Reportage

'We zullen niet vergeten, niet vergeven!'

Tienduizenden herdenken zondag in Moskou oppositieleider Boris Nemtsov. Het is tevens een protest tegen een klimaat waarin politieke tegenstanders uit de weg worden geruimd.

'Helden sterven niet', staat op een spandoek dat zondag in Moskou wordt meegedragen in de rouwdemonstratie voor de vermoorde Boris Nemtsov.Beeld EPA

Tegen het eind van de middag is het ijzingwekkend stil in Moskou. Het verkeer is afgezet, de enorme herrie van de miljoenenstad is tot een zachte ruis geworden.

Tienduizenden Moskovieten lopen zwijgend langs de Kremlinkade, langs de Basiliuskathedraal, over de Grote Moskourivierbrug waar vrijdagnacht oppositieleider Boris Nemtsov door vier pistoolschoten om het leven is gebracht. Er worden bloemen gelegd, er branden kaarsjes. Van boven op de brug is de menigte te zien - er lijkt geen einde aan te komen. Iedereen maakt foto's. Wie incheckt op Instagram ziet dat de brug door het volk al is omgedoopt tot Boris Nemtsovbrug.

Later wordt de stilte verbroken en klinken er leuzen. 'We zullen niet vergeten, niet vergeven!' galmt het tot aan de poorten van het Kremlin. Fotografen kijken elkaar met verbazing aan. Door de vele portretten van Nemtsov lijkt het alsof hij er gewoon bij is. 'Ik dacht net nog, daar heb je 'm!', zegt iemand. De menigte wijst naar de beveiligingscamera's rondom de torens en aan de muren van het Kremlin. Geen plek in Moskou is beter beveiligd. Op zaterdag lekt er beeld uit van een weercamera. De beelden zijn korrelig, maar er is goed te zien wat er speelt. Tot er, als in een Hollywoodfilm, op het moment van de aanslag net een veegwagen voorrijdt die het zicht ontneemt.

Beeld ANP

Een prachtige kerel

Voor het eerst lopen duizenden Moskovieten met de Russische vlag. Bijzonder, want de driekleur was altijd het symbool van de nationalisten, of voetbalfans. Voor de oppositie kleefde er een soort schaamte aan. Dat gevoel is voorbij. 'Boris Nemtsov heeft zich altijd voor Rusland ingezet. Hij was vicepremier, de derde machtigste man in het land. Daarom eer ik hem met deze vlag - dat leek me wel zo gepast', zegt Igor Kasisj, een zakenman. 'Hij had ook veel geld achterover kunnen drukken, het land uit kunnen vluchten - dat heeft 'ie nooit gedaan. Het was een prachtige kerel.'

Behalve Russische vlaggen zijn er af en toe Oekraïense vlaggen te zien. 'Weg met de oorlog', klinkt het - maar de organisatie maant de betogers te zwijgen. 'Vandaag zijn we stil, morgen zullen we schreeuwen', zegt een man bij de detectiepoortjes. Bedrukt en zichtbaar aangeslagen zegt Ilja Jasjin, een vriend en politieke medestander van Nemtsov, dat hij hoopt dat de protesten zullen aanhouden. 'Dit is een terreurdaad. Het is een politieke moord die ons bang moet maken. Natuurlijk ligt de verantwoordelijkheid bij Vladimir Poetin. Ik hoop alleen dat niemand zich nu bang laat maken.' Ook Gennady Goedkov, een oppositieleider ex-parlementslid, draagt de Russische vlag. 'Waarom? Dit heeft met het hele land te maken. Dit is een aanslag op de hele samenleving, op iedereen in Rusland.' Achter hem rollen twee jongeren een poster uit. 'Die vier kogels waren voor mij', staat er. Je suis Boris.

De macht

Vrijdagnacht is Rusland plotsklaps beroofd van een van de meest uitgesproken critici van president Vladimir Poetin. Hoe het is gebeurd en wie het heeft gedaan is onduidelijk. Het openbaar ministerie gaat uit van verschillende motieven met bijbehorende verdachten; een afrekening binnen de oppositie, problemen in de relationele sfeer en zelfs islamitisch terrorisme. De belangrijkste verdachte ontbreekt: de macht zelf. Zelfs wanneer de moord niet in opdracht van het Kremlin is gepleegd dragen de autoriteiten de verantwoordelijkheid voor een klimaat waarin politieke tegenstanders als vijanden worden gezien, en waarin iedere vijand zonder pardon uit de weg kan worden geruimd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden