nieuws vraag het de wetenschap

Weerbericht voor woensdag: het regent subsidies van de Nationale Wetenschapsagenda

Het merkwaardigste en meest ambitieuze beleidsplan binnen de Nederlandse wetenschap in jaren, is werkelijkheid geworden. Ruim tweehonderd onderzoekers kunnen vanaf woensdag aan de slag met in totaal 61 miljoen euro van de Nationale Wetenschapsagenda, een initiatief waarbij alle burgers en instellingen vragen mochten stellen aan de wetenschap.

De voorzitters van de Nationale Wetenschapsagenda Beatrice de Graaf en Alexander Rinnooy Kan tijdens een voorbereidende bijeenkomst in 2015. Beeld Cigdem Yuksel

Het geld gaat uiteindelijk naar – voorlopig –  zeventien onderzoeksprojecten, stuk voor stuk samenwerkingen van universiteiten met bedrijven en publieke partijen, uiteenlopend van chemieconcern Bayer tot de Dierenbescherming, en van elektronicafabrikant ASML tot het Verzetsmuseum. De grootste klappers: een onderzoeksprogramma naar nieuwe infectie- en muggenziekten (9 miljoen euro), en een ambitieus onderzoek naar de cyberveiligheid (8,2 miljoen euro).

De projecten zijn het voorlopige eindpunt van een jarenlange dans, die in 2015 begon met de oproep aan heel Nederland: vraag het de wetenschap. Die was weer het resultaat van de politieke wens om de wetenschap meer aan te laten schurken tegen maatschappelijke vraagstukken en vragen van het bedrijfsleven. De vragenronde leverde uiteindelijk twaalfduizend vragen op, veel meer dan verwacht.

Wat volgde was een lange reeks beoordelingen en bijeenkomsten, waarin de vragen werden ingedikt tot thema’s, en de thema’s weer opgesplitst in programma’s. De miljoenenregen van vandaag is de eerste grote klapper – onderzoeksfinancier NWO kende vorig jaar al wel enkele startimpulsen en losse subsidies toe als voorbode van de storm. Met de agenda is uiteindelijk 130 miljoen euro per jaar gemoeid, ongeveer eenzesde van al het onderzoeksgeld dat NWO te verdelen heeft.

Opvallende winnaars

De programma’s die NWO vandaag bekendmaakte, lopen uiteen van geneeskunde tot geschiedenis, en van natuurkunde tot milieu. Een concern onder Utrechtse leiding gaat uitzoeken waarom het gebruik van verslavende pijnstillers zo sterk toeneemt en of daar wat aan is te doen. Een andere groep wil uitdokteren of aan de hand van hersenscans iets zinnigs is te zeggen over de behandeling van autisme. Een Leids-Wagenings-Gronings concern is van plan ‘een revolutionair alternatief’ voor landbouwgif te ontwikkelen ‘door de kleverige klierharen van planten na te maken’.

Een andere opvallende winnaar is het Nijmeegse team historici dat in samenwerking met een trits musea en andere instellingen onderzoek wil doen naar Europese hongersnoden uit het verleden. De groep denkt zo ‘wederzijds begrip en transnationale solidariteit’ te kunnen versterken in het heden. De Wageningse insectenonderzoeker Marcel Dicke leidt een programma dat onder meer wil uitzoeken of je kippen kunt voeden met insecten. En Utrecht krijgt 4,4 miljoen voor onderzoek naar nieuwe manieren om om te gaan met bodemdaling.

De komende maanden kan de wetenschap nog meer geldregens vanuit Den Haag tegemoet zien. Zo zal NWO bekendmaken welke concerns in aanmerking komen voor de ‘ideeëngenerator’, een reeks subsidies van in totaal 2,2 miljoen voor de meer avontuurlijke vragen uit de Nationale Wetenschapsagenda, geprikkeld door nieuwsgierigheid. Een andere pot geld is bestemd voor onderzoeken in samenwerking met ministeries.

Opvallend: de meest gestelde vraag uit de ‘vraag het de wetenschap’-rondes – hoe kunnen we neurologische aandoeningen zoals alzheimer op tijd herkennen en verhelpen? – is in de nu toegekende subsidies vooralsnog nergens te bekennen.

Meer over de Nationale Wetenschapsagenda:

Schotten weg tussen de vakgebieden 

Hoe zat het met die vragen? En wat is de Nationale Wetenschapsagenda precies? We deden verslag van de belangrijkste inventarisatieronde.

Meer geld voor riskant onderzoek 

Al eerder maakte NWO bekend meer geld beschikbaar te stellen voor gedurfde onderzoeksvragen.

Teveel vragen voor de wetenschap 

Leuk, zo'n Wetenschapsagenda, maar de wetenschap bleek het grote aantal vragen niet aan te kunnen, zo werd in 2015 duidelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden