Weer de huiskamer van Kigali

Het hotel was tijdens de genocide in Rwanda een toevluchtsoord voor vluchtelingen. Een Nederlandse manager blaast Hotel des Mille Collines, alias Hotel Rwanda, nieuw leven in.

Hotel des Mille Collines in de Rwandese hoofdstad Kigali biedt op het oog weinig bijzonders. Vier etages beton, kraakheldere kamers, begin jaren zeventig van de vorige eeuw gebouwd. Steriel en ruim. Als er al betovering is, dan schuilt die in de omgeving. De ontbijtzaal op de vierde verdieping biedt uitzicht op de heuvels, de collines, waaraan het hotel zijn naam ontleent.


De attractie zit in het verhaal. In dit viersterrenhotel speelde zich tijdens de gruwelijkheden van 1994 het verhaal af dat tien jaar later door regisseur Terry George verfilmd zou worden. Hotel Rwanda is de waar gebeurde geschiedenis van de meer dan duizend Tutsi's die een veilig onderkomen vonden in Hotel des Mille Collines.


'Maar laten we een keer ophouden over de genocide en over die film.' De van oorsprong Rotterdamse hotelmanager (44) begint er meteen over. Maar hij ontkomt er zelf ook niet aan. 'We hebben een van de meest beroemde zwembaden van Afrika', stelt hij vast. 'Mensen komen hier binnenlopen om er een foto van te maken en verdwijnen dan weer. Het bad is een attractie geworden.' De doodsbange gasten dronken in 1994 het water uit dat bad omdat er geen drinkwater meer was. De bodem werd bereikt.


De film laat zien hoe hotelmanager Paul Rusesabagina er destijds in slaagde de - welgestelde - Tutsi-vluchtelingen in zijn hotel te behoeden voor het geweld van de Hutu-milities, die al voor de poort stonden. Rusesabagina wordt geportretteerd als een edelmoedig man; middels goede contacten en handige omkoperijen redde hij de levens van zijn gasten. Een sprookje waar Brekelmans een kanttekening bij plaatst. 'Het was geen liefdadigheid. De vluchtelingen werden behandeld als normale gasten, ze moesten gewoon afrekenen.'


De zakelijkheid van toen is ook de zakelijkheid van nu. Een Afrikaanse vrouw in mantelpak tuurt in de lobby geconcentreerd naar het scherm van haar laptop. Een blanke man in strakke kleding die veel weg heeft van een pilotenuniform, probeert meer daadkracht uit te stralen dan zijn casual geklede gesprekspartner. Na het vallen van de avond verandert de sfeer. Live muziek, nogal hard, aan de rand van het zwembad, trekt ook gasten aan die niet in het hotel overnachten. Maar de barkrukken onder de rieten overkapping raken niet vol deze avond.


Hotel des Mille Collines was ten tijde van de genocide eigendom van de Belgische luchtvaartmaatschappij Sabena. De Belgen, met hun koloniale banden in het hart van Afrika, maakten er een gerenommeerde pleisterplaats van, voor de Europese en lokale elite. Na het failliet van Sabena kwam het hotel in handen van een groep internationale investeerders, die Brekelmans in 2010 aanstelden om het licht vervallen hotel nieuw leven in te blazen.


Brekelmans heeft inmiddels zowat alle films over de genocide gezien. Ook A Sunday in Kigali, over de Canadese journalist Bernard Valcourt, die vlak voor de volkerenmoord in Hotel des Mille Collines logeert en verliefd wordt op serveerster Gentille. In tegenstelling tot Hotel Rwanda - grotendeels opgenomen in Zuid-Afrika - werd A Sunday in Kigali echt gedraaid in de Rwandese hoofdstad, in dit hotel, bij het zwembad.


Bij aankomst in Rwanda trof Brekelmans 'een oud beestje', een hotel waar veel aan op te knappen viel. Het onroerend goed is weer op peil, nu is het nog zaak de status terug te krijgen van voor de genocide. 'Het hotel was dé plek in Kigali om te zien en gezien te worden. Militairen, zakenlieden, prostituées, alles en iedereen liep door elkaar. Die functie willen we terug. Het hotel moet weer de huiskamer van Kigali worden.'


De prostituées zitten weer op hun vaste stek, onder aan de trap die van het zwembad en bijbehorende bar naar de lobby voert. Op een zaterdagmiddag loopt Bar Piscine vol met de Rwandese elite van nu. En de Nederlandse ambassade houdt graag eens een ontvangst aan de rand van het water.


Niets doet bij zulke gelegenheden direct denken aan de toestanden van 1994. Geen gedenktekens, geen verwijzingen. 'Ik wil mijn lokale gasten niet confronteren met de geschiedenis', verklaart Brekelmans. Hij houdt de historische faam van zijn hotel liefst buiten beeld. Op één uitzondering na: Zozo.


Zozo - zijn officiële naam luidt Wellars Bizumunumyi - is de vriendelijke conciërge. Ook in 1994 ontving hij de hotelgasten. Zozo maakte alles mee. Tijdens de volkerenmoord verloor hij zijn vrouw en vier kinderen. In Hotel Rwanda wordt hij gespeeld door acteur Desmond Dube.


Zozo zou het veld moeten ruimen door een nieuw pensioenbeleid; iedereen van 55 jaar en ouder mag vertrekken. Toch kan Brekelmans het niet over zijn hart verkrijgen de band met Zozo te beëindigen. 'Hij is goedlachs en populair. Hij hoort bij het hotel. Ik ga hem na zijn pensioen terughalen, als goodwill ambassadeur.' Zozo wordt het levende gedenkteken dat het hotel tot op heden mist.


Hotel des Mille Collines, Avenue de la Republique, Kigali. www.millecollines.net


Prijzen vanaf € 149,00 voor een eenpersoonskamer en € 162,00 voor tweepersoons.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden