Analysecoronapapiertje

Weer naar de kroeg, op reis en naar werk met een ‘immuniteitsbewijs’, is die mogelijkheid reëel?

Mogelijk heb je in de toekomst een immuniteitspaspoort nodig om zoals hier in Santiago het vliegtuig te betreden. Beeld AFP

Na Duitsland, Frankrijk en Griekenland is ook in Chili de discussie losgebarsten of degenen die corona hebben gehad een ‘immuniteitspaspoort’ kunnen krijgen. Dat zou dan aantonen dat ze beschermd zijn tegen het virus. Maar experts waarschuwen: garantie tot de voordeur.

Een immuniteitsbewijs. Een briefje of pasje waarop plechtig staat: deze persoon is hersteld van covid-19. Waarna men weer op reis mag, naar het werk of naar de kroeg, alsof er niets is gebeurd. Zou dat niet mooi zijn?

Chili is een van de landen waar die vraag al weken voor stevig debat zorgt. Op 9 april kondigde minister van volksgezondheid Jaime Mañalich aan het immuniteitsbewijs in het leven te zullen roepen, een week later beloofde hij dat de eerste bewijzen op maandag 20 april zouden worden verstrekt. Maar het eerste coronapapiertje laat nog steeds op zich wachten.

Gebiedsverbod

Zoals overal ter wereld bestaat het Chileense anticoronabeleid uit beredeneerd gokken. Met gerichte quarantaines en een voor de regio hoog aantal testen wist Chili de uitbraak tot dusver te beperken tot minder dan tweehonderd doden, op een bevolking van bijna 19 miljoen. Chili’s ‘intelligente lockdown’ is vooral geografisch van aard: een streng gebiedsverbod op de ene plek, meer bewegingsvrijheid op de andere. In de hoofdstad Santiago verschilt de lockdown van straat tot straat. Het experiment lijkt te werken en sterkt de overheid in de overtuiging dat de Chilenen een volgende proef aankunnen.

En het Zuid-Amerikaanse land is het enige niet. In Europa speelden onder meer Duitsland, Frankrijk, Italië en Groot-Brittannië met het idee immuniteitscertificaten uit te reiken aan herstelde patiënten. In de VS zinspeelde president Trump erop dat een coronapaspoort staten kan helpen de lockdown sneller te beëindigen.

Medici kunnen minder enthousiasme opbrengen voor het idee. ‘Waarover ik struikel’, zegt viroloog Marion Koopmans (Erasmus MC), ‘is dat voorvoegsel ‘immuniteit’. Als je wilt weten of je het hebt gehad, prima. Maar immuniteit, dat schept de verwachting dat je niet meer gevoelig zou zijn voor het virus. En dat kun je op individueel niveau niet zeggen.’

Antistoffen

Garanties dat corona-overlevers volledig immuun zijn hebben we niet, erkende minister Mañalich anderhalve week geleden, maar het is wel ‘hoogst waarschijnlijk’ dat ex-patiënten het virus niet meer kunnen krijgen, noch doorgeven. De Chileense inschatting is dat overlevers ‘minstens een jaar’ immuun zijn.

Experts betwisten dat. Zelfs als iemand afweerstoffen tegen corona in het bloed heeft, kunnen die van een type zijn dat het virus niet neutraliseert, legt Koopmans uit. Bovendien is bekend dat zeker bij luchtwegvirussen de immuniteit niet permanent is, omdat die sterk leunt op antistoffen die maar kort leven. ‘Je moet ervan uitgaan dat je relatief snel weer kunt worden geïnfecteerd. Dat kan al na maanden zijn’, zegt Koopmans. ‘Steriele immuniteit bestaat bij dit soort infecties aan de luchtwegen bijna niet.’

In Chili heeft Mañalich vooral oog voor de aanlokkelijke gedachte van een vrijbrief voor immune personen. ‘Zij kunnen de gemeenschap enorm helpen’, stelde de minister. Denk aan zorgverleners die zonder astronautenpak hun werk kunnen doen, zei hij. Als Chili het plan als eerste doorzet, kunnen binnenkort zo’n zesduizend herstelde patiënten de straat weer op, zo’n beetje de helft van de bevestigde Chileense besmettingen, schat hij in.

Restjes virus

De voorwaarden zijn streng, beloofde de minister. Mensen komen in aanmerking wanneer een genetische test het virus heeft aangetoond en zij daarna twee weken geen symptomen hadden. Ook de aanwezigheid van antistoffen van het ‘taaiere’ type IgG kan een post-covid-pas opleveren. Die test moet bovendien bij een gecontroleerde instantie worden afgenomen.

Zo luidde het verhaal van Mañalich althans op 16 april. Sindsdien is het wachten op het eerste immuniteitsbewijs. Mogelijk vergt de uitvoering meer tijd, of heeft openbare kritiek toch invloed gehad. Ook Chileense wetenschappers wijzen erop dat immuniteit van ex-patiënten niet is bewezen. Zo kwam uit Zuid-Korea het nieuws dat ex-patiënten wél weer ziek kunnen worden. Waarschijnlijk ging het om mensen die nog restjes van het virus meedroegen, maar de risico’s van dit experiment zouden te groot zijn, klonk ook in Chili.

Toch greep zorgminister Mañalich donderdag een videovergadering met de WHO aan om nogmaals het idee uit te leggen. ‘We achten het verstandig’ om ex-patiënten vrij te stellen van de quarantaine, zei hij. ‘Zodat zij weer aan het werk kunnen.’

Wanneer de eerste pas wordt verstrekt, zei hij er niet bij.

De inwoners van de Amazone kennen en vrezen deze dodelijke exoot: het virus
Opnieuw worden de inheemse bewoners van de Amazone bedreigd door een vijand die ze maar al te goed kennen: een virus van buiten. Om besmetting te voorkomen hebben etnische groepen de toegangswegen tot hun leefgebieden afgesloten met blokkades, andere zijn nog dieper de jungle in getrokken. Haast is geboden, in Brazilië zijn al tien oorspronkelijke Amazonebewoners gestorven aan covid-19.

In Ecuador ruik je de dood op straat
In de Ecuadoraanse stad Guayaquil vullen de straten zich met ontbindende lijken. Pogingen van de overheid om lichamen op te halen schieten hopeloos tekort, zeggen inwoners, het zijn er simpelweg te veel. ‘De stad ruikt naar de doden.’

Alles wat geld opbracht is dicht in het Mexicaanse Oaxaca
Het arme Oaxaca in Mexico leeft voor een groot deel van toerisme. Nu de stranden en musea gesloten zijn, vallen zij die dat kunnen terug op hun landbouwgrond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden