Wederopstanding linkse leider Sánchez brengt Spaanse regering in gevaar

Tot ieders verrassing is Pedro Sánchez zondag opnieuw verkozen tot leider van de Spaanse sociaal-democraten. Een half jaar geleden verdween Sánchez van het politieke toneel omdat hij weigerde de rechtse minderheidsregering van Mariano Rajoy te gedogen. Nu is hij terug, vastbeslotener dan ooit om zijn 'nee is nee' tegen Rajoy te doen gelden.

Pedro Sanchez, in het wit, na zijn overwinning in de verkiezingen bij de sociaal-democraten. Beeld afp

Sánchez moest het tijdens de leiderschapsverkiezing doen zonder de steun van welke partijcoryfee dan ook, maar dat bleek juist zijn kracht in een tijd waarin elk establishment verdacht is. Hij werd de martelaar waar kiezers wel vaker dol op zijn. Gekneveld door de partijbaronnen, die hem in het najaar wilden dwingen de regering van Rajoy te gedogen. Gevallen en weer opgestaan, als held van de gewone partijleden.

Met Sánchez aan het roer maakt de Socialistische Partij (PSOE) een ruk naar links. Anders dan zijn belangrijkste rivale, de Andalusische regiopremier Susana Díaz - die werd gesteund door oud-premiers Felipe Gónzalez en José Luis Zapatero, staat de 45-jarige partijleider open voor samenwerking met het activistisch-linkse Podemos.

Dat is eerder de uitkomst van een politiek leerproces dan een diepgewortelde overtuiging. Sánchez is een econoom; hij promoveerde op de economische diplomatie van Spanje. Toen hij in 2014 aantrad als partijleider, gold hij als sociaal-liberaal. Hij werd in een adem genoemd met de Fransman Manuel Valls en de Italiaan Matteo Renzi.

Tot hij, na twee verkiezingen waarin de PSOE tweede werd, voor de keus kwam te staan: linksaf met Podemos, of rechtsaf met de Volkspartij (PP)? Sánchez vertikte het Rajoy aan de macht te helpen - vanwege het harde bezuinigingsbeleid dat Rajoy voerde tijdens de crisis, en meer nog doordat de PP aan een stuk door onder vuur ligt vanwege corruptieschandalen.

Nu zal Sánchez de druk op Rajoy onherroepelijk opvoeren. De rechtse minderheidsregering had het al benauwd: voor zijn begroting moest Rajoy steun zoeken tot in Baskenland en de Canarische Eilanden. Er hoeft maar één parlementariër af te haken, of zijn regering kan niets meer uitrichten.

Geheime afspraken

Tot nu toe waren er naar verluidt geheime afspraken mogelijk met de PSOE. Een paar afgevaardigden beloofden in de bar te blijven tijdens cruciale stemmingen, zodat de regering een wat comfortabeler meerderheid zou halen. Zulke dealtjes zullen onder Sánchez verleden tijd zijn.

Veelzeggend is dat Mariano Rajoy zondagavond alleen Real Madrid feliciteerde met zijn kampioenschap. Over zijn sociaal-democratische evenknie geen woord.

Podemos, ondertussen, reageerde met de geste een motie van wantrouwen tegen Rajoy in te trekken, zodat de PSOE er zelf één kan indienen. De leiders van beide partijen belden maandag meteen met elkaar en spraken af een 'soepele relatie' met elkaar te onderhouden. 'Dit is een moment voor generositeit, om al het mogelijke te doen zodat ons land de bladzijde van de decadentie van de PP kan omslaan', aldus Podemos.

De opkomst van Podemos is er de oorzaak van dat de PSOE het ene na het andere historische dieptepunt bereikte tijdens de laatste verkiezingen. De meerderheid van het Spaanse electoraat ziet zichzelf als (gematigd) links, maar die kiezers verdelen zich tegenwoordig over drie partijen: PSOE, Podemos en het sociaal-liberale Ciudadanos.

De Spaanse sociaal-democraten lieten door de verkiezing van Sánchez weten dat ze geloven dat een linkser geluid hen kan redden. Zo dachten ook hun geestverwanten in Groot-Brittannië en Frankrijk. Daar bleken Jeremy Corbyn en Benoît Hamon echter te links voor de gewone kiezers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.