Weg met de regels, maar is dat slim?

Gemeenten dereguleren

Vanavond spreekt de raad van de Noord-Hollandse gemeente Hollands Kroon over het rigoureus schrappen van artikelen uit de Algemene Plaatselijke Verordening. De vraag is: gaat straks het recht van de sterkste gelden?

In gemeente Hollands Kroon verdwijnt het gebod om de poep van je hond op te ruimen. Beeld ANP

Het stond er echt, in de Algemene Plaatselijke Verordening van Gemert-Bakel: het is verboden met een schip af te meren in openbaar water. Alleen kent de Brabantse gemeente geen openbaar water, behalve wat vennetjes hier en daar. Het was dan ook een van de verboden die sneuvelden toen de stofkam door de APV ging.

In één moeite door werd de vergunningplicht voor straatmuzikanten afgeschaft. Zo veel kwamen er toch niet. En aangezien de gemeente als het koud is niet controleert of bewoners de auto wassen, sneuvelde het verbod om bij vorst of dreigende vorst water op de weg te laten lopen. Waar geen controle is, heeft een verbod geen zin, besloot de gemeenteraad in 2007.

Gemert-Bakel was een van de gemeenten die het hardste snoeiden in de APV. Het instrument dat verordeningen bevat die 'de openbare orde, zedelijkheid of andere huishoudelijke gemeentebelangen betreffen' was wel erg uitgedijd. Goede kans dat Hollands Kroon er dik overheen gaat. De Noord-Hollandse gemeente wil 80 procent van de regels in de APV intrekken. Vanavond praat de raad erover.

Dereguleren

Grote delen van de APV zijn 'een dode letter' geworden, vindt burgemeester Jaap Nawijn van Hollands Kroon, een fusiegemeente van Wieringen, Wieringermeer, Anna Paulowna en Niedorp. Het college wil inwoners 'weer in hun kracht brengen'. Daar past een APV bij die 'maximale vrijheid en verantwoordelijkheid' biedt voor de inwoner, 'met het accent op veiligheid'. Dus verdwijnen het verbod op wildplassen en op het verstrooien van as, en het gebod de poep van je hond op te ruimen. Hoe dik de oorspronkelijke verordening was, blijkt wel uit de uitgeklede versie. Die telt nog altijd 32 pagina's.

'Een gemeente die dereguleert is niet nieuw, maar Hollands Kroon gaat wel behoorlijk ver', zegt bestuursrechtjurist Jaap Beetstra van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). Veel gemeenten hebben al eerder een aanval gedaan op het woud aan regels, geboden en verboden dat burgers en ondernemers soms radeloos kon maken. De VNG heeft er, samen met de ministeries van Binnenlandse Zaken en Economische Zaken, het programma Beter en Concreter voor. Onderdeel daarvan is het opschonen van de APV.

'Tot 2007 stond in veel APV's de verplichting om voor alles en nog wat een vergunning aan te vragen', zegt Beetstra. 'Die moest bovendien ieder jaar opnieuw worden verleend. Nu zijn veel vergunningen in principe doorlopend. Ook zijn er veel vervangende algemene regels geformuleerd. Je hoeft geen toestemming meer te vragen voor het plaatsen van een bankje. De algemene regel luidt dan dat het geen hinder of gevaar mag opleveren.'

Ook in conflicten tussen burgers speelt de APV soms een rol, zegt mr. Frank Visser, die wekelijks als Rijdende Rechter burenruzies beslecht. 'Iemand had de straat voor zijn deur vol met bloembakken gezet, om te voorkomen dat de buurman er zou parkeren. Maar volgens de APV is het verboden obstakels op de openbare weg te plaatsen. Mede op basis daarvan heb ik geoordeeld dat hij ze weg moest halen.'

Handhaven

Visser ziet het steeds vaker gebeuren: onmin met de buren wordt 'via de band van de gemeente' gespeeld. De APV erbij halen, of een bestemmingsplan, is een goedkope manier om de buurman dwars te zitten. Het scheelt een dure advocaat. Gemeenten zijn veel meer dan vroeger verplicht te handhaven, heeft de Raad van State meerdere keren uitgesproken. 'Dus hoe minder regels, hoe minder handhavers je nodig hebt. Dat scheelt nogal in de kosten. Ik denk dat dat voor burgemeester Nawijn zeker een rol speelt.'

Wie de APV kortwiekt, loopt het risico niet meer te kunnen optreden tegen ongewenst gedrag, waarschuwt Visser. 'Het adagium luidde vroeger: een goede agent kent zijn APV. Er was altijd wel een artikel te vinden om op te treden tegen overlast. Maar je zult maar iemand hebben die de hele dag in je vensterbank zit, en er is geen APV meer. Dan sta je machteloos.'

Hoogleraar staats- en bestuursrecht Jon Schilder is daarom ongelukkig met het voornemen van Hollands Kroon. 'Ik kan nu, als fysiek niet al te sterke burger, een medeburger aanspreken op bijvoorbeeld het op straat laten liggen van hondenpoep. Want als stok achter de deur is er de APV. Maar als zo'n norm verdwijnt, verdwijnt ook de handhaving. Dan gaat het recht van de sterkste gelden. Nawijn onderschat de betekenis van wettelijke voorschriften.'

In Gemert-Bakel keerden een paar artikelen terug in de APV, zoals 4:6a: Geluidhinder door dieren. Er kwamen veel klachten over, maar de politie kon er niet meer tegen optreden. Maar er zijn in de gemeente geen gevallen bekend van burgers die elkaar sinds 2007 te lijf zijn gegaan omdat ze het zonder APV-artikelen moeten stellen. 'Wat we verwachtten, kwam uit', zegt een woordvoerster. 'Mensen regelen het kennelijk onderling.' Het verschil met Hollands Kroon? Gemert-Bakel handhaafde artikel 2:58 lid 4. In de Brabantse gemeente moet de eigenaar nog steeds de poep van zijn hond opruimen.

De Rijdende Rechter, mr. Frank Visser: 'Iemand had de straat voor zijn deur vol met bloembakken gezet, om te voorkomen dat de buurman er zou parkeren. Maar volgens de APV is het verboden obstakels op de openbare weg te plaatsen.' Beeld ANP

Opvallende bepalingen in de APV

Ridderkerk Niet alleen hondenpoep moet worden opgeruimd, ook paardenpoep moet onmiddellijk worden verwijderd.

Bloemendaal Verbod op het oplaten van 'Thaise' wensballonnen, in verband met de rieten daken van de villa's in de gemeente.

Zeewolde Een uitjouwverbod waarmee beter kan worden opgetreden tegen het uitschelden van politiefunctionarissen (de plaatselijke jeugd schold de wijkagent uit voor 'kale koddebeier'.)

Schouwen-Duiveland Het is verboden zich zonder vergunning van het college op het grondgebied van de gemeente te bevinden met een metaaldetector.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.