Weer corruptieschandaal in Britse politiek

Twee voormalige Britse ministers van Buitenlandse Zaken zijn in de problemen gekomen wegens vermeend machtsmisbruik. De sociaal-democraat Jack Straw en de Conservatief Malcolm Rifkind liepen met open ogen in een val die door onderzoeksjournalisten was uitgezet. In ruil voor geld beloofden zij hun invloed aan te wenden voor een fictief Chinees bedrijf. Beiden zijn door hun partijen op non-actief gesteld. Het is het zoveelste steekpenningenschandaal in de Britse politiek.

Malcolm Rifkin wordt stiekem gefilmd door de undercoverjournalisten. Beeld Channel 4

Het zetten van de val is zo eenvoudig als wat. Men doet zich voor als investeerders uit het Verre Oosten, benadert politici met lucratieve voorstellen en vertrouwt op hun hebzucht. Zo gingen journalisten van The Daily Telegraph en Channel 4's Dispatches eerder dit jaar te werk in Westminster. Sommige Kamerleden bedankten voor de eer, anderen lieten niets van zich horen en een enkeling wilde eerst naar Hong Kong om meer te weten te komen over de onderneming.

Tot vreugde van de journalisten bleken twee grote namen bereid te zijn om zichzelf te verhuren.

Zo bleek de eurogezinde Rifkind welwillend te zijn. In de jaren negentig diende de schot onder premier John Major en tegenwoordig presideert hij de Kamercommissie voor veiligheidszaken. Rifkind liet zijn gehoor weten dat hij bij elke Britse ambassadeur binnenkomt, waar ook ter wereld. Ook tijd was geen probleem. 'U zult er versteld van staan hoeveel vrije tijd ik heb. Ik lees en wandel veel. Ik ben bovendien een zelfstandig ondernemer, en niemand betaalt me een salaris.'

Dat laatste wekte enige verbazing omdat Britse Kamerleden jaarlijks 91.000 ontvangen, exclusief de veelbesproken onkosten. Hoewel Rifkind de undercoverjournalisten ervan had verwittigd dat hij geen vertrouwelijke informatie kon geven, besloot David Cameron hem uit de fractie te zetten. De 68-jarige politicus, die ongeveer een ton verlangde voor zijn diensten, beweerde niets fout te hebben gedaan en sprak de verwachting uit snel weer terug te keren in de fractie.

Even welwillend was Jack Straw, Tony Blairs minister van Buitenlandse Zaken ten tijde van de Irak-oorlog. Hij pochte dat hij 'onder de radar' invloed kon uitoefenen, dit door een combinatie van 'charme en dreigementen'. Sterker, als een lobbyist beweerde hij al eens een Brusselse suikerrichtlijn te hebben aangepast in opdracht van een handelsfirma. Deze geheime missie, die hem omgerekend zo'n 80.000 euro wijzer had gemaakt, had hem tevens langs de Oekraïense premier gebracht.

'Ik ben me er goed van bewust dat ik mijn naam meebreng,' verzekerde hij.

Straw was een gewaarschuwd man. Zijn oude kabinetscollega's Patricia Hewitt en Stephen Byers waren ruim vier jaar geleden in een soortgelijke val getrapt. Laatstgenoemde noemde zichzelf indertijd zelfs een 'taxi te huur'.

Eerdere schandalen

Deze gevallen staan niet op zichzelf, want de lijst lobby- en steekpenningschandalen is indrukwekkend.

In 1994 ontving de Conservatief Neil Hamilton (tegenwoordig UKIP-campagneleider) geld voor Kamervragen, in 2006 bleek de regering-Blair adellijke titels te verkopen, in 2009 waren sociaaldemocratische senatoren bereid geld te incasseren voor het amenderen van wetsvoorstellen, in 2012 vroeg de penningmeester van de Tories geld voor toegang tot Cameron en in 2013 trad het Lagerhuislid Patrick Mercer af omdat hij had verdiend aan, wederom, Kamervragen.

De jongste affaire voedt het idee dat Britse politici alleen in de politiek zitten om zichzelf te verrijken, hetgeen past in het straatje van populistische partijen. 'Hoe kan Rifkind de commissie veiligheidszaken blijven presideren? Wat een voor land zijn we geworden?' vroeg UKIP-parlementariër Douglas Carswell zich af. Vanuit het hoge noorden zei de Scottish National Partij dat het tijd is om af te rekenen met de gevestigde orde van sociaal-democraten en Conservatieven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden