Column

Wéér een onontdekt meesterwerk. Het valt op

Column Jean-Pierre Geelen

Alwéér een onontdekt meesterwerk opgedoken. Het is de kunst van de marketing.

'De flauwgevallen patiënt (De reuk)'. Het verloren gewaande schilderij is een een vroege Rembrandt, die vorig jaar op een veiling in de Verenigde Staten opdook. Beeld anp

Het begint wel op te vallen. Steeds wanneer een grote schilderijententoonstelling opent, duikt - Tadá! - net een paar dagen van tevoren een oud, onontdekt meesterwerk op.

Nu dus Rembrandt weer. 'Nieuwe Rembrandt gevonden', stond woensdag over de hele voorpagina van NRC Handelsblad. Aan de aanhalingstekens om het woord 'Nieuwe' herkent de nieuwsconnaisseur de vernislaag.

'De flauwgevallen patiënt', zoals het werkje heet, hangt op de kunstbeurs Tefaf, die - o, zalig toeval - net vandaag opent.

Hoe doen ze dat toch, die meesterwerken? Eeuwen liggen verstoffen op een zolderkamertje, jarenlang achteloos gebruikt als onderzettertje en dan ineens een 'vergeten' Rembrandt of Picasso heten.

De archieven van de media liggen vol met verstofte berichten over nieuwe ontdekkingen. Vele zijn 'vermeend' en vergen nader onderzoek, waarna weinig meer vernomen wordt. Een 'nieuwe' Van Gogh in de Fundatie, een Michelangelo in Oxford, een 'tweede' Mona Lisa in het Prado. Britse Antoon van Dyck blijkt toch geen kopie.

Een reden is natuurlijk dat onderzoekstechnieken zijn verbeterd. Maar in Nieuwsuur - dat dankbaar mee at uit de ruif die de Tefaf had gevuld - vertelde een Britse expert dat het bij de Rembrandt vooral het mensenoog was dat de echtheid vaststelde. Het deed denken aan de conservatrice van het Prado, die in de recente documentaire Touched by the devils over Jeroen Bosch de twijfels over de echtheid van enkele van hun Boschwerken afdeed met de kritiek dat Hollanders niet kunnen kijken. 'Echte' kunst is van elastiek.

De tentoonstelling in Den Bosch zou net open gaan, of het circus Jeroen Bosch lokte het hooggeëerde publiek met tromgeroffel: 'nieuwe' tekening van de meester ontdekt, komt dat zien!

De genoemde documentaire toonde dat die ontdekking al een half jaartje oud was. Getoond werd de kunst van het tamboereren.

Media klappen makkelijk mee. Niet alle: deze krant beperkte het 'Rembrandt'- nieuws tot een eenkoloms ANP'tje.

Media kun je veel wijsmaken. Tussen kunst en kitsch verkocht dit seizoen een waardeloos prul, opgedoken op het Waterlooplein als 'jonge Appel'. Te mooi om waar te zijn. Kenners doorzagen het meteen, maar de AVRO bleef liever blind.

Rembrandts paneeltje Ruiken werd vorig jaar nog voor een habbekrats aangeboden op een veiling in New Jersey. De veilingmeester noemde het 'opmerkelijk onopmerkelijk' en zette in op een schamele 250 dollar. Bieders roken fortuin en overtroefden elkaar tot 870 duizend dollar (excl. veilingkosten).

Wie de kunstenaar is en waar hij woont, interesseert de mensen meer dan wat hij gemaakt heeft.

Dat is geen echte Geelen, maar een onvervalste Goethe, nu herontdekt. Maar dat had de connaisseur natuurlijk meteen gezien..

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.