Wederhoor bij interview met Sylvana Simons ontbrak

Journalisten van de Volkskrant stuitten afgelopen week op een dichte deur bij politieke partij Denk. Zolang hun klacht over het interview met Sylvana Simons in de krant van 24 december 2016 - waarin zij haar vertrek bij de partij aankondigde - niet is behandeld, praten ze niet met de krant. Er was een brief binnengekomen. Maar daarna had de betrokken journalist gereageerd op een mail van een Denk-politicus waarin dezelfde klacht was geformuleerd. Daarmee leek de kous af. Althans, voor de redactie. Intussen wachtte Denk op een officiële reactie.

Beeld Marc de Groot

Een ongelukkig misverstand. Afgelopen maandag kwam de 'formele klacht' van voorzitter Öztürk alsnog binnen in de ombudsmailbox. De affaire is niet heet van de naald, maar wel relevant omdat deze een journalistiek basisprincipe raakt: hoor en wederhoor. En interessant, omdat de casus een kijkje achter de Haagse schermen biedt.

Daags voor Kerst was Simons vertrek voorpaginanieuws. Op pagina drie volgde een nieuwsbericht over de oprichting van haar eigen partij Artikel 1. En op de pagina's 8 en 9 een interview in vraag-antwoordstijl. Denk 'gedijt bij polarisering', vertelde de politica, en houdt te veel rekening met een conservatief deel van de achterban wat betreft het agenderen van vrouwen- en homo-emancipatie. Ze besloot te vertrekken, nadat er veiligheidsmaatregelen moesten worden getroffen vanwege het lynchfilmpje. Ze voelde zich te weinig gesteund door de partijleiding. 'Ik leefde in een totaal onwerkelijke situatie, terwijl Denk die media-aandacht vierde.'

Simons had haar vertrek in het geheim voorbereid met de campagneleider van Denk, die met haar meeging. De partij werd volledig door de publicatie verrast.

Richtlijnen

Öztürk klaagt niet over concrete passages, maar stelt dat 'de visie van Denk in zijn geheel niet naar voren' komt. De partij had vooral willen reageren op het punt van polariseren, licht een partijgenoot telefonisch toe. In de klacht wijst Öztürk op de Code voor de Journalistiek: 'In het bijzonder bij het publiceren van beschuldigingen of verdachtmakingen aan het adres van een persoon of organisatie, past de journalist wederhoor toe.'

De partij heeft een punt. Wederhoor heeft niet plaatsgevonden terwijl de richtlijn van de krant nog een stap verder gaat dan de code. 'Het gaat ons er niet om formeel te voldoen aan regels van wederhoor, wij willen als krant het hele verhaal vertellen. (...) Dus rusten we niet tot we alle perspectieven hebben.' De richtlijn is goed toepasbaar op onderzoeksverhalen. Bij een interview is deze ingewikkelder, omdat een eenzijdig verhaal nou eenmaal inherent is aan het genre. Zolang er opvattingen en waardeoordelen worden verkondigd, vragen deze niet per se om wederhoor. Dat wordt anders als er concrete beschuldigingen worden geuit, zoals minister Plasterk eind december deed. Hij vertelde dat Timmermans als Kamerlid een halfjaar niets had gedaan, omdat hij de buitenland portefeuille wilde hebben. Timmermans (en anderen) werd vergeefs een weerwoord gevraagd.

Maar ook bij interviews met beschuldigingen zijn uitzonderingen denkbaar. Neem het interview met Astrid Holleeder op 5 november naar aanleiding van het verschijnen van haar boek Judas, waarin ze vertelt dat ze zeker weet dat haar broer Willem haar zal vermoorden. Het boek, het interview - het moest tot het laatste moment geheim blijven. Het mag duidelijk zijn waarom de broer niet om wederhoor is gevraagd.

Wederhoor draait hier maar zelden om leven en dood. Veel eerder wordt gevreesd dat een beschuldigde partij bronnen onder druk zet, een eigen draai aan een verhaal geeft of dat een primeur in rook opgaat. Dat was bij het interview met Simons ook aan de hand.

In de krant legt de politica uit waarom ze Denk niet had ingelicht. 'Ik had het gedaan als ik het gevoel had dat ik dat veilig kon doen. (...) Denk is een van de gewiekste partijen van Nederland als het gaat om framen. Dat heb ik van dichtbij gezien. Ik kan er niet op vertrouwen dat ze bij mij anders zouden handelen. Door zelf naar buiten te komen met mijn verhaal houd ik de regie over de communicatie in eigen handen.'

Framevrees

De krant had dus twee opties: een geheim interview of géén interview. Natuurlijk wilde de krant graag deze primeur. Simons stond al maanden in de publieke belangstelling wegens haar anti-racisme opvattingen en de bedreigingen. Daarom stond ze diezelfde dag ook met een interview in het Volkskrant Magazine als een van 'De Mensen van 2016'. Dat nummer was volop in productie toen het vertrekinterview plaatsvond. Een ongekende combinatie, schreef de hoofdredacteur in zijn rubriek. 'Voor een primeur moet je wat over hebben.'

De scoop noch haar framevrees mogen op zich een reden zijn om dan maar geen wederhoor te verlenen. Ze kunnen wel een rol spelen in de belangenafweging of een uitzondering gerechtvaardigd is. Daarbij is van belang of Simons vrees een deugdelijke grondslag had. Op de parlementaire redactie denken ze van wel. Vermoedelijk zou elke partij aan 'damage control' willen doen, dat is niet per se voorbehouden aan Denk.

Het gewiekste framen vindt echter ook steun in de feiten. In juli analyseerde de krant de 'Denk-strategie' als volgt: Denk vraagt hoofdelijke stemmingen aan over kansloze moties, zoals het omgooien van de parlementaire agenda voor het Suikerfeest. Kamerleden met een niet-westerse achtergrond die tegenstemmen, worden door Denk op Facebook te kijk gezet als hypocrieten. Bovendien heeft de partij laten zien dat zij de preventieve aanval niet schuwt. Daags voordat NRC vorig jaar juni met een publicatie over de integriteit van Öztürk kwam, waarschuwde Denk in een filmpje tegen 'de vierde macht', te weten de media. 'Trap er niet in.' Simons deed overigens ook mee.

Verder debiteerde de politica vooral opvattingen. Dat Denk gedijt bij polarisering, mag zij vinden, net zoals Asscher mag zeggen dat Wilders de grondwet verloochent. De opmerking dat Denk na het lynchfilmpje en de beveiliging de 'media-aandacht vierde' - de concreetste diskwalificatie - heeft de interviewer geverifieerd in de whatsappgroep van Denk. Er waren geen feiten die weerlegd konden worden met wederhoor.

Hoewel een ontbrekend weerwoord altijd onbevredigend is, heeft de krant in dit geval een zorgvuldige belangenafweging gemaakt. Wel had de interviewer nadrukkelijker advocaat van de duivel kunnen spelen. Simons en de oud-campagneleider zijn maandenlang onderdeel geweest van de mediastrategie van Denk. Was haar framevrees - al sneed deze hout - eigenlijk ook niet een sterk staaltje framen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden