Weer een schaatscarrière gebroken door de mysterieuze zwabbervoet

AMSTERDAM - Het is het schrikbeeld van iedere schaatser. Jaren van trainingsarbeid blijken opeens niets meer waard. De oorzaak van het leed, de zwabbervoet, hangt al decennia lang boven het ijs, als een spook dat zich niet laat verdrijven.


Gerard Kemkers en Arnold Stam be ëindigden al eerder hun carrières door de mysterieuze kwaal die zich vanuit het niets voordoet. En deze week besloot marathonrijder Roy Boeve (25) te stoppen met schaatsen. Een linkerbeen dat alle kanten op bleef slingeren, is hem te machtig geworden.


Sinds hij de 'zwabberpoot', zoals hij de kwaal noemt, ruim een jaar geleden bij zichzelf ontdekte, was het schaatsgevoel als bij toverslag verdwenen. Voor Boeve was schaatsen zoals lopen of fietsen, een automatisme. Nu moet hij nadenken over elke slag die hij maakt.


Zijn linkervoet komt niet meer recht, maar overdwars op het ijs neer. Boeve moet steeds weer een correctie uitvoeren om zijn zwabberende been in het gareel te krijgen. Het gevolg is niet alleen dat hij zijn slag niet goed meer kan maken. Omdat hij als het ware het ijs schraapt met zijn hak, moet zijn heup telkens een fikse klap opvangen.


Als hij de schaatsen heeft ondergebonden, is het tegenwoordig alsof hij op skeelers staat, zegt hij. De controle over zijn slag is weg en het lukt hem evenmin goed kracht te zetten, wat nodig is om het tempo van de rest bij te benen. Meedoen in de sprints, iets dat hem vroeger met groot gemak lukte, is er niet meer bij.


Een onschuldige training met zijn toenmalige ploeg BAM in Groningen blijkt achteraf zijn leven te hebben veranderd. Diezelfde week had hij bij een wedstrijd op kunstijs zijn ploegmaat Bob de Vries nog geholpen de laatste meters naar het peloton te overbruggen, zodat die op een ronde voorsprong van de rest kwam.


In Eindhoven had hij nog niets door gehad van het onheil dat hem zou treffen. Maar een dag later merkte hij meteen dat er iets niet in orde was met zijn linkerbeen. 'Ik voelde het gebeuren. Dan denk je: wat is dit, wat heb ik?'


De Kampenaar weigerde zich echter bij zijn ontdekking neer te leggen, juist omdat hij niet wist wat daarvan de oorzaak was. Als filosoof stelt hij zich bij alles de waarom-vraag, zegt hij. Maar dat het tot een rondgang langs vijftien specialisten zou leiden, had hij ook niet kunnen vermoeden.


'Een raar probleem trekt rare personen aan', zegt hij over de mensen die hij bezocht om van zijn probleem af te komen. Hij somt op: een haptonoom, osteopaat, chiropractor, voetreflexoloog, manueel therapeut, een specialist in zenuwbehandelingen, en 'iemand die zei dat hij door me heen kon kijken'.


Van elk bezoek keerde hij onverrichter zake weer terug. En hoewel hij zich vanaf komende zomer zal richten op het skeeleren en wellicht op het wielrennen - daarin ondervindt hij geen problemen - blijft hij gebiologeerd op zoek naar de bron van de kwaal. Al sluit hij niet uit dat zijn oud-ploegleider Jillert Anema achteraf toch gelijk had.


De fysiotherapeut, tevens teambaas van BAM, hoorde de klachten van Boeve aan en velde direct een oordeel. 'Jillert zei: stop er maar meteen mee, dit wordt niks meer. Niemand komt van een zwabbervoet af.'


Voormalig schaatstrainer Henk Gemser onderschrijft die uitspraak. Hij begeleidde Gerard Kemkers tijdens diens langebaancarrière. De huidige TVM-coach behaalde olympisch brons op de 5 kilometer bij de Spelen van 1988 in Calgary, maar reed drie jaar later geen meter meer.


Ook bij Kemkers was het de linkervoet die plotseling onbestuurbaar was gebleken. De afdeling neurologie van het Rotterdamse Dijkzigt-ziekenhuis boog zich erover, maar wist na tien maanden weinig meer dan bij het begin van het onderzoek. De oorzaak van de zwabbervoet is volgens Gemser nooit opgehelderd.


Diezelfde conclusie trok ook Arnold Stam. De marathonrijder kon dankzij inlegzooltjes nog een tijdje doorschaatsen, maar ervoer toch te veel ongemakken in de bochten. Hij vermoedt dat de bron van de problemen slijtage is in zijn lijf, door het rijden van duizenden bochten en het jaren smijten met krachten.


Bij de veteranen voelt hij nog de minste pijn als hij 'topfris en topgeconcentreerd' zijn rondjes maakt, en dan het liefst op natuurijs. Rijders nemen daarin veel minder bochten.


Boeve heeft het idee dat een combinatie van fysieke en mentale tegenslag tot een zenuwprobleem heeft geleid, waardoor zijn hoofd wellicht geen goed contact meer maakt met zijn enkel. Maar ook als hij de exacte oorzaak nog te weten komt, krijgt hij er zijn vijftien jaar durende schaatscarrière niet mee terug.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden