weekendwijzer tips voor het weekend en voor daarna

Wat steken we verder nog op deze week? Negen keer wijzer worden - over, onder meer, plastic soep, Madonna en Amish. Plus vijf filmtips ter ontspanning.

1. Frank Martinus Arion: de man, de vrouw, de poëzie Zaterdag, Ned 2, 16.05 uur


De bekendste roman van de Curaçaos-Nederlandse schrijver, dichter en taalkundige Frank Martinus Arion is zijn debuut Dubbelspel uit 1973, een boek waarin een verwoede partij domino wordt gespeeld door vier mannen onder een tamarindeboom, en zich geleidelijk aan een beeld aftekent van de man-vrouwverhouding op de Antillen. Een verhouding waarin machismo de overhand heeft.


In deze documentaire van Cindy Kerseborn over Frank Martinus Arion wordt gekeken hoe het inmiddels gesteld is met het Antilliaanse machismo. In de film voeren zeven Antilliaanse mannen met uiteenlopende achtergronden een heftige discussie. Daarnaast is er aandacht voor de poëzie van Frank Martinus Arion. Veel van zijn gedichten zijn in het Papiaments. Als voorvechter van de Antilliaanse taal heeft Arion op het eiland, een school gesticht waar de kinderen er les in krijgen.


Ook Arions relatie met Nederland komt aan bod. In zijn romans en gedichten geeft hij een levendig en liefdevol beeld van de Antilliaanse samenleving, maar levert hij ook ongezouten kritiek. Ook op de verhouding tussen de Antillen en Nederland, het land waar hij Nederlands studeerde in Leiden en Amsterdam, heeft hij veel aan te merken. In 2008 retourneerde hij zijn Koninklijke onderscheiding uit protest tegen de 'Rekolonisatie door Nederland'.


2. bag it Zaterdag, NPO Doc, 11.51 uur


'Waarom zou je iets dat je maar een paar minuten gebruikt laten maken van een materiaal dat in principe voor altijd blijft bestaan?' vraagt Jeb Berrier uit Colorado zich af in Bag it, zijn filmpamflet tegen het gebruik van plastic tasjes in de wereld. In Amerika worden per jaar 102 miljard tasjes bij de boodschappen meegegeven. Al dat plastic is gevaarlijk voor mensen (door de weekmakers en hardmakers), en is nagenoeg niet afbreekbaar. Berrier: 'Het heet een wegwerptasje. Maar wat is weg? Er is geen weg. Als plastic afbreekt, blijven er altijd fragmenten over die onze wereld vervuilen.'


Bag it begon als film, maar is nu een wereldwijde beweging tegen plastic. Zie ook de filmpjes van de Delftse student luchtvaart- en ruimtetechniek Boyan Slat, die het zo vreemd vond dat niemand iets wilde doen aan de plastic soep in de oceanen, dat hij zijn eigen opruiminstallatie ontwierp waarmee 7.250.000 ton plastic afval uit de zee geharkt kan worden. Hij is nu een crowdfundactie begonnen om de installatie te kunnen maken.


http://tedxtalks.ted.com/video/ How-the-oceans-can-clean-them-2; theoceancleanup.com


3. 3Doc: Madonna's wil is wet


Zaterdag, Ned 3, 21.45 uur


Over popicoon Madonna zijn door de jaren heen al heel wat documentaires gemaakt. De bekendste is Madonna: Truth or Dare uit 1991, waarin de Queen of Pop wordt gevolgd tijdens haar controversiële Blond Ambition-tournee. In de veel recentere documentaire Madonna: The Woman behind the Brand (in het Nederland getiteld Madonna's wil is wet) van Jean-François Firey uit 2011 blikt Madonna, inmiddels 53 jaar, terug op de moeilijke momenten uit haar privéleven. Het verlies van haar moeder op jonge leeftijd, het schandaal rond haar tweede adoptiekind uit Malawi en haar altijd roerige liefdesleven. Aan het woord komen onder anderen haar broer Christopher, oud-medewerkers en vrienden uit haar verleden.


4. Das Parfum: Die Wahre Geschichte


Zaterdag, Arte, 22.00 uur


'Ik heb een geur ontdekt die me herinnert aan een lentemorgen in Italië, aan bergnarcis en sinaasappelbloesem net na de regen. Zo verfrissend. Het sterkt mijn zintuigen en mijn verbeelding', schreef Giovanni Maria Farina aan zijn broer in 1708. De Italiaanse parfumeur ontwikkelde de geur in de parfumfabriek van zijn oom in Keulen en noemde het: Eau de Cologne. Het was zo frislicht en nieuw, dat iedereen die iets voorstelde in de 18de eeuw Farina's luchtje achter de oren droeg. Koningen, keizers, filosofen, Voltaire, Goethe. Wie was Giovanni (Johann noemden ze hem in Duitsland) Maria Farina? Hoe bijzonder was zijn neus voor geuren? En stond hij model voor het geurgenie uit Das Parfum van Patrick Süskind?


5. Boeken Zondag, Ned 1, 11.20 uur


Confucius vertalen is geen sinecure. Daar kan de sinoloog Kristofer Schipper alles over vertellen. Schipper vertaalde de Gesprekken van Confucius, een verzameling uitspraken van een van China's beroemdste wijsgeren en de grondlegger van de humanistische levensbeschouwing, die leefde van 551 tot 479 voor Christus. De gesprekken van Confucius ('Lunyu') zijn niet alleen de fundamentele, maar ook de meest toegankelijke bron van zijn denken. Voor wie de huidige ontwikkelingen in China wil begrijpen, is vertrouwdheid met dit gedachtegoed een vereiste. Schipper maakte de eerste volledige, rechtstreeks uit het klassiek Chinees vertaalde Nederlandse versie, waarin begrijpelijkheid voorop staat. Aan Wim Brands vertelt hij hoe hij te werk is gegaan bij deze enorme klus.


6. 2Doc: Amish - A secret life


Zondag, Ned 2, 19.00 uur


Het leven van de Amish is er een van regeltjes. Moderniteiten, met name electrische, zijn uit den boze. Televisies, spaarlampen, radio's, keukenapparaten en wasmachines leiden af van het familieleven, zo is het idee. En dus staat de voor een boer soms broodnodige telefoon ergens in een houten hokje, ver weg van het huis, zodat er alleen gebeld wordt als het strikt noodzakelijk is.


Een bezoekje aan de supermarkt en Pizza Hut moet ook kunnen, maar dan wel met paard en wagen. Poseren voor een kunstwerk of je laten fotograferen mag dan weer niet. Miriam en David, die besluiten zich te laten filmen voor deze BBC-documentaire, lopen dan ook het risico uit hun gemeenschap te worden verbannen.


Het leven van Miriam, David en hun vier kinderen is eenvoudig, maar hartelijk. Open vertellen ze over hun eerste ontmoetingen, waarin ze elkaar nauwelijks mochten aanraken, hun weloverwogen rol binnen het gezin en hun - zo blijkt later - twijfels over de leefregels van het geloof. 'Leven als een Amish, of leven voor een steeds grotere tv is prima, maar het gaat je niet gelukkig maken. Alleen Jezus kan dat', stelt David uiteindelijk.


7. Focus: over mijn lijf Maandag, NPO Doc,


20.26 uur


Net een vreemde diepzeedocumentaire, de eerste aflevering van Inside the human body. Daarin gaat een leger spermatozoïden vastbesloten op jacht naar een eicel, maar wordt in de baarmoederhals aangevalen door witte bloedcellen. Slechts een paar kikkervisjes kunnen doorzwemmen. De BBC-serie laat met computergeanimeerde beelden zien wat er binnen in de mens gebeurt. Hoe bijvoorbeeld een oor werkt, maar ook hoe het kan dat The iceman Wim Hof wel een kwartier in een ijsmeer kan rondzwemmen. Iets waar een ander aan zou doodgaan. Maar Wim dus niet.


8. colors of math Maandag, NPO Doc,


22.06 uur


Is Pi rood of paars? Ruikt Pi ergens naar? In deze documentaire van de Russische wiskundige Ekaterina Eremenko wel. Bij haar is wiskunde geen kwestie van symbolen en getallen, maar van geuren en kleuren, sissend vlees in de pan, dansles, bellenblazen, de vorm van een hulsttakje, kleurig kinderspeelgoed en pastelkleurige knikkertjes. Wiskundigen leggen in Colors of math uit hoe je wiskunde overal om je heen kunt zien, proeven, horen en zelfs ruiken. 'Wiskunde is een sensuele taal', zegt Ekaterina Eremenko.


9. Doc Talks: Amanda Gefter


Vrijdag, NPO Doc, 17.57 uur


Ze zaten bij de Chinees, toen radioloog Warren Gefter zijn 15-jarige dochter de vraag stelde: 'Hoe zou jij 'niets' definiëren?' 'Denk er maar eens over', voegde hij eraan toe. 'Misschien kunnen we erachter komen.'


Dat triggerde zijn lusteloze puberdochter. Ze glimlachte voor het eerst sinds weken naar hem. En dat was het begin van een jarenlange vader-dochterzoektocht naar het niets, en naar het alles, naar de werkelijkheid, en naar de grootste mysteries van het universum. Gefter schreef het allemaal op in haar boek In Einsteins achtertuin, en vertelt erover in Doc Talks.


Met bijdragen van Mirjam Bosgraaf, Jesse Heijnis, Joris Henquet, Madelon Meester en Berend Jan Bockting (filmtips)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.