Weer staan klinkende namen met belastingallergie in de krant, in al hun naakte gierigheid

Beeld de Volkskrant

ING is goeddeels gestopt met het verlenen van diensten aan Nederlandse trustkantoren (dat is de sector die onder meer brievenbusmaatschappijen voor buitenlandse bedrijven en vermogende particulieren beheert, ook wel bekend als de kamerplant-in-een-leeg-kantoortje-sector), zo werd afgelopen week bekend. Een woordvoerder repte in Het Financieele Dagblad desgevraagd van het risico dat ING wordt gebruikt 'voor overboekingen of betalingen waaraan onoorbare of maatschappelijk ongewenste motieven ten grondslag liggen'. Dat ING al een akkefietje heeft lopen - er is een onderzoek gaande naar mogelijke betrokkenheid bij onder meer witwassen - zal wellicht hebben meegespeeld bij de beslissing.

Boeiend is de motivatie van de bank om de trustkantoren eruit te gooien: meewerken aan partijen die legale dingen doen maar er 'maatschappelijk ongewenste motieven' op na houden is simpelweg te riskant geworden voor je reputatie, als nette instelling. De mensen in het land, de beleidsmakers en politici, de smaakmakers in het debat - kortom, dat wat 'de publieke opinie' heet - pikken het niet langer dat een bevoorrechte groep van vermogenden gebruikmaakt van vluchtwegen om de belastingkosten te drukken.

Vroeger, niet eens zo lang geleden, was het assisteren van bedrijven, popsterren en andere vermogende partijen bij het ontwijken van de belastingautoriteiten een respectabele betrekking. Het heette belastingplanning, er kwamen dingen bij kijken als de double Irish with a Dutch sandwich, het stuwde grondstofarme Caribische eilandjes op in de vaart der volkeren, en er kraaide geen haan naar. Nette, rechtse bladen en kranten schreven erover als een handig, nuttig instrument. Bij linkse kranten konden ze niet rekenen - daar hadden ze geen idéé.

Gaandeweg groeide de weerstand. Overheden begonnen zich af te vragen of ze de belastinginkomsten nog wel op peil konden houden wanneer alle grote vermogens en bedrijfswinsten via een trustkantoor naar Bermuda waren verhuisd. Kleinverdieners begonnen zich af te vragen of zij nog de enigen zijn die meebetalen aan de samenleving. Politici gingen zich namens de kleine man druk maken over elites die eenzijdig het sociaal contract hadden opgezegd: wel profiteren van de publieke voorzieningen in Nederland, niet naar draagkracht meebetalen aan de instandhouding ervan.

En zo kwam het dat het begrip 'belastingplanning' tegenwoordig meestal vergezeld gaat van het woord 'agressief', dat het runnen van een trustkantoor als een viezige, asociale bezigheid geldt, en dat banken die wanhopig de gunst van het grote publiek proberen te herwinnen zich niet meer zomaar willen inlaten met trustkantoren. De moderne helden zijn de onthullers van belastingroutes, de onderzoekscollectieven die zich maandenlang hebben vastgebeten in de klantenbestanden van kantoren als Mossack Fonseca, wereldberoemd geworden dankzij de Panama Papers. Gisteravond zijn daar Appleby, Estera en de Paradise Papers bij gekomen - de betrokken zonzeestrand-eilanden waar een en ander zich afspeelt komen rechtstreeks uit een liedje van de Beach Boys.

Weer staan klinkende namen met belastingallergie in de krant, in al hun naakte gierigheid. Weer is er verbijstering. Weer blijken er stiekeme financiële banden te zijn tussen onwaarschijnlijke partijen. Weer blijkt dat er een groep geprivilegieerden is die meent verheven te zijn boven de geest van de wet.

In vroeger eeuwen wilde het volk weleens oprukken naar het paleis om het hoofd van de monarch te eisen. Voor het afhakken van hoofden zijn wij, de kleine mensen, tegenwoordig te beschaafd. Nu hoeven alleen de belastingontwijkers nog beschaafd te worden.


Dit schreven we eerder over de Paradise Papers

Na de 'Panama Papers' van vorig jaar zijn er nu de 'Paradise Papers', waarin allerlei verborgen details van financiële relaties worden onthuld. Vooral de omgeving van Trump komt extra in het licht te staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.