Column

'We zijn nu eenmaal geen terreurorganisatie'

Na zestien weken van politieacties is het tijd om 'druk te zetten'.

Toine Heijmans
Ontegenzeggelijk politiemannen, ook al zijn ze in burger... Beeld
Ontegenzeggelijk politiemannen, ook al zijn ze in burger...Beeld

Het liefst was elke politieagent gewoon een diender in de letterlijke zin van het woord. Maar onder de huidige omstandigheden is dat niet eenvoudig. Agenten strijden al vier jaar voor een betere cao. Ze worstelen met een reorganisatie die ontspoort. Ze kampen met burgers die niks meer pikken. Ik bel actieleider Albert Springer van de verenigde politiebonden en hij zegt: kom maar langs.

Het hoofdkwartier is in een multifunctioneel gebouw aan de rand van Woerden. Tweede verdieping: een kantoortuin van FNV Veiligheid en achterin een met matglas afgescheiden ruimte: het Landelijk Actiecentrum. Ze zijn er nog even bezig, wilt u koffie, ze beramen nieuwe plannen en die zijn geheim. Het heeft met Sail Amsterdam te maken, zegt Albert als hij de deur open zwaait, 'de publieke opinie', zegt hij ook, 'beïnvloed je niet zonder pijn'.

Hij is bezoldigd penningmeester van de Nederlandse Politiebond, maar nu vooral actieleider en onderhandelaar. 'De leden willen hardere acties', zegt hij, 'maar wat zijn hardere acties? We zijn nu eenmaal geen terreurorganisatie.'

Albert bemant het hoofdkwartier vandaag met drie kaderleden: Rob Andringa, Wim Gallée-Koeslag, Dirk van Oostaijen - ontegenzeggelijk politiemannen, ook al zijn ze in burger. Dit is een vak dat een mens vormt, in postuur, in houding, in stemvolume, in verteltechniek: helder, duidelijk, lankmoedig. In elke agent, ook met dat agressieve alarmgele uniform om het lijf, huist een veldwachter.

Zestien weken nu voeren ze actie. Het kabinet knutselt een nieuwe begroting in elkaar; dit is dus het moment om 'druk te zetten'. De aankondiging de Tour te saboteren geeft aandacht voor de zaak en die zoeken ze 'maximaal', zegt Albert. 'Een actie moet drie, vier dagen nieuws zijn, en dan weer vergeten worden.'

Rob: 'Maar we hebben wel te maken met het feit dat we gezagsdragers zijn.' Wim: 'We hebben een groot machtsmiddel in handen, maar kunnen er niks mee.' Albert: 'Er is ook onze beroepsethiek.'

...op het Malieveld voor een betere cao... Beeld Freek van Den Bergh / de Volkskrant
...op het Malieveld voor een betere cao...Beeld Freek van Den Bergh / de Volkskrant

Ze weten dat het een dunne lijn is want de diender staat er niet goed op. Gisteren publiceerde de communicatieafdeling van de politie een als onafhankelijk krantenartikel vermomd persbericht: een stukje human interest met wijkagent Marius Blok uit de Schilderswijk. Blok vertelt hoe hij op internet ten onrechte rondgaat als moordenaar van Mitch Henriquez. Hij gebruikt de woorden van de emotiesamenleving: 'Ik ben geraakt. Kwaad.' 'Soms voelde ik de haat in de blikken van mensen als ze naar me keken.' 'Haar woorden deden mij zoveel pijn.'

De politie die zich kwetsbaar toont om het begrip van de burger te herwinnen - zo hard is dat kennelijk nodig en zo diep is kennelijk het probleem. Ik vraag Albert, Wim, Rob en Dirk of actievoeren verstandig is, als burgers hun autoriteit steeds minder erkennen. Er is nog 'draagvlak' genoeg, zegt Wim. Rob zegt: 'Het is echt niet zo dat we zomaar ineens de weg bezetten. Dat is allemaal formeel aangezegd en afgeregeld.'

Maar dat het anders is dan toen ze vroeger zelf nog straatagent waren - drie van de vier werkten in de Schilderswijk - staat meer dan vast. 'De redelijkheid is weg', zegt Wim. Albert zegt: 'Alles wordt gefilmd, alles wordt gefotografeerd.' Het zijn ook de 'smaakmakers in de media', zegt Wim, 'die eerst oordelen en dan pas aan waarheidsvinding doen'.

Maar zit het ook niet in de diender zelf, is die niet harder geworden, mee met de maatschappij? Ik vertel ze hoe agenten in mijn wijk zonder noodzaak door rood rijden en hoe ergerlijk dat is. Dat is niet goed, zeggen ze, en ze proberen het protocol uit te leggen dat geldt voor door rood rijden. Maar daar gaat het niet om.

...of als kop van Jut in de Schilderswijk. Beeld Freek van Den Bergh / de Volkskrant
...of als kop van Jut in de Schilderswijk.Beeld Freek van Den Bergh / de Volkskrant

Er wordt, zegt Wim, tegenwoordig van alles van politieagenten verwacht. De stad Den Haag bijvoorbeeld heeft een zerotolerancebeleid, zegt Albert, en 'daar zijn de agenten in opgeleid'. Als het dan mis gaat, zijn zij de kop van Jut. Albert komt uit het dorp Eext, in Drenthe, en zijn eerste baan als straatagent was in de Schilderswijk. 1985. 'Toen ging er een man ook zo énorm tekeer, kanker en tyfus, ik vond het verschrikkelijk. Maar met een grapje kon je het ijs toen breken. Nu word je constant uitgefoeterd.' Rob: 'In die tijd gaf je iemand gewoon een schop onder de kont. Maar dat mag niet meer.'

Wat de agent van nu écht nodig heeft, merkt Albert als hij het land doorkruist, is niet zozeer meer loon. 'Dat is waardering en respect'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden