'Weduwen in de kou' vechten tevergeefs nieuwe wet aan

K. Glas (61) verlaat dinsdagmiddag verbolgen de zitting van de Amsterdamse bestuursrechter. Gesteund door de actiegroep Weduwen in de kou heeft ze die ochtend omstandig uitgelegd dat de nieuwe Nabestaandenwet haar straks ongenadig hard treft....

MIRJAM SCHOTTELNDREIER

Van onze verslaggeefster

Mirjam Schöttelndreier

AMSTERDAM

Glas verzet zich met hand en tand tegen de nieuwe Nabestaandenwet (ANW), die per 1 januari 1998 in de plaats komt van de Algemene Weduwen- en Wezenwet, de AWW. De uitkering aan nabestaanden is vanaf die datum inkomensafhankelijk. Wie in de WAO zit en 3000 gulden of meer ontvangt, verliest zijn nabestaandenuitkering. Voor werkenden gebeurt dat bij een inkomen vanaf 3800 gulden.

Glas gaat er door de nieuwe wet jaarlijks netto ruim tienduizend gulden op achteruit. Ze zal dan haar aangepaste woning uit moeten en de auto zal eraan moeten geloven. Ze lijdt aan artritis en cara.

'Ik ben financiële verplichtingen aangegaan op basis van mijn toenmalige inkomen. De AWW was het fundament van mijn leven. Deze wetswijziging is in strijd met het redelijkheidsbeginsel en het beginsel van rechtszekerheid', zegt Glas. 'En, dat vind ik nog het ergste, ik voel me gekwetst in mijn rechtsgevoel.'

Het geschokte vertrouwen in de rechtsstaat verbindt de achttienhonderd leden van de actiegroep, waarvan vijftien in het zwart geklede vrouwen deze ochtend acte de présence geven. 'De Wet voor weduwen en wezen was een volksverzekering, daar is collectief voor betaald. En voor hun WAO-uitkering hebben vrouwen jarenlang premies afgedragen. Dit is een rampenwet, die vooral voor de zwakkeren, oudere vrouwen, ellendig uitpakt', zegt A. Pieneman, voorzitter van Weduwen in de kou.

Het parlement nam de nieuwe wet eind 1995 aan. Weduwen kregen van de sociale verzekeringsbanken het advies zich de komende anderhalf jaar voor te bereiden op de verandering.

'Maar wat kan ik doen?' verzucht een 48-jarige weduwe. 'Ik werk parttime, en er is geen schijn van kans dat mijn baan uitgebreid kan worden. Voor een andere baan ben ik te oud. Daarnaast woon ik vrij duur, maar als ik bij de gemeente aanklop, krijg ik geen andere woning omdat mijn inkomen nu nog te hoog is. Bovendien kan ik me op dit moment nergens herverzekeren, dat kunnen alleen nieuwe gevallen. Hoe kun je je voorbereiden op een zo'n fundamentele aantasting van je rechtszekerheid?'

Op het oog lijkt met de nieuwe wet sprake van gelijke rechten en plichten voor man en vrouw, maar dat is schijn, vinden de Weduwen in de kou. Dat een directeur met een topsalaris ook nog als weduwnaar een uitkering ontving, kon nooit de bedoeling van een volksverzekering zijn geweest. Maar binnen de actiegroep leeft men liever met een paar uitschieters, dan met een massale groep slachtoffers.

Volgens schattingen zullen door de wetswijziging 80 duizend weduwen worden gedupeerd. Door persoonlijke omstandigheden kan een strikte toepassing van de wet grote gevolgen hebben. De actiegroep wacht daarom met grote belangstelling op de resultaten van een onderzoek door de Commissie Gelijke Behandeling.

Pieneman: 'In Nederland werkt 50 procent van de vrouwen en slechts 30 procent van hen verdient genoeg voor het predikaat economisch zelfstandig. Tegen die achtergrond kun je de wet niet anders dan anti-emancipatoir betitelen.'

Voorlopig krijgen ze juridisch geen poot aan de grond, de Weduwen in de kou. Geen advocaat die in deze fase iets voor hen kan doen. Dus doen ze het zonder advocaten en voeren ze zelf het woord bij de rechter. En gaan ze door met processen voeren. Pieneman: 'Je hoopt toch dat je de overheid op andere gedachten kan brengen. Dat men straks bij toepassing van de wet meer rekening zal houden met persoonlijke omstandigheden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden