Wederopstanding van Den Bosch is geen sprookje

In december meldde Marc Lammers zich als coach van Den Bosch. Sindsdien mag hij zich de architect van een metamorfose noemen.

Als Den Bosch-coach Marc Lammers na de spectaculaire 3-2-zege op Hurley naar het clubhuis loopt, begroet een verrukte supporter hem lachend met 'Ti Ta Tovenaar.' De gedoemde degradant heeft de onoverbrugbaar lijkende kloof van 12 punten met de nummer 11 van de hoofdklasse nagenoeg gedicht. En dus schalt de tune van de film Mission Impossible over het hockeycomplex aan de Oosterplas in Den Bosch.


Vier minuten voor tijd lijkt de reddingsactie van Lammers te zijn mislukt, als het Amsterdamse Hurley een 2-1-voorsprong koestert en in gedachten weer zeven punten meer heeft dan de mannen van Den Bosch.


In december verving de zo succesvolle oud-bondscoach van het vrouwenteam de ontslagen Siegfried Aikman om Den Bosch voor de hoofdklasse te behouden. Het leek een mission impossible en daarom componeerde Lammers zijn eigen versie van die actiefilm.


Voor het degradatieduel met het Amsterdamse Hurley laat Lammers deel 2 zien aan de spelers. 'Om de betekenis van sport te duiden.' De overlevingstocht vertoont akelige parallellen met de werkelijkheid. Braaksma en Manden benutten een strafcorner voor Hurley en zelfs de Bosse Bloasband zwijgt even, tot Matthijs Brouwer bewijst waarom Lammers het team van Den Bosch tot 'Ti Ta Tovenaar' uitroept.


De toekomst van de club rust op de schouders van spits Brouwer als hij zich over de strafbal ontfermt. De routinier scoort koeltjes (2-2) en forceert in de slotminuut de beslissende strafcorner met weer een magistrale beweging op de achterlijn.


De Zuid-Afrikaanse specialist Smith ontketent een volksfeest op het veld, waar de speaker voor de wedstrijd van de waarheid nog droogjes heeft verzocht of 'heren 1 de muziek kan uitzetten'. Alsof er geen muziek meer zit in Den Bosch.


Lammers ziet in de opwindende slotfase dat zijn spelers de boodschap uit december hebben begrepen. 'Waar de jongens in de eerste helft van de competitie de koppen lieten hangen bij een achterstand, weten ze nu de knop om te zetten. Alle credits aan hen, de spelers hebben uiteindelijk de veranderingen doorgevoerd.'


Lammers omschrijft zichzelf als de observator met de 'helikopterview'. Hij roemt de inbreng van assistent Steijn Spreij en teammanager Huub van Mackelenbergh, die de rol van mental coach vervult. Maar Lammers is wel degelijk de architect van de metamorfose bij Den Bosch, zegt Brouwer. 'Het gaat om die laatste 2, 3 procent en daarin maakt Marc het verschil. Het is niet de eerste keer dat hij het als interim-trainer voor elkaar krijgt.


'Marc is zo enthousiast, het liefste pakt hij zelf een stick om mee te doen. Hij leeft oprecht met ons mee. Zijn gedrevenheid straalt af op het team. Verder blijft Marc heel ontspannen, met een schouderklopje of een geruststellende opmerking. Dat is zijn kracht.'


In tegenstelling tot bondscoach Paul van Ass hoefde Lammers bij Den Bosch geen hoge bomen te kappen om jong gewas te laten groeien. Hij sprak de vedetten van de ploeg wel aan op hun verantwoordelijkheid. 'De jongens gaven zichzelf de schuld. Brouwer en Reckers zijn vandaag opgestaan, Smith doet het wekelijks en aanvoerder Mulder toont zijn routine. Ik heb ze er keihard mee geconfronteerd: als het fout gaat, is het jullie schuld en niet van de jonkies.'


Maar in een mission impossible kun je geen spelers verbannen, aldus Lammers. 'Ik heb iedereen keihard nodig, maar de spelers moesten wel elkaars ambities leren kennen.'


Vertaal het niet als een subtiel verwijt aan Van Ass, zegt Lammers, want hij hoedt zich voor elke parallel met de zwalkende bondscoach. Of hij beschikbaar is als het hoofd van Van Ass na de Spelen op het hakblok wordt gelegd? 'Dat zien we dan wel weer, eerst Den Bosch.'


Na drie verzoeken om Den Bosch de redden, mocht hij niet weigeren, zegt Lammers. 'Ik kon mijn club niet in de steek laten.' Zijn vrouw trok hem over de streep. Lammers: 'Ik heb mijn eigen bedrijf, ik moest veel schuiven met mijn programma om Den Bosch te helpen. In de winter trainde ik dagelijks met Robbert Kemperman, die tijdelijk uit de nationale ploeg was gevallen. Mijn vrouw zei: dit vind je toch leuk? Als het team zich een beetje wil schikken, met het lukken.'


Het was ook de uitdaging om zijn theorieën over de rol van crisismanager toe te passen in de sport. Lammers: 'Of je nu mannen of vrouwen coacht of zelfs je kinderen, je moet zelfvertrouwen en zelfbewustzijn creëren. Je moet leren om je spelers naar zichzelf te laten kijken en niet naar anderen. Die processen zijn voor iedereen gelijk.'


Het is zijn voornaamste advies in lezingen voor bedrijven. 'Benoem de factoren om je organisatie uit de crisis te krijgen. Soms kreeg ik na een jaar een reactie als: Marc, ongelofelijk, maar we hebben in ons bedrijf een positieve sfeer opgebouwd.


Een mission impossible is het nog steeds voor Den Bosch, zegt Lammers. 'We zijn er nog lang niet. De laatste stap is misschien wel de zwaarste. De laatste vijf weken heeft niemand een videoanalyse gemaakt van Den Bosch. Nu zag ik dat Hurley zich aan ons aanpaste. We krijgen een zware serie wedstrijden, waarin we onze Zuid-Afrikaanse internationals zullen missen. Zij moeten zich in eigen land voorbereiden op de Spelen.'


De ereronde na de ontsnapping tegen Hurley roept bij Brouwer warme herinneringen op aan de gloriejaren van Den Bosch. 'Iedereen zei dat de zwakste ploeg van de hoofdklasse waren. We stonden kansloos op de laatste plaats en waren door iedereen afgeschreven. Nu zal niemand ons meer onderschatten. Woensdag is de volgende finale tegen Oranje Zwart. We zullen laten zien dat de wederopstanding van Den Bosch geen sprookje is.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden