'We zoeken leiders die de dialoog voeren'

Een onmogelijke opdracht? 'Misschien', zegt Mohamed Sini (44), voorzitter van de nieuwe werkgroep Contactorgaan voor Islamitische Organisaties (CIO). Hij beseft dat het verschrikkelijk moeilijk is om de extreem verdeelde islamitische gemeenschap in Nederland te bundelen in één representatief orgaan....

'De moslimorganisaties hebben geen andere keuze', zegt Sini, die begin november de eerste vergadering leidt en over een halfjaar zijn rapport wil uitbrengen. 'In dit supergeorganiseerde en overgeprofessionaliseerde land moet je wel samenwerken om invloed uit te oefenen. Wie wil integreren, moet zich voegen naar het poldermodel.'

De Nederlandse regering vraagt al jaren om een islamitisch platform dat spreekt namens een moslimmeerderheid. Maar steeds weer strandden pogingen oponoverbrugbare verschillen. In een brief uit maart 1991 stelde het ministerie van Binnenlandse Zaken dat er binnen een half jaar twee representieve organisaties (voor hindoes en moslims) moesten komen.

Na tien jaar worstelen, slaagden de hindoes er dit voorjaar in een breed gedragen Hindoeraad te installeren. De moslims ondernamen in die periode ook diverse pogingen. Ophef over de fatwa tegen de schrijver Salman Rushdie leidde begin jaren negentig tot de oprichting van de Islamitische Raad Nederland (IRN). De SMO (Samenwerkende Moskee-organisaties), een recente poging van driehonderd Turkse, Marokkaanse, Surinaamse en Indonesische moskeeën om tot samenwerking te komen, bleek alleen op papier levensvatbaar.

Organisatieadviesbureau KPMG onderzocht vorig jaar voor de Nederlandse Moslimomroep de mogelijkheid tot bundeling van diverse koepelorganisaties opmediagebied. KPMG concludeerde dat een representatieve moslimomroep er voorlopig niet zal komen. Het onderlinge wantrouwen is te groot.

Het overleg van minister Van Boxtel van Grote Steden- en Integratiebeleid in mei met een veertigtal islamitische vertegenwoordigers over de uitlatingen van imam el-Moumni dat homoseksualiteit een besmettelijke ziekte is, illustreerde nog eens het onvermogen van de moslims. Rijp en groen zat daar door elkaar. Het was een chaos.

'Daar is bij veel moslimleiders het besef doorgedrongen dat we het nu echt grondig moeten aanpakken', zegt Sini, voorzitter van Islam en Burgerschap en directeur van de Regionaal Opleidingen Centrum (ROC) in Utrecht. De aanslagen in Amerika hebben de urgentie nog vergroot. Maar het initatief tot het nieuwe contactorgaan is niet pas genomen na de aanslagen. De eerste verkennende vergadering vond, hoe omineus, plaats op de ochtend van 11 september.

Sini: 'We gingen om twee uur uit elkaar en toen kwam dat afschuwelijke nieuws. De reacties van autochone Nederlanders en moslims op de terreur hebben het integratieproces ver teruggeworpen naar bijna het beginpunt.'

Hij bekent dat hij geprobeerd heeft de enquête van het blad Contrast tegen te houden. De enquête toonde aan dat veel moslims begrip hebben voor de aanslagen. Sini belde directeur Aboutaleb van de multiculturele organisatie Forum, de uitgever van het blad. 'Aboutaleb kon niets doen, de redactie is statutair onafhankelijk. Ik voorzag dat alles wat we de laatste jaren hebben opgebouwd met het integratieproces en de activiteiten van Islam en Burgerschap in één klap zou worden afgebroken.'

Dat diepgaande verschillen tussen moslims en autochtone Nederlanders manifest worden, vindt Sini niet erg. 'De timing was slecht. De enquête was ondoordacht. Het moest allemaal snel, snel, en dat ging ten koste van de zorgvuldigheid. Want waarom alleen moslims gevraagd en niet ook autochtonen? '

Sini wil niet ontkennen dat er een culturele kloof gaapt tussen moslims en autochtonen. 'Integratie is niet alleen afhankelijk van opleidingsniveau en kansen op de arbeidsmarkt. De tweede generatie allochtonen heeft op die terreinen grote vooruitgang geboekt. Nu we elkaar steeds vaker tegenkomen op scholen en in bedrijven, komen de botsende opvattingen naar buiten. Moslims denken anders over seks, over vrouwen, over de scheiding kerk en staat.'

En over de aanslagen. 'Veel moslims vinden de dag van nationale rouw voor Amerikaanse slachtoffers in schril contrast staat met het negeren van Palestijnse slachtoffers. Die gevoelens moeten niet worden weggedrukt, zoals rabiate uitspraken van een islamitische basisschool niet zonder meer moeten worden verboden. We mogen dat soort mensen niet isoleren. Beter is het uit te zoeken waarom mensen zo denken en ze te overtuigen van de waarden van de democratische rechtsstaat.'

De dialoog moet op alle niveaus in de maatschappij ontstaan, in scholen, buurten, gemeenten. Het nieuwe contactorgaan is daarbij cruciaal, meent Sini. 'Dat moet werken aan effectief leiderschap. Zoeken naar nieuwe leiders die bekend zijn met de Nederlandse verhoudingen, in staat zijn te communiceren met de overheid en met de eigen achterban.'

Hij weet dat oude leiders met grote ego's hem de komende maanden voor de voeten zullen lopen. 'Het is een moeilijke opdracht. Maar ik ben het aan de moslimgemeenschap verplicht het tenminste te proberen. .'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden