tegen rode hond, en heb je nare ervaringen op het gebied van seksualiteit? De verschillende beroepsgroepen krijgen hier tijdens hun studie inmiddels informatie over. En zo niet, dan kunnen ze zich laten bijscholen en trainen door instellingen die zich hier op toeleggen.

Er is destijds dus gereageerd op een duidelijke vraag om advies. De vraag van hulpverleners: hoe moeten wij ongewenste intimiteiten aan de orde stellen? Naar wie doorverwijzen? Bij bedrijven kwam dezelfde vraag naar boven. De adviesbureaus konden antwoord geven op deze vragen. Zij kwamen trainingen geven in bedrijven, hielpen bij het opstellen van protocollen, bezorgden een rekening en vertrokken naar het volgende bedrijf.

Hier is goed werk verricht. Elk zichzelf respecterend bedrijf heeft een protocol inzake ongewenste intimiteiten, een klachtenregeling, een vertrouwenspersoon. Er moet een preventieve werking van uitgaan. Als dader kom je niet meer weg met de mededeling dat je niet wist dat het niet mocht, en dat zij zelf wilde. Een maatschappelijk probleem is beheersbaar gemaakt.

EN VERVOLGENS stappen die commerciële adviesbureaus over op de gewenste intimiteiten. Zonder roep uit de samenleving dat we hier om zaten te springen, dit keer. Het kan zijn dat Bezemer en Kuiper naar de ontwikkelingen in de VS hebben gekeken. Werkgevers zijn daar de gewenste intimiteiten ook gaan reguleren, vooral met het doel claims achteraf te voorkomen. Collega's die een liefdesrelatie aangaan, moeten een love contract tekenen waarin ze aangeven dat ze hun relatie vrijwillig zijn aangegaan.

Ook in Nederland blijken vrouwen hun voormalige geliefde soms ten onrechte aan te klagen wegens intimidatie en machtsmisbruik. En soms kunnen de vermeende daders aantonen dat er absoluut van een vrijwillige relatie sprake was. Hadden zij baat gehad bij het opstellen van een love contract?

Nee, zegt Bezemer, liefdescontracten zijn in Nederland ongewenst. De buitenechtelijke relaties, waarvan er op het werk heel wat zouden voorkomen, zijn toch niet in een contract te vangen, meldt zij in de krant. Voor het enige probleem waarvan ik de ernst nog wel kan inzien (de onterechte beschuldiging) biedt zij dus geen oplossing. Met welke problemen komt ze ons dan eigenlijk helpen?

B. Lam, psycholoog en seksuoloog, meldt op het symposium: 'Een op de zeven Nederlanders gaat vreemd. En een groot deel van hen vindt een partner op het werk. En slechts een kwart van hen gaf aan echt verliefd te zijn.' Ook meldt hij dat het vreemdgaan met een collega vaak tot een, hooguit twee keer beperkt blijft.

NIET ALLEEN op het symposium maar ook via de daarmee samenhangende media-aandacht weet Bezemer ons aan te praten dat hier sprake is van een probleem en dat de oplossing van haar moeten komen. Tot in het tv-programma Koffietijd krijgt zij ruim baan om het publiek in haar richting te masseren. De presentatoren hangen aan haar lippen, het gaat over seks, dus als onderwerp altijd wel in orde.

Ik begrijp het wel. De adviseurs die ons hebben geholpen de gevoelige en kwetsbare zaak van de ongewenste intimiteiten te reguleren, hebben status en moreel gezag verworven op dit terrein. De overstap naar het reguleren van gewenste intimiteit lijkt een logische, maar is het helemaal niet. Het gaat over seks, dat is de enige overeenkomst. Maar gewenst of niet gewenst: dat is nu net een wereld van verschil. De ongewenste seks is problematisch. Om dit soort zaken te regelen, hebben we de wet en de overheid is verplicht de zwakkere partij te beschermen en de dader te straffen.

Gewenste seks is een privé-zaak. Op dit terrein heeft de overheid niets te zoeken en de adviesbureaus met hun reglementen en protocollen hebben dat evenmin. En, je zou het bijna vergeten: gewenste intimiteiten behoren ook nog eens tot de leukste privé-aangelegenheden van het leven.

Steeds meer vrouwen gaan uit werken. Dus er is grotere kans via het werk met leuke personen in aanraking te komen. Voor sommigen misschien zelfs de enige kans. Mensen hebben het zo druk, waar moeten ze anders een partner of vreemganger tegen het lijf lopen? Wat blijft er over van het menselijk contact als die sprankel van de flirt, die vonk van de hoop, die glimp van aantrekkingskracht moet worden weggesaneerd?

Mijn idee is dat in bijna elk contact tussen mensen een spoortje van flirt zit, er wordt heel wat gekeken, gelachen en gefantaseerd. En bijna altijd blijft het daarbij. Hoe het allemaal precies zit, wie op wie is, en wie er nu echt werk van maakt, zullen we nooit precies weten. Wat een nachtmerrie als dat verplicht op de agenda komt te staan.

Zitten we straks bij de rondvraag en moet ik melden dat de verliefdheid op een collega is weggezakt? Of moet ik straks bij een sollicitatie akkoord gaan met het bedrijfsreglement dat vastlegt dat relaties tussen collega's gemeld moeten worden bij de vertrouwenspersoon. Of bij de verliefdheidspolitie. Gaan wij toestaan dat dit ons wordt aangedaan? Of gaan we pal staan voor vriendschap, goede gesprekken en voor mijn part seks, voor het vermogen onze eigen probleempjes op te lossen en vooral voor behoud van ons recht op privacy?

Ik pleit voor een poldermodel inzake adviesbureaus, met vier regels: adviesbureaus zijn toegestaan; ze kunnen op zin en onzin van hun adviezen worden aangesproken; ieder is verantwoordelijk voor de consequenties van zijn adviezen. En als er problemen ontstaan, vertrekt het duurste bureau.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden