'We zijn verslaafd geraakt aan digitale snacks en moeten op dieet'Sander Duivestein (Verkenningsinstituut voor Nieuwe Technologie), NRC Handelsblad, maandag 24 december 2012

We hebben een probleem. Volgens de Slow Tech-beweging, waar NRC Handelsblad deze week twee pagina's aan wijdde, leidt ons veelvuldige gebruik van Facebook, Twitter en smartphones tot rampen: vervlakking, egotripperij, verlies van privacy en geheugen, geestesziekte, sensatiezucht en zelfs terreur.


Op internet ontstond grote hilariteit over het stuk, maar er zijn ook medestanders. Vorige week schreef columnist Luuk Koelman bijvoorbeeld al op Webwereld.nl: 'Snelheid boven alles. Dat is hoe wij denken optimaal van het internet te profiteren. Meer smaken zijn er niet. Treurig, hè? Daarom moeten we af van het idee dat internet een digitale snelweg is, enkel gebouwd om de waan-van-de-dag-karavaan (lees: social media) ruim baan te geven.'


Dergelijke geluiden die doen denken aan de bezorgdheid over de 24-uurseconomie en de klassieke verzuchting dat wij tegenwoordig zo materialistisch zijn, hoor je steeds vaker. Er is veel onaardigs te zeggen over zulk gefilosofeer en dat gebeurt ook, maar het gekste eraan is misschien wel het woordje 'wij', dat terugkomt in bijna elke redenering over het onderwerp: 'Wij zijn verslaafd!'


Het gebruik van 'wij' is altijd link, maar niet altijd verkeerd. Je kunt je best afvragen waarom 'wij' niet meer in grotten wonen en waarom 'wij' nog steeds een koningshuis hebben. Wij, moderne mensen, bedoel je dan, of wij, Nederlanders. Maar zodra het specifieker wordt, gaat het mis: 'Waarom groeten wij elkaar niet meer op straat? Waarom eten wij bij McDonald's? Waarom hebben wij zo'n hekel aan buitenlanders?'


Deze vorm zie je vaak als mensen het volk bestraffend toespreken, maar bang zijn om als dominee te worden gezien. Zelf groeten ze hun buren, eten ze gezond en staan ze open voor alle culturen, maar uit retorische overwegingen spreken ze van 'wij', alsof ze zich vooral niet verheven voelen boven het tuig dat ze de les lezen.


Maar in dit geval is het juist andersom: Koelman en Duivestein en veel andere mensen die 'last hebben' van sociale media zitten wel degelijk zelf in de 'wij'-groep, sterker nog, daar klagen ze over. Ze horen bij een groep, namelijk de mensen die veel facebooken, maar dat bevalt hun dus niet. En in plaats van dat ze ophouden met facebooken, gaan ze zich hardop afvragen of die hele kudde wel goed bezig is.


Waarom toch? Altruïsme? Willen ze iedereen redden, zelfs de tevreden gebruikers? Of durven ze niet, zijn ze bang dat als ze zelf niet meer elke dertig seconden op hun smartphone kijken, de rest het dan veel leuker heeft dan zij? In dat geval doen ze denken aan iemand met een drankprobleem die, zijn negentiende biertje in de hand, in een volle kroeg staat te brullen dat alcohol gevaarlijk is, dat je met thee en limonade ook best een leuke avond kunt hebben, en dat we misschien maar eens wat minder moeten gaan drinken, met z'n allen.


Jonathan van het Reveis schrijver en ontleedt wekelijks een redenering in het nieuws.


Twitter @JvhReve


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden