Weg lijkt vrij voor eeuwig presidentschap Xi: Chinees Volkscongres buigt zich over wijziging Grondwet

Onder de volksvertegen-woordigers bijeen in Beijing heerst vreugde over het schrappen van de beperkte termijn van de president.

Xi JinpingBeeld afp

'Grondwet? Ik weet daar niets over; ik kom uit Binnen-Mongolie.' De afgevaardigde in klederdracht ontwijkt de journalisten die haar bestormen met de vraag waarom China baat heeft bij een president voor het leven. Zo vluchten meer parlementariërs weg voor de kluwen Chinese en buitenlandse verslaggevers.

Maar Zeng Fang, een delegatielid uit Sichuan, staat wel even stil op weg naar de Grote Hal van het Volk, waar 2.980 Chinese volksvertegenwoordigers maandag hun jaarvergadering begonnen. Als specialist acupunctuur heeft ze vooral meningen over jeugdgezondheidszorg, maar ze heeft zich overal op voorbereid. Dus ook op het voorstel om de grondwet te herschrijven en geen beperkingen meer op te leggen aan de ambtstermijn van de president.

'Beleid werpt pas na vijf of tien jaar vruchten af', zegt ze. 'Het is nadelig voor de samenhang als regeringsleiders zo vaak worden vervangen.' In China is 'vaak' volgens de huidige grondwet om de tien jaar. Daarna maakt de president plaats voor een opvolger en krijgt het systeem nieuw bloed.

Het schrappen van de beperkte regeertermijn is het gesprek van de dag in plaats van de economische groeicijfers of de defensiebegroting die maandag worden gepresenteerd door premier Li Keqiang. Daar zitten ook geen verrassingen in, want de economie blijft netjes groeien met 6,5 procent en het leger krijgt weer wat meer geld dan de afgelopen drie jaar.

De neuzen staan allemaal keurig dezelfde kant uit om de communistische partij met de Grondwetswijziging een veel dominantere rol in staatszaken te geven. Wang Chen, vice-president van het Volkscongres, zegt dat de presidentiële termijn moet worden gesynchroniseerd met Xi's andere banen als legerleider en voorzitter van de Communistische Partij. Die banen zijn immers ook niet gebonden aan termijnen.

China's toekomst

'Zeker nu we zo benadrukken dat de partij leidend is op alle fronten, moet de grondwet daarmee niet in tegenspraak zijn', vindt Zhu Jianmin. Als lid van een adviesgevende commissie mag hij niet stemmen, maar dat maakt hem niet minder enthousiast. 'Ik hoop dat Xi nog tien jaar aanblijft. Minimaal. Stabiel leiderschap is cruciaal om de blauwdruk voor China's toekomst te realiseren.'

De stemming over de grondwet is zondag pas, maar instemming van het Volkscongres lijkt een voldongen feit. Dankbaar als men is voor de 'solide leiding van Xi's Nieuwetijdsdenken', zoals premier Li de vooruitgang van de afgelopen jaren beschreef: 30 Procent minder fijnstof in de lucht; echtparen mogen twee kinderen krijgen; het uitgebreidste hogesnelheidstreinnetwerk ter wereld 25 duizend kilometer spoor! En er komt meer moois aan.

Omdat de investeringen in de privésector lager zijn dan verwacht, deed Li opvallend veel beloften aan ondernemers. Kleine ondernemers kunnen rekenen op belastingvermindering en minder bureaucratische rompslomp. Stroomtarieven en kosten van internetverbindingen dalen om een 'sprintje te trekken met innovatie', aldus Li. 'China is het thuisland van de grootste verzameling talent en human resources ter wereld. De grootst mogelijke goudmijn voor innovatie en ontwikkeling.'

Gedelegeerden in klederdracht uit de culturele minderheden.Beeld afp

Internationaal zijn de omstandigheden niet ideaal voor meer dan bescheiden groei voor Chinese begrippen dan. Li klaagde over 'bloedarmoede in het internationale economische herstel en sterk toenemend protectionisme'. Lees: een dreigende handelsoorlog met de Verenigde Staten.

Geen reden achterover te leunen, al staat de Chinese economie er goed voor, aldus Li. 'Als alles kalm is, vergeet dan het gevaar niet. Gaat alles goed, wees dan waakzaam voor ellende.' Bijvoorbeeld het jaarlijks oplopend begrotingstekort en een griezelig hoge schuldenlast, chronische problemen die op een echte crisis kunnen uitlopen als China blijft talmen met de aanpak ervan.

Sommige waarnemers verwachten dat Xi met zijn nieuwe onbeperkte termijn eindelijk doorpakt met lastige hervormingen. Anderen denken dat het woord 'hervormingen' onder Xi zijn betekenis van liberalisering al lang verloren heeft. Wat dat betreft zijn de afgevaardigden van het Volkscongres zeer bedreven in het weerleggen van de verdenking dat Xi een soort dictator voor het leven wordt.

Vurige passie neemt bezit van Wang Jiaqi, volksvertegenwoordiger uit de noordoostelijke provincie Jilin bij de vraag of er aan zo'n president-voor-altijd geen politieke risico's kleven.'Nee, nee en nog eens nee! Niemand heeft gezegd dat hij zijn leven lang leider blijft. Ik stem voor, want dit is de keuze van de geschiedenis, de keuze van het Chinese volk. Ik ben al vijf keer volksvertegenwoordiger geweest. Geloof me: alle mensen willen dit.'

Het Chinese Volkscongres, dat afgelopen weekend bijeenkwam, beslist of Xi Jinping president voor het leven wordt - als hij dat zelf ook wil. Gehoorzaamheid aan de president is nog de enige norm.

Wie de macht heeft in China is van wereldbelang. Maar hoe kom je aan de top? Beantwoord de vragen en leer de do's en dont's kennen.

Sterke mannen zijn in, schrijft New York Times-columnist Thomas Friedman. Dat heeft veel te maken met het gevoel in de VS dat we het met democratiebevordering wel hebben gehad.

Officieel mogen politieke leiders in de Chinese eenpartijstaat niet worden vereerd, maar rond de Chinese president en partijleider Xi Jinping is een stevige persoonsverheerlijking gegroeid. Bekijk dit overzicht in woord, beeld en communistische propaganda-rap.

De organisatie van de jaarlijkse vergadering in de Grote Hal van het Volk gebeurt met militaire precisie. Bekijk hier het scrollverhaal met beelden achter de schermen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden