'We zijn nog nooit zo in de race geweest als nu': de zomer van BEN VAN DEN DUNGEN en JARMO HOOGENDIJK

Veel doen ze samen. Zo'n tweehonderd optredens per jaar plus de zakelijke beslommeringen, maar in de vakantie scheiden zich de wegen van saxofonist Ben van den Dungen en trompettist Jarmo Hoogendijk....

NA ELF, twaalf jaar intensief samenwerken heeft zich naar verluidt tussen saxofonist Ben van den Dungen (34) en trompettist Jarmo Hoogendijk (30) een lichte vorm van telepathie ontwikkeld. Desondanks is het Jarmo een raadsel waar Ben op het afgesproken tijdstip kan uithangen. Communicatie langs conventionele weg loopt dood: antwoordapparaat. Het onderhoud met de oprichters van het succesvolle Ben van den Dungen / Jarmo Hoogendijk-kwintet wordt een dag uitgesteld.

Dat ensemble is inmiddels op ijs gezet, hooguit worden nog verzoeken uit het buitenland gehonoreerd. Zij verdelen hun krachten nu over de nieuwe groep Brand New Orleans, de achtmans formatie Nueva Manteca en Eveline and the Groove Movement. Passen en meten. Boekingen regelen ze vanuit het kantoor, een vroeger woonadres van Van den Dungen.

Nueva Manteca heeft in Canada met Blue Note / World Pacific al een licentie-overeenkomst gesloten. Vandaag worden vermoedelijk handtekeningen gezet voor de VS, zodat ook het Amerikaanse Blue Note de cd's kan uitbrengen. Daartoe moet een besloten optreden worden verzorgd voor Bruce Lundvall, 'de wereldchef van het label'. Hoogendijk: 'Het schijnt in Amerika heel normaal te zijn. Trompettist Woody Shaw zei tegen me: hoe beter je gaat spelen, hoe moeilijker je het krijgt. Je moet je over steeds meer rare dingen heen zetten. Een promotieoptreden weiger ik bijna altijd, maar ik geloof dat we dit wel even moeten doen. Ach, drie stukjes voor 'm spelen en dan de fles opentrekken.'

Van den Dungen: 'Ik heb er een ontzettende hekel aan om voor niks ergens te gaan staan. Op de een of andere manier wekt dat een enorme aversie bij me op. Maar we komen bij Blue Note wel uit met twee cd's, Porgy and Bess en Let's Face the Music and Dance, die in september verschijnt. Dat is toch wat anders dan hier een plaatje opnemen voor zo'n labeltje dat daarna denkt: zoek het maar lekker uit, krijg maar de pleuris met die vijfhonderd cd's in je keukenkastje. Als je die plaatjes maar afneemt, dan zijn ze blij. Zo zijn er legio in Nederland en ik denk dat we ze allemaal gehad hebben.'

Samen staan ze zo'n tweehonderd keer per jaar op een podium in of buiten Europa. Ze regelen vanuit hun Haagse kantoor gezamenlijk hun zaken, doen soms intuïtief dezelfde dingen, maar kiezen niet dezelfde vakantiebestemming. Van den Dungen: 'We moeten er niet aan denken. Zo ver gaat het gelukkig niet. Meestal plan ik het heel erg, omdat ik hou van ver reizen, maar deze vakantie heb ik dat niet gedaan. Ik laat het aan het toeval over. Misschien ga ik niet weg. Ik zou het eigenlijk niet weten.'

Jarmo neemt in de stille weken na half juli 'heel bewust' vrij. 'Dat deed ik vroeger nooit. In de vakantie neem ik het instrument mee. Als je terugkomt en half augustus beginnen de festivals weer, moet je in vorm zijn. Ik vind het zelfs wel plezierig om te studeren in de vakantie, dat is de enige tijd waarin je er überhaupt aan toekomt. Dan is het wel eens goed om achter een piano te zitten, dingen uit te zoeken. Normaal, thuis, komt het er niet van met de telefoon die de hele dag doorratelt. Vaak kom ik heel erg opgeladen met nieuwe ideeën terug.'

Finland is de aangewezen vakantiebestemming, hij is half Fins. 'Ik ben meestal behoorlijk overspannen tegen de zomer. Daar kom je in oorden terecht waar niemand je lastig valt. Je trekt je broek uit en gaat rustig zitten. Dat vind ik heerlijk om bij te komen. De jazz is in Finland van een schrikbarend hoog niveau. Wat je trouwens wel vaker ziet in landen waar voor die gasten niks te spelen valt, België, Engeland, New York ook eigenlijk. Wat ik me er als verklaring bij kan voorstellen is dat het zo'n gevecht is om aan de bak te komen dat je wel móet studeren.'

Ben: 'We zijn nog nooit zo in de race geweest als nu. Een heel sociaal leven hebben wij niet met elkaar, alleen dan noodzakelijkerwijze. Uit eten gaan tussen de bedrijven door, maar daar houdt het mee op. Wel hebben we een hoog tolerantievermogen. Af en toe is er een grote uitbarsting, maar die wordt ook gauw weer bijgelegd. Zoiets gebeurt gewoon, het ligt een beetje aan je persoon of je daarmee kunt omgaan, met die ergernis. Ik denk dat we de laatste twaalf jaar een stuk of zes aanvaringen heben gehad. Minder dan in het gemiddelde huwelijk.'

Daarbij vielen ook kleine klapjes?

Ben: 'Zoooo! De laatste keer heb ik geloof ik een muziekstandaard om zijn nek gedraaid.' Jarmo: 'Ik heb wel eens zijn kleren aan stukken gescheurd. Weet je nog, in het Haagse conservatorium? Iedereen stond in de rij, en wij stonden daar bij de kassa mekaar de kleren van het lijf te rukken.' De aanleiding is vergeten, te lang geleden. Ben: 'De laatste ruzie begon op het podium bij het een of andere jazz dance-feest, in de Doelen. Overal beveiliging, behalve waar het nodig was. De hele kleedkamer ging in tienen, pas toen kwam er een man van de beveiliging. Die kréég toch een pak slaag. Nou ja, dat gebeurt, dan zie je mekaar even niet, en daarna is het weer oké. Ik ben niet zo rancuneus, en Jarmo al helemaal niet.'

Van den Dungen draait thuis eigenlijk alleen klassiek. 'Een verademing. Als ik op vakantie ben en ik zou er eigenlijk niet eens mee bezig moeten zijn, zit ik ineens naar jazz te luisteren. Tijdens een workshop heb ik van Pat Metheny gehoord dat zijn hele stijl afhing van maar drie platen: Something Else! van Ornette Coleman, een plaat van Wes Montgomery, en My Funny Valentine live van Miles. Met een fragment van iets dat ik hoor kan ik heel erg uit de voeten, qua studie dan. Ik hoef dan niet echt zo'n hele plaat. . ., weetjewel. Het zijn vaak dingetjes die je ergens vindt of toevallig zelf speelt waar je maanden mee aan de slag kan.'

Jarmo: 'Ik luister en het gaat het ene oor in en het andere uit - totdat ik 'ns een keer denk: dàt heb ik nooit eerder gehoord. Het gebeurt weinig, maar dan draai ik de plaat meer dan één keer.'

Ben neemt zijn instrument niet mee op vakantie. 'Nooit, geen sprake van. Dat gesleep. En de hele tijd ook die paniek van is dat ding er nog? Ik ben een vreselijke chaoot, dat ding raak ik zo kwijt. Trompet is meer een instrument dat je goed moet bijhouden qua embouchure. . . Saxofoon eigenlijk ook, maar in die mate dat ik in vrij korte tijd wel weer in conditie ben. Als ik met vakantie ga, denk ik daar geen moment aan. Het komt zelden voor dat ik problemen heb.'

Jarmo heeft een los mondstuk in de auto om zijn embouchure bij te houden. 'Zo meteen ga ik daar weer even op toeteren. Er komt geluid uit, als ik thuis studeer doe ik het sowieso ook, om in te spelen. Paar melodietjes, van heel hoog naar heel laag en omgekeerd. En lange noten, kijken of de longinhoud nog een beetje klopt. Horloge erbij. Het is een heel goede methode om de embouchure sterk te houden.'

Ben duikt in vakanties graag in tropisch water, zuurstof op de rug. Of voor de Bretonse kust, 'een heel andere zee met die muren van wier, de scheepswrakken'. Hij heeft het geleerd op Curaçao, toen ze er waren voor een festival.

'Nou ja, geleerd. . . Ze vragen: ben je gezond, en als je ja zegt, dan tjak, krijg je dat ding op je gezicht. In Nederland moet je eerst een jaar in het zwembad liggen voor je in open water mag.

'Het is belangrijk dat je met iemand naar beneden gaat die je kunt vertrouwen, met wie je je lekker voelt.' In Thailand was dat even slikken. 'Mijn buddy, aardige jongen, ging knetterstoned naar beneden. Deed ie altijd. Hij had iets te maken met dat Hasjmuseum en die zadenbank in Amsterdam.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden