Weg met de polarisatie, het land snakt naar verbroedering

Beeld de Volkskrant

Heel, heel diep van binnen willen we in een conflictvrije wereld leven en elkaars liefdevolle broeder of zuster zijn. Beethovens Negende erbij, of We Are The World, en voor even geloven dat onze verschillen kleiner zijn dan onze gedeelde menselijkheid.

Maar dan dendert een terroristische aanslag of een rabiate politicus ons hoofd binnen en raken we weer vervuld van oorlogskreten en kunnen we de neiging om stemming te maken op sociale media niet meer onderdrukken.

Ik wil het nog even hebben over de voetballer Abdelhak Nouri en de ontroerende taferelen die zich een paar weken geleden voor zijn ouderlijk huis in Amsterdam-Geuzenveld afspeelden nadat bekend werd dat de voetballer ernstige hersenletselschade heeft opgelopen. Ruige Ajax-supporters stonden toen schouder aan schouder met niet-westerse migrantenjongeren om te delen in het verdriet over Nouri.

'Een soort rouwdienst', noemde de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan het in het tv-programma Zomergasten. 'Het verbroedert.'

Ik heb niet alles gelezen of gehoord over die 'rouwdienst', maar ik heb wel sterk het idee dat we nog niet compleet zicht hebben op de volle betekenis en symboliek van de gebeurtenis. Wat het over Nouri zegt, lijkt mij wel duidelijk. Blijmoediger dan hij komen ze zelden. Zeker in zijn wijk, Geuzenveld - vol hartverscheurend introverte en gekwetste jongetjes - is hij een verademing. Dol op hem raken, en volschieten over zijn tragisch lot, is daarom niet moeilijk.

Maar - en ja, nu begeef ik mij op glibberig massapsychologisch terrein - de 'rouwdienst' zegt ook iets over ons, over ons gigantisch verlangen om de strijdbijl te begraven. Om niet langer tegenover elkaar te staan in die - grote-woorden-alert! - zogenaamde botsing der beschavingen en volkeren die ons is aangepraat.

Een goede vriend van mij is iets sceptischer. Hij noemt het kitscherige sentimentaliteit van mensen die slechts even een adempauze nemen om elkaar morgen weer als vanouds de tent uit te meppen.

Zou het werkelijk? Kijk, ik word ook best ongemakkelijk van grote emotionele uitbarstingen, vandaar mijn ironisch-spottende toon (Beethoven, We Are The World, grote-woorden-alert!), maar is dat reden genoeg om aan de authenticiteit van andermans gevoelens te twijfelen? Als ik mijn ironische reflex even probeer te onderdrukken, dan zie ik een land dat deze tragedie aangrijpt - en nodig heeft - om voor even te ontsnappen aan de uitputtende polarisatie. Morgen zijn we weer overgeleverd aan het constante geblèr van de haatpredikers van allerlei ideologische kunne die ons uit elkaar willen houden, maar nu even niet.

Ik merk het ook aan mijn eigen particuliere ikje. Er groeide een behoefte om de bitterheid af te schudden, om niet meer bij te dragen aan de groeiende tegenstellingen, want dat laatste kan gebeuren zonder dat je het zelf door hebt. Je waant jezelf in het kamp der goeden en de anderen in het kamp der slechten, en ondertussen verlies je de menselijkheid van anderen uit het oog. En dan schiet je vol als je een F-Side Ajax-supporter een Marokkaan ziet omhelzen en denk je: dit is wat ik wil, dit is zoals het moet zijn.

Of zoals mijn Volkskrant-collega Nadia Ezzeroili dat puntig formuleerde op Twitter: 'Verbroedering emotioneert omdat de overgrote meerderheid van Nederland er potverdomme naar snakt.'

We snakken naar verbroedering. Kitscherige en sentimentele grootspraak? Kan zijn. Maar dat verlangen is er. Het wordt breed gedeeld. En het kan binnen een mum van tijd aan de oppervlakte treden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.