Weerman zonder diploma heeft ‘kennis zat’

‘Met PP’, neemt hij de telefoon op. Of soms ook met: ‘Piet P.’ Nederlands populairste weerman is er een van weinig opsmuk....

Dinsdagprofiel Piet Paulusma

Hij mag vandaag dicht bij huis blijven, want de voorspelling komt dit keer vanaf het KNRM-terrein in de haven van Harlingen. De organisatoren van de Schuttevaer-race overhandigen er een cheque aan de reddingsmaatschappij. Piet combineert het met zijn weersvoorspelling. Hij heeft drieënhalve minuut. Aan het einde blijkt dat zijn monoloog zeven seconden te kort is geweest. Hij doet het over. Nu praat hij op de seconde af de tijd vol.

Zijn eigen weerstation is tien minuten rijden verderop gevestigd, in de garage van zijn woning in het zuidwesten van de stad. Er is op primitieve wijze wat isolatiemateriaal aangebracht voor de garagedeur. Boven enkele computerschermen hangt kerstverlichting. Er staat een aantal trofeeën, ondermeer een enorme pop van papiermaché die hij heeft gekregen van BNN-oprichter Bart de Graaff, twee maanden voor diens dood. Plus drie grote bekers vanwege de verkiezing van Weerman van het Jaar.

De mobiele telefoon rinkelt af en toe. De ene keer staat hij de beller in het Fries te woord, de andere keer in het Nederlands. Zijn ex-vrouw Joke loopt binnen, en zijn jongste dochter met een vriendin. En Cocky Torenspits is op bezoek, een bevriende cameraman uit Amsterdam. ‘In Noord-Holland hadden we vanmorgen twee uur zon. En op het IJsselmeer zag je overal zeiltjes. Misschien kun je er vanavond nog iets mee’, suggereert hij. ‘Piet*hij is de slechtst geklede weerman van Nederland. Hij trekt paars en rood bij elkaar aan’, grapt hij vervolgens.

Meestal is het een spijkerbroek met polo – en als het kouder wordt direct, in de herfst en winter, een trui of jack. Geen stropdassen zoals de andere Nederlandse weermannen uit de grote stad. Piet is de man van het buitenleven en het platteland. Sterallures heeft hij niet. ‘Ik ben Piet en ik blijf Piet.’

‘Zullen we Chinees bestellen?’, suggereert Paulusma aan het einde van de middag. ‘Ik had vandaag Joke willen helpen met behangen. Maar ja, nu heb ik de hele zondag een journalist van de Volkskrant op bezoek. Daardoor niets gedaan. Ach, ik provoceer graag een beetje.’

Waarom komen alle bekende weermannen uit het noorden van het land? Pelleboer, De Jong, Paulusma? ‘Ik denk dat het niet zo is. Bij het KNMI en Meteo Consult zijn het toch allemaal mensen uit het midden van het land, Gerrit Hiemstra uitgezonderd.’

Als de maaltijd van de Chinees arriveert, zet Joke de borden klaar. ‘We zijn drie jaar geleden uit elkaar gegaan. We wonen nu apart en dat werkt perfect’, vertelt Piet. ‘Maar bij het eten moet je geen aantekeningen meer maken.’ Er wordt gegeten in de ruime woonkamer, met uitzicht op de dijk en de vaart – een onderdeel van de Elfstedenroute tussen Bolsward en Harlingen.

Even voor zes uur neemt hij de weerkaarten door. ‘Twee warmtefrontjes schuiven daar mooi in elkaar. Het wordt heel lekker volgende week zondag’, mompelt hij. Piet Paulusma vertrouwt op de Wetter-kaarten van de Duitse Meteorologische Dienst. ‘Ik werk hiermee al vanaf 1984, dus die lees ik het makkelijkst.’

Of hij beter weer voorspelt dan de afgestudeerde weermannen en -vrouwen van het KNMI en Meteo Consult zal hij zelf niet durven beweren. ‘Ik kijk nooit naar de anderen. Daar heb ik geen tijd voor. Dus ik heb er ook geen mening over. Ik doe het op mijn eigen manier. En zo zullen zij het ook doen.’

Paulusma is geen gediplomeerd meteoroloog. Daar werd tien jaar geleden weleens denigrerend over gedaan. Harry Otten van Meteo Consult noemde hem zelfs een charlatan over wiens voorspelling je alleen maar zou kunnen ‘lachen, gieren en brullen’. Maar nu durft niemand meer kritiek op hem te hebben. Dagelijks kijken 1,3 miljoen mensen naar hem. Wie iemand in Nederland naar het weer van morgen vraagt, krijgt steeds vaker als antwoord: ‘Piet zei...’

Paulusma ontleent zijn autoriteit vooral aan het feit dat hij elke avond op de buis is, terwijl de concurrentie wisseldiensten draait. Hij heeft daarnaast een schat aan ervaring. En hij heeft inmiddels ook zijn eigen meteorologen en wetenschappers in dienst, zoals Cor Hofstee. ‘Waarvoor zou ik zelf nog een titel moeten hebben? Ik heb kennis zat en ervaring zat’, zegt hij.

Hij was zelfs de eerste die weersvoorspellingen over een periode van tien dagen durfde doen. En ze kwamen nog uit ook. Toen alle weermannen in de winter van 1996 dooi voorspelden, zei Paulusma dat het streng zou gaan vriezen. Hij kreeg gelijk. Hij wil best zijn weersvoorspelling over twee maanden doen. ‘We krijgen een mooie augustusmaand. Fingerspitzengefühl? Niet alleen. De zomers worden ieder jaar warmer. Vorig jaar was augustus buiig en koel. Dus dit jaar zal het weer verschuiven.’

Paulusma maakt zich duidelijk zorgen over de klimaatverandering. ‘Iedereen is het erover eens dat het warmer wordt en dat er meer extremen zijn. Vanaf 1991 hebben we elf hittegolven gehad. De vraag is: komt het door menselijk ingrijpen of door de zon?’

Piet Paulusma is geboren in Tzum, een dorpje vlak bij Harlingen, als zoon van een landarbeider. Later gaat zijn vader werken in een glasfabriek: ‘Je kunt niet zeggen dat het weer mij met de paplepel is ingegoten. Integendeel, ik had als tiener nooit een ambitie om weerman te worden.’

De jonge Paulusma krijgt gewoon een baan bij wat toen nog PTT Telecom heette – eerst op de afdeling calculatie. Hij blijkt al snel een goed prater te zijn en wordt in de ondernemingsraad gekozen. Later wordt hij zelfs manager. ‘Ik wilde daarnaast ook een hobby hebben – iets geks doen. En zo volgde ik een cursus over weersvoorspellingen van Teleac. Dat leidde er toe dat ik ook stukjes over het weer ging schrijven in de lokale krant.’

In 1984 wordt Paulusma door Omrop Fryslân gevraagd weerman Hans de Jong op te volgen. Op dat moment hebben De Jong en Jan Pelleboer al duidelijk gemaakt dat een weerman meer is dan een grote hand die met een viltstift wolkjes en zonnetjes tekent op een plattegrond aan het einde van het NOS Journaal. Hij volgt De Jong ook op bij Omroep Noord.

Tien jaar later breekt Paulusma landelijk door. Henk Kroes, voorzitter van de Friese Elf Steden huurt hem in als weeradviseur, omdat Paulusma met de TU in Enschede een eigen ijsgroei-model heeft ontwikkeld.

In 1995 en 1996 heerst er weer Elfstedenkoorts. Fons van Westerloo van de nieuw opgerichte omroep SBS6 vraagt hem in Friesland ter plekke verslag te doen van de kansen op de tocht der tochten. Het blijkt een gouden greep te zijn. Als Hart van Nederland van start gaat, wordt Paulusma in de arm genomen als de nieuwe weerman die elke dag vanaf locatie de weersverwachting doet. Zijn slotzin Oant moarn (Tot morgen) is binnen korte tijd een vertrouwd zinnetje in heel Nederland.

Ondanks zijn televisiewerk en snel stijgende populariteit houdt Paulusma zijn oude opdrachtgevers in ere. Doordeweeks staat hij elke morgen nog om zes uur op. Het eerste omroepweerbericht voor Omrop Fryslân spreekt hij om half zeven in. Daarna gaat het de hele dag door. Aan het einde van de middag rijdt hij vanuit Harlingen naar een locatie om daar het weerbericht voor SBS6 te doen.

Paulusma werkt niet meer alleen. Paulusma Meteo Consult is een bedrijf met vier mensen. Voor Omrop Fryslân wisselt Piet af met John Havinga, en voor Radio Noord met Hanna Boer. Er komt steeds meer bij. Piet heeft zijn eigen website en doet het weer voor mobiele afnemers. Dagelijks komen bij hem zestig verzoeken binnen om ergens het weer te doen: van bloemencorso’s tot fancyfairs, van campingfeesten tot jubilea. ‘Hier, een uit Dirksland voor 1 juli 2009. Even daarvoor ben ik gevraagd voor iets in Rijssen-Holten.’

SBS heeft graag een locatie met wat spannende activiteit, zoals een wedstrijd van modelvliegtuigen of een catamaran-race. Het weerbericht moet spannende televisie zijn. Piet wordt de koning van de ‘bruggetjes’ genoemd. Hij vertelt in een paar zinnen iets over het evenement en stapt dan over op het weer. ‘Ik sta hier op de zomerbraderie. Over zomer gesproken: morgen wordt het 26 graden.’

Waar hij komt, stormen de handtekeningenjagers toe. Piet is er niet kinderachtig mee. Maar het werk moet gedaan. Eerst het promootje, zegt hij, dan twintig seconden voorspelling voor het begin van Hart van Nederland. Daarna enkele vragen aan omstanders, en ten slotte de vooruitzichten. Aan het einde moet een groepje bij elkaar staan voor het traditionele Oant moarn.

Piet Paulusma geniet van zijn populariteit. Collega’s van het KNMI en Meteo Consult waken er nu voor de Friese weerman te bekritiseren. Woorden als charlatan en beunhaas worden niet geuit. ‘Hij koopt zijn gegevens bij ons en verpakt ze daarna op zijn eigen wijze’, zegt een woordvoerder van Meteo Consult. Hier wordt tegenwoordig presentatietalent net zo belangrijk gevonden als meteorologische kennis. ‘Mensen die bij ons komen werken moeten affiniteit met het weer hebben. Maar voor de rest leiden we ze vaak zelf op.’ Piet Paulusma lijkt het voorbeeld te hebben gegeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.