Weerloos wolfje in stoffige, hete woestijn

J E U G D B O E K E N HANS HAGEN neemt in zijn meest recente boek, Maliff en de wolf, de lezers de wind uit de zeilen....

CORNALD MAAS

Op die wijze doet hij, heel handig, een beroep op de verbeeldingskracht van zijn lezers. Hij vertelt hoe tekenaar Philip Hopman zich voor zijn sfeervolle, soms smartelijke illustraties rechtstreeks liet inspireren door foto's die de schrijver meebracht van een reis door Syrië. Daar, in de woestijn, ontstond Maliff en de wolf. Hagen bedacht een verhaal om zijn zieke dochtertje af te leiden en schreef het later, in zijn hotelkamer in de stad Palmyra, op.

Zo'n uitweiding is zinvol en amusant, maar ontneemt de lezer ook enigszins zijn illusies. Wèl geeft Hagen er expliciet mee aan dat zijn reizen langs de Eufraat voor hem een rijke inspiratiebron zijn. Eerder bleek dat al uit zijn bekroonde jeugdromans Het gouden oog en De weg van de wind die zich eveneens in Klein-Azië afspelen. Hij verraste in die verhalen met levensechte beschrijvingen van historische gebeurtenissen.

Ook Maliff en de wolf, zijn eerste 'Eufraat-verhaal' voor jonge kinderen, brengt een andere cultuur geloofwaardig en zonder omhaal van woorden tot leven. Met zowel inhoudelijke als stilistische details schept Hagen, in sobere zinnen, een sprookjesachtige sfeer. De uitdrukkingen zijn soms onnederlands ('bottenzak' voor ezel), de beelden treffend: 'Maliff schuift wat zand op een hoopje. Als kussen. En hij maakt een kuiltje. Zijn billen passen er precies in.'

Maliff hoedt in de stoffige, hete woestijn samen met zijn vader, oom Izar en de oude Rafik honderdtwaalf lammetjes. De rust wordt verstoord als hij een grijs jong wolfje vindt. Hagen schetst een ogenschijnlijk onoplosbaar dilemma: tegenover Maliff's zorg om het weerloze dier staat de realistische, maar ook nogal cynische opvatting van oom Izar dat het dier aan het mes moet worden geregen, omdat de boosaardige moeder hen anders nog op het spoor zal komen.

Hagen vindt, dank zij lot en list, een uitweg. Tòt dat moment heeft hij alle ruimte om Maliff's uiteenlopende emoties te schetsen: angst, medelijden en ten slotte agressie. Het jongetje wordt met beperkte middelen overtuigend tot leven gebracht.

Daarmee betoont Hagen zich een goed verteller en zet hij, misschien onbedoeld, een van de thema's uit Maliff en de wolf kracht bij. Het boek is - met zijn verstrengeling van werkelijkheid, dromen en verhalen, waarin wolven uit woestijnzand en wolken worden geboren - vooral een stil eerbetoon aan een rijke vertel- en verhaaltraditie.

Ivo de Wijs kiest in Groot, groter, grootst voor een ander uiterste. Zijn woordenschat is, zoals de titel al suggereert, in dit boek beperkt. Geen wonder: de schrijver wil een vindingrijk spel spelen met uitdrukkingen uit de alledaagse belevingswereld van jonge kinderen.

Om zijn ideeën kracht bij te zetten deed hij opnieuw een beroep op de talenten van tekenaar Alfons van Heusden. Eerder al waren hun inventieve prentenboeken Dat rijmt (in 1989 bekroond met Gouden Penseel en Zilveren Griffel) en Even naar de brievenbus (1991) vruchten van een geslaagde samenwerking. Tekst en illustraties zijn in hun boeken - veel schrijvers en tekenaars laten, helaas, nog steeds het tegendeel zien - onlosmakelijk met elkaar verbonden.

De Wijs heeft zijn zinnen in Groot, groter, grootst kort en krachtig geformuleerd. Het principe van de stellende, vergrotende en overtreffende trap, en het onvermogen van jonge kinderen om duidelijke voorkeuren aan te geven, zijn daarbij uitgangspunt geweest. De grote verdienste van De Wijs en Van Heusden is dat zij tamelijk voor de hand liggende termen - lekker, klein, leuk, mooi, oud, sterk - onalledaags en onvoorspelbaar uitwerken.

Soms wordt een beroep gedaan op de referentiekaders van volwassenen. 'Grootvader is oud', staat er, 'maar Sinterklaas is ouder', en: 'de duvel is het oudst'. Of: 'Carl is kaal' (pijltje geeft het aan), 'Niek is kaler' (nogmaals een pijltje), en: 'deze kip is het kaalst'.

De schrijver inspireerde de tekenaar tot zwart-wit illustraties vol geestige details die in de tekst niet met name worden genoemd. Een brommer is duurder dan een fiets, maar - tekening van een te enthousiaste brommerrijder die op een paaltje klapt - 'goede raad is het duurst'. De Wijs en Van Heusden hebben niet de pretentie te beleren of te moraliseren. Al zal eenieder deze trilogie ter harte nemen: 'Blij zijn is goed, maar gelukkig zijn is beter, en gezond zijn is het best.'

Cornald Maas

Hans Hagen: Maliff en de wolf.

Illustraties Philip Hopman.

Vanaf 7 jaar.

Van Goor; Fl. 20,-.

ISBN 90 00 02979 1.

Ivo de Wijs & Alfons van Heusden: Groot, groter, grootst.

Vanaf 4 jaar.

Van Goor; Fl. 24,90.

ISBN 90 00 02988 0.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden