Weer minuut stilte, nu in Charkov

De trein met stoffelijke overschotten kwam gisteren na een reis van zeventien uur aan in Charkov. Vandaag komen de eerste grafkisten via een luchtbrug naar Eindhoven.

CHARKOV - Langs de spoorlijn van ventilatorproducent Frunze maait een vrouw nog snel even het opgeschoten gras, wanneer een groepje mannen het fabrieksterrein oploopt. In hun spoor volgt het transport waarop iedereen gewacht heeft: de trein met de lichamen van de slachtoffers van de dramatische vlucht MH17. Het is precies 12.07 uur. De trein is zeventien uur onderweg geweest.


Tergend langzaam komen de koelwagons vanachter het struikgewas te voorschijn: één, twee, drie, vier, vijf, en daarachter een rode passagierswagon waarop 'Donbas' staat, de naam van het door pro-Russische rebellen gecontroleerde gebied in Oost-Oekraïne. Erboven staat 'Moskou-Donetsk'.


Een Oekraïner die vanachter de toegangspoort tot de fabriek meekijkt, roept: 'Hé, ze hebben de locomotief achteraan gezet. Dat is tegen de regels. Een locomotief mag nooit meer dan twee wagons duwen. Dan zou hij kunnen ontsporen.'


Maar ontsporen zal deze trein met locomotief in de Oekraïense kleuren blauw en geel niet doen.


Het spoor loopt een beetje bergop en het gevaarte valt vlak voor de toegangspoort stil. Het is alsof hij beseft welke loodzware last hij moet voortduwen. Fluitend en puffend trekt hij zich opnieuw op gang. Uit de schoorsteen spuit zwarte roet. Opnieuw valt hij stil. Arbeiders moeten uitstappen om zand op de sporen te strooien.


Bijna tien minuten duurt het voor de trein met de slachtoffers het bedrijfsterrein van Frunze helemaal is gepasseerd en de aanpalende Malisjev-fabriek kan binnenrijden. Daarin is een gebouw vrijgemaakt voor de opvang van de lichamen.


De fabriek is beroemd vanwege haar tanks, maar de productie is allang niet meer wat ze geweest is. Sinds de val van het communisme is het aantal werknemers gedecimeerd. Er worden nog vooral herstelwerkzaamheden uitgevoerd.

Minuut stilte

Na de aankomst van de trein wordt er in aanwezigheid van een uitgebreid diplomatencorps een minuut stilte gehouden. Daarna kunnen de negentig, vooral Nederlandse, reddingswerkers aan de slag. Ze moeten de lichamen 'op een goede manier' inpakken en in grafkisten leggen, meldt de politiewoordvoerder vanuit het coördinatiecentrum in het Kharkiv Palace Hotel. Dat is een tijdrovende bezigheid, die met de grootst mogelijke zorgvuldigheid moet gebeuren. Door leden van de internationale politiedienst wordt ook werk gemaakt van een eerste, voorlopige identificatie van de slachtoffers.


De lichamen zouden daardoor pas woensdagnamiddag naar Eindhoven worden overgevolgen. De Oekraïense autoriteiten, die het laatste woord hebben, hebben het licht op groen gezet voor het vertrek van de lichamen.


Voorlopig is niet duidelijk of de stoffelijke overschotten van alle slachtoffers op het transport zaten, maar alles wijst erop. In de koelwagons zouden 282 bodybags plus 87 lichaamsdelen van vermoedelijk zestien slachtoffers liggen. Dat zou het aantal geborgen lichamen op 298 brengen, evenveel als er passagiers en bemanningsleden zaten op het neergehaalde vliegtuig. Volgens de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) liggen er op de rampplek nog 'kleinere lichaamsdelen'.

Hermetisch afgesloten

Een blik werpen op het opvangcentrum is onmogelijk. Paradoxaal genoeg is de toegankelijkheid in het rustige Charkov slechter dan op de door de rebellen gecontroleerde plaats van de ramp, waar nieuwsgierige journalisten riskeerden een geweer onder de neus geduwd te krijgen. Het fabrieksterrein is hermetisch afgesloten. Voor de belangrijkste toegangspoort hebben arbeiders dekens over het traliewerk gehangen om pottekijkers het zicht te beletten. Maar veel is er sowieso niet te zien, behalve dan wat je kan verwachten van een fabriek uit het Sovjet-tijdperk: aftandse gebouwen, verroeste verwarmingsbuizen en autobanden die dienstdoen als bloembak.


Ook informatie is schaars. Niemand wil iets zeggen. Het Maleisische hulpteam is op het fabrieksterrein aan het werk. Muhamad Atmal, een dokter van het wil slechts één ding kwijt. 'Ik hoop dat gerechtigheid zal geschieden.'

Geen toegang

'Het spijt me', verontschuldigt politiewoordvoerder Naber zich, 'maar toegang tot de fabriek is gewoon geen optie. De Oekraïense vice-premier Volodimir Grojsman, die het onderzoek naar de ramp coördineert, heeft al evenmin veel nieuws te vertellen. Tijdens een persconferentie in het Kharkiv Palace Hotel komt het interessantste van de ingehuurde tolk. Die vertaalt de 'terroristen en bandieten' waarover de minister het heeft als 'separatisten' en de 'Russische agressie in Oost-Oekraïne' als 'vijandelijkheden'.


Muhamad Atmal arts van het Maleisische hulpteam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden