'We zijn niet gemaakt voor conflict'

De 81-jarige Zuid-Afrikaanse aartsbisschop in ruste Desmond Tutu is acht dagen in Nederland. Met een overvol programma. Hoewel ziekelijk, is hij olijk en innemend als altijd.

DEVENTER - Desmond Tutu is verkouden. Dat is pech, op wat is aangekondigd als zijn laatste bezoek aan Nederland, want er staat veel op zijn programma. Het gesprek met de pers zaterdag in Deventer is van tevoren al ingekort. Tutu's dochter neemt hem tegen zichzelf in bescherming. Maar als de anglicaanse aartsbisschop in ruste uit Kaapstad het zaaltje betreedt, is hij geen ziekelijke man van bijna 81, maar zijn olijke, innemende zelf.


Dat hij toch nog een keer naar Nederland is gekomen, is geheel te danken aan zijn vriend Harold Robles, hoogleraar geneeskunde en oprichter van de medische club MKI (Medical Knowledge Institute). Die club werkt samen met de stichting van Tutu en diens vrouw Leah in de townships bij Kaapstad en richt zich vooral op de bestrijding van hiv-aids. Vrijwilligers van MKI leiden er voorlichters op vanuit de simpele waarheid: voorkomen is beter dan genezen. De Zuid-Afrikaanse voorlichters trekken de wijken in en leren de inwoners en vooral hun kinderen simpele hygiëne. Het scheelt al zo enorm veel, zegt Robles, 'als kinderen hun tanden poetsen, hun billetjes afvegen en hun handen wassen'.


Robles is een man naar Tutu's hart, dat laat de aartsbisschop duidelijk merken. Zo kwam Tutu maar liefst negen dagen op bezoek bij zijn vriend om te helpen bij de fondsenwerving van MKI. Tijd om tussen de evenementen uit te rusten in het prachtig gelegen IJsselhotel met uitzicht over de rivier en het oude Deventer.


Vorige week: uitreiking van de kindervredesprijs aan de Filipijnse jongen Kesz Valdez (13), een optreden bij het tv-programma College Tour, gevolgd door Nieuwsuur. Afgelopen weekend: persconferentie, kranslegging bij het monument van Albert Schweitzer in Deventer en bezoek aan een voetbalwedstrijd van FC Twente in Enschede waar reclame wordt gemaakt voor MKI en hij werd benoemd tot erelid van de club.


Vandaag krijgt Tutu een eredoctoraat Godgeleerdheid in Groningen en bezoekt hij Culemborg, waar een club computers opknapt voor ontwikkelingslanden. Dinsdag spreekt hij een gebed uit bij de onthulling van het monument voor Nelson Mandela in Den Haag.


Vlak voor zijn vertrek is ook nog Tutu's vrouw Leah plots opgenomen in het ziekenhuis en zij is dus niet mee gekomen. Dat knaagt aan de ziekige Tutu, zegt Robles. Dus zal Tutu een keuze uit de opgestuurde vragen beantwoorden. Het wordt een monoloog - soms preek, soms conference - zoals we van Tutu gewend zijn.


Zijn vrij zwevende geest komt vanzelf langs allerlei actualiteiten, van de milieuramp van de smeltende ijskap op de Noordpool tot de ophef over het Mohammedfilmpje (Is het verantwoord 'Brand!' te roepen in een bioscoop als daarop in de paniek mensen worden doodgedrukt, vraagt Tutu retorisch).


En ook het drama rond de mijnstaking in eigen land stipt hij even aan: 'We doen het niet al te best op dit moment, maar we beseffen toch dat het veel beter is dan onder de apartheid.'


Nieuwe inzichten biedt Tutu niet in Deventer. Hij hamert enthousiast op zijn waarheden: 'Het is mogelijk dat alle kinderen in de wereld genoeg te eten , schoon drinkwater en onderwijs hebben. Dat kunnen we makkelijk betalen als we niet meer zoveel miljarden zouden uitgeven aan wapens.' Griepig of niet, dan steekt hij een arm op en gaat zijn stem zo prachtig omhoog. Dan wijst hij naar zijn hoofd als hij zegt: 'We zijn niet gemaakt voor conflict, hoe hebben we ons dat ooit in ons hoofd gehaald?'


Het is altijd plezierig naar Tutu te luisteren, vooral als hij een verhaal vertelt om zijn morele boodschap te verluchtigen. Het maakt dan niet uit dat je die anekdote of mop al vaker van hem hebt gehoord of gelezen. Zoals het verhaal van de hemel en de hel. Een man ziet in de hel een rijk gevulde dis, maar de mensen aan tafel zijn uitgemergeld: ze hebben alleen lepels met veel te lange stelen en kunnen hun mond niet bereiken. In de hemel ziet hij eenzelfde rijke dis met dezelfde lange lepels, maar de mensen zijn gezond en vrolijk: ze voeren elkaar met die lepels. Dat verhaal zegt eigenlijk alles over Tutu.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden