Weer onduidelijkheid over aansprakelijkheid NAM in Groningen

‘Waar de NAM minder controle op kan uitoefenen, daar kan zij ook minder verantwoordelijkheden voor dragen’. Met dat zinnetje heeft de topman van de Nederlandse Aardolie Maatschappij, Gerald Schotman, een flinke steen gegooid in een vijver met toch al woelig water. Het energiebedrijf ontkent intussen weg te duiken voor het vergoeden van de aardbevingsschade nu de gaskraan dichtgaat.

2015-07-09 15:55:58 BLIJHAM - De NAM boorlocatie 'Langebrug' aan het Oosteinde tussen Blijham en Bellingwolde. Op 29 juni 2015 is de NAM begonnen met de voorbereidende werkzaamheden voor een proefboring, om te kijken of het rendabel is om gas te winnen op deze locatie. Op donderdag 9 juli 2015 bracht actiegroep 'Nee NAM, niet boren in Blijham!' een persbericht uit, waarin stond dat zij en omwonenden op maandag 6 juli 2015 een voorlopige voorziening in bij de rechtbank Groningen hebben ingediend. In deze voorlopige voorziening wordt gevraagd om de werkzaamheden op de NAM-locatie per direct stil te leggen. ANP COPYRIGHT HUISMAN MEDIA Beeld ANP

De zin van Schotman komt uit de reactie van zijn bedrijf op door minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat voorgestelde wetswijzigingen over de gaswinning in Groningen. Volgens de NAM heeft het bedrijf nauwelijks nog invloed op de aardbevingsrisicos in Groningen, nu de minister de hand stevig aan de gaskraan houdt.

Kamerleden wisten genoeg. ‘De NAM loopt weg voor haar verantwoordelijkheid’, aldus Sandra Beckerman (SP). Het energiebedrijf haastte zich dinsdag met een toelichting te komen. ‘Om elk misverstand weg te nemen: de NAM loopt niet weg voor haar financiële aansprakelijkheid voor schade ontstaan door mijnbouwactiviteiten, nu en in de toekomst.’ Wel vraagt het bedrijf de minister de wettekst te verduidelijken.

Aanleiding voor de voorgestelde aanpassing van de Mijnbouwwet en de Gaswet is het voornemen van het kabinet om de gaswinning in Groningen zo snel mogelijk te verminderen. Uiterlijk in 2030 moet de gaskraan helemaal dicht.

Nu is het nog zo dat de exploitant, in Groningen de NAM, een winningsplan indient met een voorstel voor de op te pompen hoeveelheid gas. De minister stemt daar al dan niet mee in, soms onder voorwaarden. In een warm jaar kan dat ertoe leiden dat er meer gas uit de bodem wordt gehaald dan noodzakelijk voor de leveringszekerheid.

De wetsaanpassing moet daarin verandering brengen. ‘De vergunninghouder wordt opgedragen te winnen wat noodzakelijk is voor de leveringszekerheid, niet meer en ook niet minder’, zo formuleert de minister het in een toelichting.

‘Dit wil zeggen dat een belangrijk deel van de verantwoordelijkheid voor de gaswinning van de NAM naar de minister verschuift’, zegt Herman Bröring, hoogleraar bestuursrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen in zijn reactie op de wetswijziging. ‘De vraag is nu wat dit voor de aansprakelijkheid van de NAM en de minister c.q. de staat betekent.’

Sinds de NAM zich vorig jaar terugtrok uit de schadeafhandeling en minister Wiebes begin dit jaar een nieuw schadeprotocol aankondigde waarin de NAM ‘er helemaal tussen uit’ is, dreigt er een vacuüm te ontstaan. Gedupeerden kloppen sinds kort aan bij een nieuw schadeloket van de overheid. Via wat Wiebes ‘de achterdeur’ noemt, legt hij de rekening neer bij de NAM. ‘Maar dat is mijn probleem’, zei hij daarover.

In het Burgerlijk Wetboek staat dat een mijnbouwexploitant – in dit geval de NAM – aansprakelijk is voor ‘schade door beweging van de bodem’. Niettemin meent Bröring dat er ‘geen enkele onduidelijkheid mag bestaan over wie op welke grond aansprakelijk is wegens onrechtmatig handelen’.

Het is de tweede keer in korte tijd dat hierover twijfels rijzen. Eerder dit jaar werd bekend dat moederbedrijf Shell een zogeheten 403-verklaring voor dochterbedrijf NAM had ingetrokken – een financiële rugdekking voor als de NAM niet meer aan haar verplichtingen kan voldoen. Nadat er onzekerheid was ontstaan over de kredietwaardigheid van de NAM verzekerde topvrouw Marjan van Loon dat Shell garant zou staan: ‘Dan betalen wij.’

Op de voorgestelde wetswijzigingen zijn 67 reacties gekomen van bedrijven, organisaties, lokale overheden en inwoners. Kritiek is er onder meer van de provincie Groningen. Waar de oorspronkelijke wetstekst rept van de verplichting van de exploitant om schade te voorkomen, wordt dat vervangen door ‘beperken’. De provincie vindt dat daardoor ‘onduidelijk is wie voor het Groningenveld nu de zorgplicht heeft om schade te voorkomen en te vergoeden en gebouwen te versterken’.

Het Gasberaad deelt dat commentaar. Dit overlegorgaan van maatschappelijke organisaties in het aardbevingsgebied prijst het besluit van het kabinet de gaswinning op termijn te beëindigen. Maar garanties zouden ontbreken. ‘Voor een groot deel van de afbouw zijn we afhankelijk van de mogelijkheden en bereidheid van anderen (grootverbruikers, buitenland en dergelijke) maar ook van de ‘sturingsbereidheid’ van de dan zittende minister. Liever hadden we meer waarborgen gezien.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.